Go fetolela dipuo tse pedi tse di farologaneng gotlhelele ka ditso, thutapuo le geography e a bo e le tiro e e kgatlhang fela thata e bile e tlhoka bokgoni jo bo tseneletseng. Setswana, e le nngwe ya dipuo tsa Bantu tse di buiwang mo Borwa jwa Aferika, le Serusia, puo ya lelapa la dipuo tsa se-Slav e e buiwang kwa Botlhaba jwa Yuropa le Asia, di na le diphapang tse dikgolo fela thata. Phetolelo eno ga se fela go fetola lentswe ka lentswe, mme ke go fetola megopolo, ditekanyetso tsa ngwao le ditsela tsa go akanya tsa baaki ba dipuo tseno ka bobedi. Mo mokwalong o, re tlile go sekaseka ka botlalo mekgwa e e botlhokwa ya go fetolela, mathata a a tlwaelegileng a thutapuo, le ditlhagiso tse di tla thusang bafetoleli go fitlhelela tiro ya maemo a a kwa godimo e e tla kgotsofatsang babadi.
Thulaganyo ya Mafoko le Kago ya Dipolelo (Syntax and Sentence Structure)
Setswana se latela thulaganyo ya mafoko e e tlhamaletseng ya SVO (Subject-Verb-Object), kwa go nang le sediri, sedirwa, le modirwa ka tatelano e e rileng. Sekao, polelo e e reng: "Mosimane o bala buka" e latela tatelano e e tlhamaletseng ya sediri (mosimane), modiri (o bala), le modirwa (buka). Go fetolela polelo e ka tsela e e tshwanang mo puong ya Serusia go ka nna le phapang e kgolo ka gonne puo ya Serusia e na le thulaganyo ya mafoko e e gololesegileng fela thata (free word order).
Mo puong ya Serusia, tatelano ya mafoko e ka fetolwa go tswa go SVO go ya go OVS kgotsa SOV go latela gore mofetoleli o batla go gatelela eng mo polelong. Go fetola mo go gololesegileng mo go kgonega ka gonne Serusia se dirisa mafoko a a nang le dikgato (cases) tse di supang karolo e lentswe le e tshamekang mo polelong, le fa le ka nna kwa tshimologong kgotsa kwa bokhutlong. Ka jalo, mofetoleli o tshwanetse go nna kelotlhoko e kgolo gore a se ka a latlhegelwa ka thulaganyo e e siameng e e utlwalang sentle ka Serusia mme gape e sa tlhanasele molaetsa wa tshimologo wa Setswana.
Ditlhopha tsa Maina a Setswana le Dikgato tsa Serusia (Noun Classes vs. Grammatical Cases)
Nngwe ya dintlha tse di raraaneng fela thata mo phetolelong eno ke kago ya thutapuo malebana le maina. Setswana se dirisa tsamaiso ya ditlhopha tsa maina (noun classes) tse di laolang go dumalana ga ditlhaodi le madiri mo polelong. Ditlhopha tseno di kgaogantswe ka go latela tlhogo ya lentswe (prefixes), jaaka batho, dilo, diphologolo, le ditiro. Modumalano o o dirwa ka go fetola ditlhogo tsa maele a mangwe mo polelong go dumalana le leina la sediri.
Kafa letlhakoreng le lengwe, puo ya Serusia ga e na ditlhopha tsa maina a Bantu, mme e na le ditsamaiso tsa bong (gender - masculine, feminine, neuter) le dikgato tsa thutapuo (grammatical cases). Maina mo Serusieng a fetoga go latela dikgato tse tharo tsa bong, e bile a fetoga go latela dikgato tse tlhano tsa bontsi. Se se raraaneng le go feta ke go dirisiwa ga dikgato tse thataro tsa thutapuo (nominative, genitive, dative, accusative, instrumental, prepositional). Dikgato tseno di fetola bofelo jwa leina go supa kamano ya lone le maele a mangwe. Mofetoleli o tshwanetse go utlwisisa ka botlalo tsela e ditlhopha tsa maina tsa Setswana di amang bokao ba polelo ka yone, mme a dirise dikgato tse di tshwanetseng tsa Serusia go tlhagisa bokao joo ka botlalo ntle le go fetola molaetsa.
Tsamaiso ya Ditiro le Diphetogo tsa Maemo a Nako (Verb Tense and Aspect)
Mekgwa e dipuo tseno ka bobedi di supang nako le maemo a ditiro ka yone e farologana ka tsela e e bonalang. Setswana se na le ditsamaiso tse di humileng tsa maemo a ditiro (verb aspects) tse di jaaka nako e e fetileng, nako ya jaanong, le nako e e tlang, mmogo le ditsela tse di kgethegileng tsa go supa ditiro tse di sa ntseng di tswelela kgotsa tse di setseng di fedile. Mediri ya Setswana e nna le diphetogo ka go dirisa megolagano ya maamegwa (suffixes) le ditlhaodi tsa ditiro.
Serusia se farologana ka go dirisa mefuta e mebedi ya ditiro go supa maemo a tiro: "perfective" (tiro e e setseng e fedile kgotsa e e nang le sephetho se se rileng) le "imperfective" (tiro e e ntseng e tswelela kgotsa e e dirwang kgapetsakgapetsa). Ditiro tseno di fetolwa ka go dirisa ditlhogwana (prefixes) le ditlhaodi tsa bofelo. Fa o fetolela go tswa ka Setswana, go a tlhokega go itse gore a tiro e e kwang e a tswelela kgotsa e fedile, gore o kgone go tlhopha lediri le le siameng la Serusia le le supang se. Phoso e e potlana fela mo go tlhoplheng nngwe ya mefuta e ya ditiro e ka fetola bokao jotlhe jwa polelo kgotsa ya dira gore e se ka ya utlwala e le ya tlholego mo mmading wa Serusia.
Mekgwa ya go Fetolela Ditshwantsho tsa Puo le Ngwao (Cultural Idioms and Transcreation)
Dipolelo tsa ngwao, maele, le diane ke dinngwe tsa dintlha tse di thata go di fetolela. Setswana ke puo e e humileng fela thata ka diane tse di tswang mo botshelong jwa maloba, jwa thuo ya dikgomo, le tikologo ya borwa jwa Aferika. Dianana tse di jaaka "Lore lo ojowa lo sa le metsi" kgotsa "Kgetse ya tsie e kgonwa ke go tshwaraganelwa" ga di kake tsa fetolelwa ka lentswe ka lentswe go ya kwa Serusieng, ka gonne babadi ba kwa Russia ba ka se tlhaloganye dintlha tseno ka tsela e e tshwanang.
Mo seemong se, mofetoleli o tshwanetse go dirisa mokgwa wa "transcreation" kgotsa go fetolela bokao jwa ngwao ka go batla diane tse di lekanang le tseno mo puong ya Serusia. Sekao:
- "Lore lo ojowa lo sa le metsi": Mo Serusieng, gona le seane se se tshwanang le seno se se reng "Куй железо, пока горячо" (Kuela tshipi fa e sa le molelo) kgotsa se se amanang le go ruta ngwana a sa le monnye "Учи дитя, пока поперёк лавки лежит".
- "Kgetse ya tsie e kgonwa ke go tshwaraganelwa": Se se ka fetolelwa ka seane sa Serusia se se reng "Один в поле не воин" (Motho a le mongwe mo tshimong ga se mogaka) kgotsa "Дружные сороки и гуся утащат" (Magokobu a a utlwanang a ka thopa le fa e le ganse).
Go fetolela dintlha tseno ka go batla seane se se tshwanang ka bokao le maikutlo go thusa go boloka momo wa molaetsa le go dira gore mokwalo o balege sentle e bile o utlwale e le wa tlholego mo mmading wa kwa Russia.
Ditlhagiso tse di Botlhokwa tsa go Fetolela ka Kwalololo (Practical Tips for Translators)
Gore o fitlhelele phetolelo e e kgotsofatsang e bile e na le boleng jo bo kwa godimo, latela ditlhagiso tse di latelang tsa sephiri:
- Tlhaloganya Seemo sa Mokwalo (Context): O seke wa fetolela dipolelo di le nosi kwantle ga go utlwisisa molaetsa otlhe wa serapa kgotsa wa lekwalo. Seemo sa mokwalo se tla go thusa go tlhaloganya bokao jo bo fitlhegileng jwa mafoko a a ka nnang le bokao jo bo farologaneng.
- Dirisa Dibukantswe tse di Kgethegileng: Ka gonne go se na dibukantswe tse dintsi tse di tlhamaletseng tsa Setswana-Serusia, go a tlhokega go dirisa puo ya boraro e e jaaka Seenglish jaaka marogo. Le fa go ntse jalo, go a tlhokega go netefatsa bokao jwa mafoko mo puong e nngwe le e nngwe go tila go fetola bokao ka ntlha ya diphetolelo tse di sa netefatswang tsa Seenglish.
- Tshwaragano le Baaki ba Tlholego (Native Speakers): Fa o fetsa go fetolela mokwalo, o romele go mosedi wa kwa Russia yo o itseng thutapuo sentle gore a o bale e bile a o fetole fa go tlhokegang teng gore o kgone go utlwalar e le wa tlholego.
- Nna le kitso ya Ngwao ya Russia: Go fetolela ga se fela go itse mafoko; ke go tlhaloganya ditso, ditekanyetso tsa ngwao, le mokgwa wa botshelo wa batho ba o ba kwalelang. Se se tla go helps go tila go dirisa mafoko a a ka kgopisang kgotsa a a sa tlhaloganyesegeng sentle.
Tshobokanyo ya Thutapuo le Katlego ya Phetolelo (Grammatical Summary and Conclusion)
Go fetolela go tswa ka Setswana go ya ka Serusia go tlhoka bokgoni jo bo kgethegileng, bopelotelele le kelotlhoko e e tseneletseng ya thutapuo. Diphetolelo tseno di kopanya dithulaganyo tse di farologaneng gotlhelele tsa dipuo tsa Bantu le tsa se-Slav. Ka go dirisa mekgwa e e siameng ya go fetolela maele, go tlhaloganya diphetolelo tsa maemo a ditiro, le go tila ditsela tsa go fetolela lentswe ka lentswe fela, o ka tlhagisa mokwalo o o humileng e bile o tlhaloganyesega ka botlalo. Se se botlhokwa fela thata ke go tshegetsa botswerere jwa mokwalo gore o kgone go amogelwa ke mmadi mongwe le mongwe wa kwa Russia jaaka e kete o kwetswe ka puo ya gagwe ya tshimologo.