Fassara tsakanin harsuna biyu da ba su da dangantaka ta kusa ko kadan, kamar harshen Hausa na Yammacin Afirka da harshen Mongolian na Gabashin Asiya, babban kalubale ne ga kwararrun masu fassara. Harshen Hausa, wanda ke cikin rukunin harsunan Chadic (karkashin dangin Afroasiatic), yana da siffofi na musamman da suka banbanta shi da harshen Mongolian, wanda ke cikin rukunin harsunan Mongolic. Wannan mukala za ta yi bayani dalla-dalla kan tsarin nahawu, al'adu, rubutu, da kuma dabaru mafi dacewa don yin fassara mai inganci daga Hausa zuwa Mongolian.
1. Bambance-Bambancen Tsarin Nahawu da Jumloli
Babban abin lura na farko yayin fassara tsakanin Hausa da Mongolian shi ne tsarin ginin jumla. Wadannan harsuna biyu suna amfani da tsare-tsare mabanbanta wadanda ke bukatar fassarar tunani mafi zurfi maimakon fassarar kalma da kalma.
- Tsarin SVO na Hausa: Harshen Hausa yana amfani da tsarin Subject-Verb-Object (SVO). Misali, a jumlar "Yaron ya sayi littafi", "Yaron" shi ne Subject (Mai aiki), "ya sayi" shi ne Verb (Aikatau), sannan "littafi" shi ne Object (Abin da aiki ya shafa).
- Tsarin SOV na Mongolian: Shi kuma harshen Mongolian yana amfani da tsarin Subject-Object-Verb (SOV). A cikin wannan tsari, aikatau koyaushe yana zuwa ne a karshen jumla. Idan za a fassara jumlar Hausa ta sama kai-tsaye zuwa tsarin Mongolian, za ta kasance kamar "Yaron littafi ya sayi".
Saboda haka, mai fassara dole ne ya sake tsara dukkan jumlolin da ya karanta a cikin Hausa domin su dace da tsarin SOV na Mongolian ba tare da sun rasa ma'anarsu ta asali ba.
2. Jinsi da Siffofin Kalmomi (Grammatical Gender and Agglutination)
Wani babban banbanci kuma yana nan a fannin jinsi da yadda ake hada kalmomi don samar da ma'ana.
Jinsi a Hausa:
Harshen Hausa yana da tsayayyen tsarin jinsi (Gender) na miji da mace. Kusan kowace suna (noun) tana da jinsi, kuma wannan yana shafar wakilin suna (pronouns) da kuma siffofi (adjectives). Misali, akwai bambanci tsakanin "ya tafi" (na miji) da "ta tafi" (na mace), ko "babban gida" da "babba mota".
Rashin Jinsi a Mongolian:
Harshen Mongolian ba shi da tsarin jinsi na nahawu. Wakilin suna na mutum na uku guda daya (kamar "he" ko "she" a Turanci) ana wakilta shi da kalma guda daya kacal, wato "тэр" (ter), ba tare da nuna ko namiji ne ko mace ba. Yayin fassara daga Hausa zuwa Mongolian, mai fassara na iya rasa wannan bayani na jinsi idan bai yi amfani da kalmomin da ke nuna jinsi a fili ba (kamar ƙara kalmar "namiji" ko "mace") a inda hakan ke da muhimmanci ga mahallin labarin.
Tsarin Agglutination na Mongolian:
Mongolian harshe ne na agglutinative, ma'ana ana kara haruffa ko sigogi (suffixes) a karshen tushen kalma don nuna lokaci, yanayi, ko alaka. A Hausa kuma, ana amfani da kalmomi daban-daban ko canjin tsarin aikatau don nuna lokaci (kamar "yana tafiya", "ya tafi", "zai tafi"). A Mongolian, kalma guda daya za ta iya daukar suffixes da yawa don yin aikin dukkan wadannan kalmomi na Hausa.
Daidaiton Wasula (Vowel Harmony) da Sauti (Tones):
Kamar yadda aka sani, harshen Hausa harshe ne mai sauti (tonal language), inda tsayin sauti ko yanayin furuci (high tone, low tone, falling tone) yake iya canza ma'anar kalma guda. Misali, kalmar "fari" na iya nufin kalar fari ko kuma farko dangane da sauti. Harshen Mongolian kuma yana amfani da wani tsari na daban da ake kira Vowel Harmony (daidaiton wasula), inda wasulan da ke cikin kalma guda dole ne su kasance na rukunin wasula na gaba (front vowels) ko na baya (back vowels). Kodayake wannan siffa ce ta sauti, tana da tasiri sosai wajen rubutu da kuma fassara sunaye na musamman daga Hausa zuwa Mongolian yadda za su dace da tsarin furucin Mongolian ba tare da sun yi wa mai karatu nauyi ba.
3. Kalubalen Al'adu da Mahalli (Cultural Translation Nuances)
Fassara ba kawai sauya kalmomi ba ne; canja al'ada ce zuwa wata al'adar. Hausawa da mutanen Mongoliya suna da rayuwa, tarihi, da mahalli mabanbanta sosai.
- Tasirin Addini: Harshen Hausa yana da tasirin addinin Musulunci da harshen Larabci sosai. Kalmomi irin su "alheri", "sadaƙa", "hankali", da kuma gaisuwa irin su "Assalamu alaikum" suna da ma'ana mai zurfi ta addini. A daya bangaren, al'adun Mongolian suna da alaka da addinin Buddah na Tibet da kuma imanin Shamanism na gargajiya. Nemo kalmomin Mongolian da za su fassara ra'ayoyin Musulunci na Hausa yana bukatar kwatanci na musamman ko kuma bayani a cikin baka.
- Rayuwar Makiyaya da Yanayi: Mongolian harshe ne da ya bunkasa a cikin al'adar makiyaya ta kan duwatsu da kuma yankunan sanyi na steppes. Suna da kalmomi daruruwan da ke bayyana dawakai, dabbobin kiwo, da yanayin sanyi daban-daban. Shi kuma harshen Hausa yana da kalmomi da yawa da suka shafi noma da rayuwa a yankin Sahel da Savannah. Fassarar kalmomin da suka shafi dabbobi ko yanayin sanyi na musamman daga Mongolian zuwa Hausa, ko akasin haka, na iya zama da wuya.
4. Rubutu da Haruffa: Daga Boko zuwa Cyrillic
Harshen Hausa a yau ana rubuta shi ne da haruffan Latin (wanda ake kira Boko), kodayake ana amfani da Ajami (haruffan Larabci) a wasu lokutan. A gefe guda, harshen Mongolian na amfani da haruffan Cyrillic (haruffan da kasar Rasha ke amfani da su) a hukumance a kasar Mongoliya, yayin da a yankin Inner Mongolia ake amfani da rubutun Mongolian na gargajiya na tsaye (Vertical Mongolian Script).
Mai fassara dole ne ya kasance ya kware wajen amfani da wadannan tsarin rubutu daban-daban kuma ya san ka'idojin rubutun Mongolian na zamani don kauce wa kuskuren rubutu.
5. Muhimman Tips ga Masu Fassarar Hausa zuwa Mongolian
Don samun fassara mai inganci da ke da saurin fahimta ga mai karatu na Mongolian, bi wadannan shawarwari:
- Kada ka fassara kalma-da-kalma: Koda yaushe ka mayar da hankali kan ma'anar jumla baki daya. Karanta sakin layi na Hausa, fahimci sakon, sannan ka sake gina shi da tsarin Mongolian.
- Kula da Karin Magana da Karin Harshe: Hausa tana da wadata a cikin karin magana (misali: "Gani ga wane..."). Kada ka fassara su kai-tsaye. Nemo karin magana na Mongolian da ke da ma'ana guda da shi.
- Yi amfani da ƙamus na musamman: Tunda babu ƙamus kai-tsaye mai yawa tsakanin Hausa da Mongolian, yana da kyau mai fassara ya yi amfani da harshe na uku (kamar Turanci ko Larabci) a matsayin gadar fassara (bridge language) don tabbatar da ma'anar kalmomi masu wuya.
- Tuntubi Masu Harshen Asali (Native Speakers): Bayan kammala fassara, yana da kyau ka bai wa wanda harshen Mongolian shi ne harshensa na haihuwa domin ya duba ingancin fassarar da kuma yadda take sauti a kunne.
6. Muhimmancin Localization (Karkantar da Fassarar)
Localization ko karkantar da fassara shi ne tabbatar da cewa fassarar ta dace da al'adun gida na masu karatu. Lokacin fassara littattafai, tallace-tallace, ko shafukan yanar gizo daga Hausa zuwa Mongolian, dole ne a kiyaye yanayin nishadi, girmamawa, da salon magana da mutanen Mongolian suka saba da shi. Wannan yana taimakawa wajen sa sakon ya shiga zuciyar mai karatu ba tare da ya ji bakon labari ko kalmomi marasa dacewa ba.