ភាពផ្ទុយគ្នារវាងប្រព័ន្ធរចនាសម្ព័ន្ធល្បះ SVO និង SOV
កត្តាចម្បងបំផុតដែលបង្កជាឧបសគ្គដល់អ្នកបកប្រែអាជីព គឺភាពផ្ទុយគ្នាយ៉ាងស្រឡះនៃលំដាប់ពាក្យនៅក្នុងល្បះរវាងភាសាទាំងពីរ។ ភាសាខ្មែរដើរតួជាភាសាដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធ ប្រធាន-កិរិយាសព្ទ-កម្មបទ (Subject-Verb-Object ឬ SVO) ដែលក្នុងនោះព័ត៌មានត្រូវបានបង្ហាញជាលំដាប់លំដោយពីរង្វង់កណ្តាលនៃសកម្មភាពទៅកាន់អ្នកទទួលរងសកម្មភាព។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាម៉ុងហ្គោលីដើរតួជាភាសាដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធ ប្រធាន-កម្មបទ-កិរិយាសព្ទ (Subject-Object-Verb ឬ SOV) ដែលកិរិយាសព្ទចម្បងនៃល្បះតែងតែត្រូវបានរុញទៅកាន់ផ្នែកខាងចុងបំផុតនៃប្រយោគជានិច្ច។
នៅពេលដំណើរការបកប្រែចាប់ផ្តើម អ្នកបកប្រែមិនអាចគ្រាន់តែជំនួសពាក្យមួយទៅពាក្យមួយតាមលំដាប់លំដោយបានឡើយ។ ការធ្វើបែបនោះនឹងបង្កើតជាល្បះម៉ុងហ្គោលីដែលខុសវេយ្យាករណ៍ទាំងស្រុង និងមិនអាចអានយល់បាន។ អ្នកបកប្រែត្រូវតែអនុវត្តបច្ចេកទេស «រៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញ» (Restructuring) ដោយធ្វើការបំបែកល្បះខ្មែរជាផ្នែកៗ កំណត់រកប្រធាន កម្មបទ និងកិរិយាសព្ទចម្បង រួចរៀបចំលំដាប់លំដោយនៃពាក្យទាំងនោះឡើងវិញឱ្យស្របតាមទម្រង់ SOV របស់ម៉ុងហ្គោលី។ សម្រាប់ល្បះដែលមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញ ឬមានល្បះរងច្រើន (Relative clauses) កិច្ចការនេះកាន់តែលំបាកទ្វេដង ព្រោះអ្នកបកប្រែត្រូវរក្សាតុល្យភាពរវាងភាពត្រឹមត្រូវនៃអត្ថន័យដើម និងភាពរលូននៃលំហូរភាសាគោលដៅ។
លំដាប់នៃការកែប្រែគុណនាម និងនាម (Modifier-Noun Word Order)
ភាពខុសគ្នាមួយទៀតដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ការរៀបចំល្បះ គឺលំដាប់នៃពាក្យកែប្រែ ឬគុណនាម (Modifiers/Adjectives) ជាមួយនាម។ នៅក្នុងភាសាខ្មែរ គុណនាម ឬពាក្យបញ្ជាក់លក្ខណៈតែងតែដើរនៅពីក្រោយនាមជានិច្ច ដូចជា «សៀវភៅក្រហម» (សៀវភៅ = នាម, ក្រហម = គុណនាម) ឬ «មនុស្សល្អ» (មនុស្ស = នាម, ល្អ = គុណនាម)។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅក្នុងភាសាម៉ុងហ្គោលី គុណនាម និងពាក្យបញ្ជាក់លក្ខណៈទាំងអស់ត្រូវតែដើរនៅពីមុខនាមជានិច្ច ដូចគ្នានឹងភាសាអង់គ្លេស ឬភាសាជប៉ុនដែរ។ ឧទាហរណ៍ ពាក្យ «សៀវភៅក្រហម» នឹងត្រូវសរសេរទៅជា «ក្រហម សៀវភៅ» (Ulaan nom) នៅក្នុងភាសាម៉ុងហ្គោលី។
នៅពេលបកប្រែឃ្លាដែលមានគុណនាម ឬឃ្លាបញ្ជាក់លក្ខណៈវែងៗដែលផ្សំឡើងដោយពាក្យជាច្រើន អ្នកបកប្រែត្រូវផ្លាស់ប្តូរទីតាំងពាក្យទាំងនោះពីក្រោយនាមមកពីមុខនាមវិញ។ បញ្ហានេះកាន់តែមានភាពស្មុគស្មាញនៅពេលមានការប្រើប្រាស់ឃ្លាបញ្ជាក់កម្មសិទ្ធិ ឬល្បះរង។ ការខកខានមិនបានកែសម្រួលលំដាប់ពាក្យទាំងនេះ នឹងធ្វើឱ្យអត្ថបទបកប្រែទៅជាភាសាម៉ុងហ្គោលីមើលទៅដូចជាអត្ថបទដែលបកប្រែដោយម៉ាស៊ីន និងខ្វះវិជ្ជាជីវៈយ៉ាងខ្លាំង។
វេយ្យាករណ៍បន្ថែមថ្នាក់ពាក្យ (Agglutination) និងការប្រើប្រាស់វិភត្តិទាំងប្រាំបីរបស់ម៉ុងហ្គោលី
ភាសាខ្មែរត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាភាសាឯកកា (Isolating language) ដែលមានន័យថាពាក្យនីមួយៗរក្សាទម្រង់ដើមរបស់វាជានិច្ច ដោយមិនមានការបំប្លែងតួអក្សរទៅតាមតួនាទីវេយ្យាករណ៍នោះទេ។ ដើម្បីបង្ហាញទំនាក់ទំនងរវាងនាម និងផ្នែកផ្សេងទៀតនៃល្បះ ភាសាខ្មែរប្រើប្រាស់ធ្នាក់ (Prepositions) ដូចជា «នៅ» «ទៅ» «ពី» «ដោយ» ឬ «ជាមួយ»។
ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាម៉ុងហ្គោលី គឺជាភាសាបន្ថែមថ្នាក់ពាក្យ (Agglutinative language) ដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបច្ច័យ (Suffixes) យ៉ាងទូលំទូលាយ។ ភាសានេះមានវិភត្តិនាម (Noun Cases) ចំនួនប្រាំបី ដែលត្រូវបន្ថែមទៅខាងចុងនៃនាម ដើម្បីបញ្ជាក់ពីតួនាទីរបស់វា៖
- វិភត្តិកត្តា (Nominative Case): គ្មានបច្ច័យ បញ្ជាក់ពីប្រធាននៃល្បះ។
- វិភត្តិកម្មបទ (Accusative Case): ប្រើបច្ច័យ "-ыг/-អុីក" ឬ "-អុក" បញ្ជាក់ពីកម្មបទផ្ទាល់។
- វិភត្តិកម្មបទមិនផ្ទាល់ (Dative-Locative Case): ប្រើបច្ច័យ "-ដុ/-តូ" ដើម្បីបង្ហាញទិសដៅ ទីកន្លែង ឬអ្នកទទួលផល។
- វិភត្តិប្រភព (Ablative Case): ប្រើបច្ច័យ "-អាស/-អូស" ស្មើនឹងធ្នាក់ «ពី» ឬ «ចាប់តាំងពី» ក្នុងភាសាខ្មែរ។
- វិភត្តិឧបករណ៍ (Instrumental Case): ប្រើបច្ច័យ "-អាស/-អូស" (មានទម្រង់ផ្សេងទៀត) ស្មើនឹង «ដោយ» ឬ «តាមរយៈ»។
- វិភត្តិសហការ (Comitative Case): ប្រើបច្ច័យ "-តូយ" ស្មើនឹង «ជាមួយ» ឬ «រួមគ្នាជាមួយ»។
- វិភត្តិទិសដៅ (Directive Case): ប្រើបច្ច័យ "-រូ" បញ្ជាក់ពីទិសដៅឆ្ពោះទៅរកអ្វីមួយ។
- វិភត្តិកម្មសិទ្ធិ (Genitive Case): ប្រើបច្ច័យ "-អុីន" ដើម្បីបង្ហាញភាពជាម្ចាស់ ស្មើនឹងពាក្យ «របស់» ក្នុងភាសាខ្មែរ។
អ្នកបកប្រែត្រូវតែវិភាជន៍តួនាទីល្បះរបស់នាមនីមួយៗនៅក្នុងអត្ថបទខ្មែរឱ្យបានហ្មត់ចត់បំផុត ដើម្បីជ្រើសរើស និងភ្ជាប់បច្ច័យវិភត្តិទាំងនេះទៅនឹងនាមម៉ុងហ្គោលីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ការខកខានក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ច័យសមស្រប មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យល្បះមិនត្រឹមត្រូវតាមក្បួនវេយ្យាករណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចផ្លាស់ប្តូរអត្ថន័យដើមនៃឯកសារទាំងស្រុងទៀតផង។
ឥទ្ធិពលនៃវិធានស្របស្រៈ (Vowel Harmony) លើការសរសេរឈ្មោះនិងពាក្យខ្មែរ
វិធានស្របស្រៈ (Vowel Harmony) គឺជាច្បាប់សូរសព្ទដ៏តឹងរ៉ឹងមួយនៅក្នុងភាសាម៉ុងហ្គោលី ដែលតម្រូវឱ្យស្រៈទាំងអស់នៅក្នុងពាក្យតែមួយ ត្រូវតែមានលក្ខណៈសូរសព្ទស្របគ្នា។ ស្រៈនៅក្នុងភាសាម៉ុងហ្គោលីត្រូវបានបែងចែកជាពីរក្រុមធំៗ គឺស្រៈលំអៀងទៅក្រោយ (Back vowels ដូចជា A, O, U) និងស្រៈលំអៀងទៅមុខ (Front vowels ដូចជា E, Ö, Ü) ដោយមានស្រៈ I ជាស្រៈកណ្តាល (Neutral)។ នៅពេលឫសពាក្យមួយប្រើប្រាស់ស្រៈក្នុងក្រុមណាមួយ បច្ច័យទាំងអស់ដែលត្រូវបន្ថែមទៅលើពាក្យនោះ ត្រូវតែជ្រើសរើសទម្រង់ដែលមានស្រៈក្នុងក្រុមនោះដូចគ្នា។
បញ្ហាប្រឈមធំកើតឡើងនៅពេលអ្នកបកប្រែត្រូវធ្វើការសរសេរពាក្យខ្មែរ ឈ្មោះមនុស្ស ឬឈ្មោះទីកន្លែងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ដូចជា ភ្នំពេញ សៀមរាប ឬព្រះសីហនុ) ទៅជាអក្សរម៉ុងហ្គោលី (Cyrillic script)។ ដោយសារតែភាសាខ្មែរគ្មានវិធានស្របស្រៈនេះទេ ឈ្មោះខ្មែរជាច្រើនអាចមានការលាយឡំគ្នានៃស្រៈផ្សេងៗគ្នា។ អ្នកបកប្រែត្រូវស្វែងរកវិធីសាស្ត្រសម្របសម្រួលសូរសព្ទ ដើម្បីឱ្យឈ្មោះទាំងនោះអានទៅមានលក្ខណៈធម្មជាតិ និងមិនបំពានច្បាប់សូរសព្ទម៉ុងហ្គោលីខ្លាំងពេក ដែលអាចធ្វើឱ្យអ្នកអានក្នុងស្រុកពិបាកក្នុងការបញ្ចេញសំឡេង។
ការបញ្ជាក់ពីកាល លក្ខណៈ និងទម្រង់កិរិយាសព្ទ
ការបញ្ជាក់ពេលវេលា ឬកាល (Tenses) នៅក្នុងភាសាខ្មែរ គឺមានភាពបត់បែន និងពឹងផ្អែកលើបរិបទជាខ្លាំង។ ភាសាខ្មែរប្រើប្រាស់ពាក្យបញ្ជាក់កាលដូចជា «បាន» «កំពុង» «នឹង» ឬពាក្យបញ្ជាក់ពេលវេលាជាក់លាក់ (ដូចជា ម្សិលមិញ ថ្ងៃនេះ ឆ្នាំក្រោយ) ដើម្បីបង្ហាញពីពេលវេលានៃសកម្មភាព។ ក្នុងករណីជាច្រើន កិរិយាសព្ទខ្មែរមិនផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ទាល់តែសោះ ប្រសិនបើបរិបទល្បះបានបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ហើយ។
ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាម៉ុងហ្គោលីមានប្រព័ន្ធកិរិយាសព្ទដ៏ស្មុគស្មាញ។ កិរិយាសព្ទត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរបច្ច័យចុងក្រោយទៅតាម កាល (Tense) លក្ខណៈ (Aspect) សារៈ (Mood) និងសូម្បីតែស្ថានភាពនៃការដឹងឮព័ត៌មាន (Evidentiality - បញ្ជាក់ថាអ្នកនិយាយបានឃើញផ្ទាល់ ឬគ្រាន់តែឮគេប្រាប់)។ ក្នុងដំណើរការបកប្រែ អ្នកបកប្រែត្រូវតែវិភាគបរិបទអត្ថបទខ្មែរយ៉ាងលម្អិត ដើម្បីកំណត់ឱ្យច្បាស់ថាសកម្មភាពនោះបានកើតឡើងក្នុងលក្ខខណ្ឌបែបណា រួចទើបជ្រើសរើសទម្រង់កិរិយាសព្ទម៉ុងហ្គោលីដែលសមស្របបំផុត។
ឋានានុក្រមសង្គម ភាសាគារវធម៌ និងការបត់បែនវប្បធម៌
វប្បធម៌ខ្មែរមានការបែងចែកកម្រិតទំនាក់ទំនងយ៉ាងច្បាស់លាស់ផ្អែកលើឋានានុក្រម អាយុ និងឋានៈសង្គម។ នេះឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈការប្រើប្រាស់ពាក្យគារវធម៌ សព្វនាមផ្ទាល់ខ្លួន និងសូម្បីតែការប្រើប្រាស់ភាសាពិសេសសម្រាប់ព្រះសង្ឃ និងរាជវង្សានុវង្ស។ ការបកប្រែភាសាគារវធម៌ខ្មែរទៅជាភាសាម៉ុងហ្គោលីតម្រូវឱ្យមានការយល់ដឹងពីប្រព័ន្ធតម្លៃសង្គមរបស់ម៉ុងហ្គោលី។
ភាសាម៉ុងហ្គោលីមិនមានប្រព័ន្ធរាជសព្ទស្មុគស្មាញដូចខ្មែរទេ ប៉ុន្តែពួកគេមានរបៀបបង្ហាញការគោរពតាមរយៈការប្រើប្រាស់សព្វនាមគួរសម និងការជ្រើសរើសកិរិយាសព្ទជំនួយដែលបង្ហាញពីភាពទន់ភ្លន់។ ប្រសិនបើអ្នកបកប្រែមិនយល់ពីកម្រិតគារវធម៌ក្នុងអត្ថបទខ្មែរ ហើយបកប្រែទៅជាភាសាម៉ុងហ្គោលីក្នុងកម្រិតធម្មតា ឬក្រៅផ្លូវការ វាអាចនឹងបង្កជាការអាក់អន់ចិត្ត ឬការយល់ច្រឡំថាជាការមិនគោរពពីសំណាក់អ្នកអានគោលដៅ។
វិធីសាស្ត្រជាក់ស្តែងសម្រាប់លើកកម្ពស់គុណភាពបកប្រែ
ដើម្បីធានាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវ និងគុណភាពកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការបកប្រែភាសាខ្មែរទៅជាភាសាម៉ុងហ្គោលី អ្នកបកប្រែអាជីពគួរតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវយុទ្ធសាស្ត្រដូចខាងក្រោម៖
- ការបង្កើតសទ្ទានុក្រមបច្ចេកទេស (Glossary Creation): ដោយសារតែភាសាទាំងពីរមិនសូវមានទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម ឬវប្បធម៌ផ្ទាល់ផ្ទាល់ខ្លាំង កិច្ចការដំបូងគឺត្រូវកំណត់វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស និងពាក្យគន្លឹះឱ្យមានឯកភាពគ្នា។
- ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្របកប្រែតាមន័យ (Sense-for-Sense): ជៀសវាងការបកប្រែចំតួពាក្យ ឬតាមលំដាប់លំដាប់អក្សរខ្មែរ។ ត្រូវអានល្បះទាំងមូល យល់អត្ថន័យ រួចសរសេរវាឡើងវិញជាភាសាម៉ុងហ្គោលីប្រកបដោយលក្ខណៈធម្មជាតិបំផុត។
- ការប្រើប្រាស់កម្មវិធីជំនួយបកប្រែ (Computer-Assisted Translation Tools): ឧបករណ៍ដូចជា SDL Trados ឬ MemoQ ជួយគ្រប់គ្រងអង្គចងចាំនៃការបកប្រែ (Translation Memory) និងធានាថាឃ្លាដដែលៗត្រូវបានបកប្រែដូចគ្នាទូទាំងឯកសារ។
- ការត្រួតពិនិត្យដោយអ្នកជំនាញភាសាកំណើត (Native Reviewer): អត្ថបទដែលបកប្រែរួចត្រូវតែឆ្លងកាត់ការពិនិត្យ និងកែសម្រួលដោយអ្នកបកប្រែដែលមានភាសាម៉ុងហ្គោលីជាភាសាកំណើត ដើម្បីធានាថារាល់ល្បះ និងក្បួនវេយ្យាករណ៍ទាំងអស់មានភាពឥតខ្ចោះ និងស័ក្តិសមសម្រាប់អ្នកអានក្នុងស្រុក។