ഖെമർ ലേക്ക് മലഗാസി വിവർത്തനം ചെയ്യുക - സൗജന്യ ഓൺലൈൻ വിവർത്തകനും ശരിയായ വ്യാകരണവും | ഫ്രാങ്കോ വിവർത്തനം

បរិបទ និងទំនាក់ទំនងភាសាសាស្ត្ររវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី

ការបកប្រែរវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី (ភាសាផ្លូវការរបស់ប្រទេសម៉ាដាហ្គាស្កា) គឺជាកិច្ចការបកប្រែមួយដ៏កម្រ ប៉ុន្តែមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងឡើងនៅក្នុងយុគសម័យសកលភាវូបនីយកម្ម និងការទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ ទោះបីជាភាសាទាំងពីរនេះស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រខុសគ្នាឆ្ងាយ ពោលគឺភាសាខ្មែរស្ថិតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីស្ថិតនៅដែនកោះនៃមហាសមុទ្រឥណ្ឌាក្បែរទ្វីបអាហ្វ្រិកក៏ដោយ ក៏ការសិក្សាអំពីការបកប្រែរវាងភាសាទាំងពីរនេះតម្រូវឱ្យមានការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីលក្ខណៈពិសេសនៃភាសានីមួយៗ។ ភាសាខ្មែរជាសមាជិកនៃក្រុមភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី (Austroasiatic) ខណៈពេលដែលភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី ជាភាសានៃក្រុមភាសាអូស្ត្រូនេស៊ី (Austronesian)។ ភាពខុសគ្នានៃប្រព័ន្ធគ្រួសារភាសានេះ បង្កើតជាឧបសគ្គ និងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនសម្រាប់អ្នកបកប្រែ ទាំងផ្នែករចនាសម្ព័ន្ធល្បះ វេយ្យាករណ៍ និងបរិបទវប្បធម៌។

ភាពខុសគ្នានៃលំដាប់ពាក្យក្នុងល្បះ៖ ប្រព័ន្ធ SVO ទល់នឹង VOS

បញ្ហាប្រឈមចម្បងបំផុតមួយក្នុងការបកប្រែផ្ទាល់ពីភាសាខ្មែរទៅភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី គឺភាពផ្ទុយគ្នាយ៉ាងខ្លាំងនៃលំដាប់ពាក្យនៅក្នុងល្បះ (Word Order)។ ភាសាខ្មែរប្រើប្រាស់ទម្រង់លំដាប់ពាក្យបែប SVO (Subject-Verb-Object / ប្រធាន-កិរិយាស័ព្ទ-កម្មបទ) ដែលមានភាពស្រដៀងគ្នាទៅនឹងភាសាអង់គ្លេស ឬភាសាចិន។ ជាឧទាហរណ៍៖ «ខ្ញុំ (S) ញ៉ាំ (V) បាយ (O)»។

ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីមានលក្ខណៈពិសេសមួយដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធលំដាប់ពាក្យបែប VOS (Verb-Object-Subject / កិរិយាស័ព្ទ-កម្មបទ-ប្រធាន)។ នៅក្នុងភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី ល្បះធម្មតានឹងចាប់ផ្តើមដោយកិរិយាស័ព្ទ បន្ទាប់មកកម្មបទ ហើយប្រធានត្រូវបានដាក់នៅចុងបញ្ចប់នៃល្បះ។ ឧទាហរណ៍ ឃ្លាខ្មែរខាងលើនឹងត្រូវនិយាយក្នុងទម្រង់ម៉ាឡាហ្គាស៊ីថា៖ «Mihinana (V) vary (O) aho (S)» ដែលប្រែមកចំៗគឺ «ញ៉ាំ បាយ ខ្ញុំ»។ ភាពខុសគ្នានេះតម្រូវឱ្យអ្នកបកប្រែមានភាពវៃឆ្លាតក្នុងការកែសម្រួលរចនាសម្ព័ន្ធល្បះឡើងវិញទាំងស្រុង ដើម្បីធានាថាអត្ថបទដែលបកប្រែរួចមានភាពរលូន និងធម្មជាតិសម្រាប់អ្នកអានម៉ាឡាហ្គាស៊ី ដោយមិនធ្វើឱ្យបាត់បង់អត្ថន័យដើមឡើយ។

រូបសាស្ត្រ និងការប្រែប្រួលទម្រង់ពាក្យ៖ ភាសាបំបែកពាក្យ ទល់នឹង ភាសាតភ្ជាប់រូបភព

លក្ខណៈវេយ្យាករណ៍មួយទៀតដែលអ្នកបកប្រែត្រូវយកចិត្តទុកដាក់បំផុត គឺទម្រង់រូបសាស្ត្រ (Morphology) របស់ភាសាទាំងពីរ៖

• ភាសាខ្មែរជាភាសាបំបែកពាក្យ ឬភាសាឯកព្យាង្គ (Isolating Language)៖ នៅក្នុងភាសាខ្មែរ ពាក្យនីមួយៗមិនមានការប្រែប្រួលទម្រង់ ឬបន្ថែមបច្ច័យដើម្បីបញ្ជាក់ពីកាល (Tense) ភេទ ឬចំនួននោះទេ។ កាលនៃសកម្មភាពត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈពាក្យគន្លឹះ ឬកិរិយាស័ព្ទជំនួយ ដូចជា «បាន» «កំពុង» «នឹង» ឬពាក្យបញ្ជាក់ពេលវេលាដូចជា «ម្សិលមិញ» «ថ្ងៃនេះ»។
• ភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីជាភាសាតភ្ជាប់រូបភព (Agglutinative Language)៖ ភាសានេះប្រើប្រាស់បុព្វបទ (Prefixes) អន្តរបទ (Infixes) និងបច្ច័យ (Suffixes) យ៉ាងសកម្មដើម្បីបង្កើតពាក្យ និងបញ្ជាក់កាលវេយ្យាករណ៍។ ជាពិសេស កិរិយាស័ព្ទនៅក្នុងភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីមានការប្រែប្រួលទម្រង់ទៅតាមកាលយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដោយការផ្លាស់ប្តូរអក្សរខាងដើម។ ឧទាហរណ៍៖ កិរិយាស័ព្ទ «ច្រៀង» មានទម្រង់បច្ចុប្បន្នកាលគឺ mihira, អតីតកាលគឺ nihira, និងអនាគតកាលគឺ hihira។

ដោយសារតែភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីមានការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់កិរិយាស័ព្ទយ៉ាងតឹងរ៉ឹងទៅតាមពេលវេលា អ្នកបកប្រែត្រូវតែពិនិត្យបរិបទពេលវេលានៅក្នុងអត្ថបទខ្មែរឱ្យបានច្បាស់លាស់បំផុត ព្រោះភាសាខ្មែរជារឿយៗមិនប្រើពាក្យបញ្ជាក់ពេលវេលានៅគ្រប់ល្បះនោះទេ ដោយពឹងផ្អែកលើបរិបទរួមនៃកថាខណ្ឌ។

ប្រព័ន្ធសំឡេង ឬទម្រង់កិរិយាស័ព្ទផ្តោត (Focus/Voice System) របស់ភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី

បន្ថែមពីលើលំដាប់ពាក្យ VOS ភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីមានប្រព័ន្ធសំឡេងកិរិយាស័ព្ទដ៏ស្មុគស្មាញ ដែលគេស្គាល់ថាជា «ប្រព័ន្ធផ្តោត» (Focus System)។ កិរិយាស័ព្ទអាចផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ដើម្បីផ្តោតលើតួអង្គផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងល្បះ ដូចជា ផ្តោតលើអ្នកធ្វើសកម្មភាព (Active Focus) ផ្តោតលើអ្នកទទួលសកម្មភាព (Passive Focus) ឬផ្តោតលើឧបករណ៍/ទីកន្លែង/មូលហេតុនៃសកម្មភាព (Circumstantial Focus)។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះតម្រូវឱ្យមានការបន្ថែមបុព្វបទ ឬបច្ច័យផ្សេងៗទៅលើកិរិយាស័ព្ទ និងការកែប្រែទម្រង់នាមសព្វ។ សម្រាប់អ្នកបកប្រែភាសាខ្មែរ ដែលជាភាសាមិនសូវប្រើប្រាស់ទម្រង់កម្មកិរិយា (Passive Voice) ច្រើននោះ ការផ្ទេរន័យឱ្យចំទម្រង់ផ្តោតដែលសមស្របបំផុតនៅក្នុងភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី គឺជាការងារដែលទាមទារបទពិសោធន៍ និងការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅបំផុត។

បញ្ហាប្រឈមនៃការប្រើប្រាស់ភាសាមធ្យម ឬភាសាទីបី (Pivot Language)

នៅក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ធនធានបកប្រែផ្ទាល់រវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី ដូចជាវចនានុក្រមទ្វិភាសាផ្ទាល់ ឬកម្មវិធីបកប្រែស្វ័យប្រវត្តិកម្រិតខ្ពស់ គឺស្ទើរតែមិនទាន់មាននៅឡើយទេ។ ហេតុនេះ អ្នកបកប្រែភាគច្រើនត្រូវតែប្រើប្រាស់ភាសាមធ្យម (Pivot Language) ដែលជាទូទៅគឺ ភាសាបារាំង (French) ឬ ភាសាអង់គ្លេស (English)។ ភាសាបារាំងមានប្រយោជន៍ខ្លាំង ព្រោះវាជាភាសាផ្លូវការទីពីរទាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរដ្ឋបាលមួយចំនួន) និងប្រទេសម៉ាដាហ្គាស្កា។

ទោះជាយ៉ាងណា ការបកប្រែឆ្លងកាត់ភាសាទីបីបែបនេះអាចបង្កឱ្យមានហានិភ័យខ្ពស់នៃការបាត់បង់ន័យ ឬលំអៀងអត្ថន័យដើម (Double Translation Error)។ ពាក្យមួយចំនួននៅក្នុងភាសាខ្មែរមានន័យជ្រៅ និងទាក់ទងនឹងវប្បធម៌ ដែលមិនអាចរកពាក្យសមមូលចំនៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស ឬបារាំងបានឡើយ ហើយនៅពេលដែលពាក្យនោះត្រូវបានបកប្រែបន្តទៅភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី អត្ថន័យដើមអាចនឹងត្រូវរលាយបាត់ទាំងស្រុង។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ អ្នកបកប្រែត្រូវមានជំនាញប្រៀបធៀបន័យ និងយល់ដឹងពីរចនាសម្ព័ន្ធភាសាទាំងបីឱ្យបានច្បាស់លាស់។

បញ្ហាប្រឈមផ្នែកវាក្យសព្ទ និងនាមវលីបច្ចេកទេស

វាក្យសព្ទដែលទាក់ទងនឹងបរិស្ថាន ធម្មជាតិ សត្វ និងរុក្ខជាតិ ក៏ជាបញ្ហាប្រឈមធំមួយផងដែរ។ ប្រទេសម៉ាដាហ្គាស្កាមានជីវៈចម្រុះប្លែកៗជាច្រើនដែលគ្មាននៅលើពិភពលោក ឬនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាឡើយ ដូចជាសត្វលីមឺរ (Lemur) ឬដើមបាអូបាប់ (Baobab)។ ដូចគ្នានេះដែរ វាក្យសព្ទខ្មែរទាក់ទងនឹងរុក្ខជាតិ ឬសត្វតំបន់ក្ដៅខ្លះ ក៏គ្មាននៅក្នុងភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីដែរ។ អ្នកបកប្រែត្រូវសម្រេចចិត្តថាតើត្រូវប្រើវិធីសរសេរពាក្យបញ្ចេញសំឡេងតាមសូរសព្ទដើម (Transliteration) ឬត្រូវប្រើវិធីពន្យល់ន័យ ដើម្បីឱ្យអ្នកអានគោលដៅអាចយល់បានងាយស្រួល។

ភាពខុសគ្នានៃប្រព័ន្ធសរសេរ និងអក្ខរាវិរុទ្ធ

ភាសាខ្មែរប្រើប្រាស់អក្សរខ្មែរ ដែលជាអក្សរប្រភេទអប៊ូហ្គីដា (Abugida) មានប្រភពមកពីអក្សរព្រាហ្មីរបស់ឥណ្ឌាបុរាណ មានស្រៈពេញតួ ស្រៈនិស្ស័យ និងព្យញ្ជនៈដែលមានជើងច្បាស់លាស់។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីត្រូវបានសរសេរដោយប្រើអក្សរឡាតាំង (Latin Alphabet) ដែលត្រូវបានណែនាំដោយអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនានៅសតវត្សទី១៩។ ការណ៍នេះមានន័យថា រាល់ការបកប្រែឈ្មោះផ្ទាល់ខ្លួន ឈ្មោះទីកន្លែង ឬពាក្យបច្ចេកទេស ត្រូវធ្វើឡើងតាមរយៈការសរសេរតាមសូរសព្ទ (Romanization សម្រាប់ខ្មែរ និង Transliteration សម្រាប់ម៉ាឡាហ្គាស៊ី) ដែលទាមទារឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងការបញ្ចេញសំឡេងឱ្យបានត្រឹមត្រូវបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ដើម្បីកុំឱ្យមានការភ័ន្តច្រឡំអត្តសញ្ញាណដើម។

បរិបទវប្បធម៌ និងការតម្រូវតាមមូលដ្ឋាន (Localization)

ការបកប្រែមិនមែនគ្រាន់តែជាការប្តូរពាក្យពីភាសាមួយទៅភាសាមួយទៀតនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការផ្ទេរវប្បធម៌ និងទស្សនវិជ្ជាជីវិត។ វប្បធម៌ខ្មែររៀបចំឡើងដោយប្រព័ន្ធឋានានុក្រមសង្គមច្បាស់លាស់ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈការប្រើប្រាស់ពាក្យសព្វ ភាសាសមរម្យ និងសព្វនាមចង្អុលបង្ហាញឋានៈ (ដូចជា បង, អូន, លោកពូ, អ្នកមីង, ព្រះសង្ឃ, រាជសព្ទជាដើម)។

ចំណែកឯសង្គមម៉ាឡាហ្គាស៊ី ថ្វីត្បិតតែមានការគោរពចាស់ទុំដូចគ្នា ប៉ុន្តែពួកគេផ្តល់តម្លៃខ្ពស់បំផុតលើគោលគំនិត «Fihavanana» (សាមគ្គីភាព ក្ដីស្រឡាញ់ និងការរួបរួមគ្នាក្នុងសហគមន៍)។ ការជ្រើសរើសកម្រិតភាសានៅក្នុងភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីត្រូវតែបង្ហាញពីការគោរព និងរក្សានូវស្មារតីសហគមន៍នេះ។ លើសពីនេះ ការបកប្រែទាក់ទងនឹងទំនៀមទម្លាប់ ពិធីសាសនា (ដូចជាការគោរពដូនតានៅម៉ាដាហ្គាស្កា ទល់នឹងព្រះពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា) តម្រូវឱ្យអ្នកបកប្រែធ្វើការពន្យល់បន្ថែម ឬប្រើវិធីសាស្ត្របកប្រែបែបបរិយាយ ដើម្បីកុំឱ្យអ្នកអានយល់ច្រឡំ។

គន្លឹះ និងយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់អ្នកបកប្រែខ្មែរ-ម៉ាឡាហ្គាស៊ី

ដើម្បីទទួលបានការបកប្រែដែលមានគុណភាពខ្ពស់ ត្រឹមត្រូវ និងទាក់ទាញ អ្នកបកប្រែគួរអនុវត្តតាមយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

1. ការវិភាគបរិបទលម្អិតមុនពេលបកប្រែ៖ ត្រូវកំណត់ឱ្យច្បាស់ថាតើអត្ថបទដើមជាប្រភេទអ្វី (អត្ថបទច្បាប់ វេជ្ជសាស្ត្រ អក្សរសិល្ប៍ ឬព័ត៌មានទូទៅ) ដើម្បីជ្រើសរើសកម្រិតភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីឱ្យបានសមស្រប។
2. ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ទ្វេដង៖ នៅពេលប្រើប្រាស់ភាសាមធ្យម (ដូចជា អង់គ្លេស ឬបារាំង) ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ន័យពាក្យគន្លឹះជាមួយវចនានុក្រមពន្យល់ន័យដើមនៃភាសានីមួយៗ ដើម្បីជៀសវាងការបកប្រែខុសន័យបន្តគ្នា។
3. ផ្តោតលើទម្រង់កិរិយាស័ព្ទម៉ាឡាហ្គាស៊ី៖ ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ចំពោះ «ប្រព័ន្ធផ្តោត» (Focus System) របស់កិរិយាស័ព្ទម៉ាឡាហ្គាស៊ី ដែលអាចប្រែប្រួលទៅតាមការសង្កត់ធ្ងន់លើ ប្រធាន កម្មបទ ឬឧបករណ៍នៃសកម្មភាព។
4. កិច្ចសហការជាមួយអ្នកកែសម្រួលជនជាតិដើម (Native Proofreading)៖ ជំហានចុងក្រោយដែលមិនអាចខ្វះបាន គឺការផ្ញើអត្ថបទដែលបកប្រែរួចទៅឱ្យអ្នកអាន ឬអ្នកកែសម្រួលជនជាតិម៉ាឡាហ្គាស៊ី ដើម្បីត្រួតពិនិត្យភាពធម្មជាតិនៃលំហូរភាសា និងទម្រង់វេយ្យាករណ៍។

សរុបមក ការបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី គឺជាស្ពានចម្លងវប្បធម៌ដ៏ពិសេសមួយដែលទាមទារលើសពីជំនាញភាសា។ វាកំពុងបើកផ្លូវសម្រាប់ការយល់ដឹងគ្នាកាន់តែស៊ីជម្រៅរវាងប្រជាជាតិទាំងពីរ ហើយភាពជោគជ័យនៃកិច្ចការនេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការយកចិត្តទុកដាក់ លម្អិត និងវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់របស់អ្នកបកប្រែ។