ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ ദ്രാവിഡ ഭാഷകളിലൊന്നായ മലയാളവും ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളായ മലാവി, സാംബിയ, മൊസാംബിക് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന ബന്തു ഭാഷയായ ചിചേവയും (ഞാഞ്ച എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) തമ്മിലുള്ള വിവർത്തനം തികച്ചും സങ്കീർണ്ണവും എന്നാൽ കൗതുകമുണർത്തുന്നതുമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായും സാംസ്കാരികമായും വലിയ അകലം പാലിക്കുന്ന ഈ രണ്ട് ഭാഷാ സമൂഹങ്ങൾ തമ്മിൽ നേരിട്ടുള്ള സമ്പർക്കം കുറവായതിനാൽ, വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വലിയ ഭാഷാപരമായ പ്രതിബന്ധങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വരുന്നു. ഒരു മികച്ച വിവർത്തനം സാധ്യമാക്കുന്നതിന് ഇരു ഭാഷകളുടെയും വ്യാകരണപരമായ പ്രത്യേകതകളും ഘടനയും കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഈ ലേഖനത്തിൽ മലയാളത്തിൽ നിന്ന് ചിചേവയിലേക്കുള്ള വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലെ പ്രധാന വെല്ലുവിളികളും അതിനെ മറികടക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളും പരിശോധിക്കുന്നു.
ഭാഷാപരമായ പശ്ചാത്തലവും വ്യാകരണ വ്യത്യാസങ്ങളും
മലയാളം ഒരു ദ്രാവിഡ ഭാഷയാണ്, അത് അതിന്റെ ഒട്ടിപ്പു സ്വഭാവത്തിനും (agglutinative nature) സങ്കീർണ്ണമായ വിഭക്തികൾക്കും (case markers) പ്രശസ്തമാണ്. എന്നാൽ ചിചേവ നൈജർ-കോംഗോ ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ ബന്തു വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്ന ഒന്നാണ്. ചിചേവയും ഒട്ടിപ്പു സ്വഭാവമുള്ള ഭാഷയാണെങ്കിലും അതിന്റെ വ്യാകരണ വ്യവസ്ഥ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രീതിയിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങൾക്ക് ഒടുവിലാണ് വിഭക്തി പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതെങ്കിൽ, ചിചേവയിൽ ഉപസർഗ്ഗങ്ങൾ (prefixes) വഴിയാണ് വ്യാകരണപരമായ ബന്ധങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ അടിസ്ഥാനപരമായ വ്യത്യാസം വിവർത്തകന് വലിയ വെല്ലുവിളി ഉയർത്തുന്നു.
വാക്യഘടനയിലെ മാറ്റം: SOV മുതൽ SVO വരെ
മലയാളം വാക്യങ്ങൾ സാധാരണയായി 'കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ' (Subject-Object-Verb - SOV) എന്ന ക്രമത്തിലാണ് എഴുതുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, "രാമു പഴം തിന്നു" എന്ന വാക്യത്തിൽ കർത്താവായ 'രാമു' ആദ്യം വരുന്നു, തുടർന്ന് കർമ്മമായ 'പഴം', ഒടുവിൽ ക്രിയയായ 'തിന്നു' എന്നിവ വരുന്നു. എന്നാൽ ചിചേവയിൽ വാക്യഘടന 'കർത്താവ്-ക്രിയ-കർമ്മം' (Subject-Verb-Object - SVO) എന്ന ക്രമത്തിലാണ്. ചിചേവയിൽ ഈ വാക്യം പരിഭാഷപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ക്രിയ കർമ്മത്തിന് മുമ്പ് വരണം. വിവർത്തകൻ മലയാളത്തിലെ വാക്യത്തിന്റെ അർത്ഥം പൂർണ്ണമായി ഉൾക്കൊണ്ട ശേഷം ചിചേവയുടെ തനതായ ക്രമത്തിലേക്ക് അതിനെ പുനഃക്രമീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വാക്യങ്ങളുടെ ഘടന മാറ്റിമറിക്കുമ്പോൾ ആശയവ്യക്തത നഷ്ടപ്പെടാതെ സൂക്ഷിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
നാമവിഭാഗങ്ങളും കോൺകോർഡിയൽ അഗ്രീമെന്റും (Noun Classes and Concordial Agreement)
ചിചേവയിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ വ്യാകരണ ഘടനയാണ് അതിന്റെ നാമവിഭാഗങ്ങൾ (Noun Classes). ചിചേവയിൽ നാമങ്ങളെ ഏതാണ്ട് 18 വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങളായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, സസ്യങ്ങൾ, ഉപകരണങ്ങൾ, അമൂർത്ത ആശയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് വെവ്വേറെ വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഓരോ വിഭാഗത്തിനും അതിന്റേതായ ഉപസർഗ്ഗങ്ങൾ (prefixes) ഉണ്ടായിരിക്കും. ചിചേവയിലെ നാമങ്ങളോട് ചേരുന്ന നാമവിശേഷണങ്ങൾ (adjectives), സർവ്വനാമങ്ങൾ (pronouns), ക്രിയകൾ (verbs) എന്നിവയെല്ലാം ഈ നാമവിഭാഗത്തിന് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ മാറേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനെയാണ് 'കോൺകോർഡിയൽ അഗ്രീമെന്റ്' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ഉദാഹരണത്തിന്, മനുഷ്യരെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്ക് 'മു-' (singular), 'വാ-' (plural) എന്നീ ഉപസർഗ്ഗങ്ങളാണ് വരുന്നത്. 'മുന്തു' (munthu) എന്നാൽ ഒരു മനുഷ്യൻ എന്നും 'വാന്തു' (wanthu) എന്നാൽ മനുഷ്യർ എന്നും അർത്ഥം വരുന്നു. ഒരു നാമവിശേഷണം ചേർക്കുമ്പോൾ, ഉദാഹരണത്തിന് 'വലിയ' (big) എന്ന അർത്ഥത്തിൽ, 'മുന്തു വാംകുലു' (munthu wamkulu - വലിയ മനുഷ്യൻ) എന്നും 'വാന്തു വാകുലു' (wanthu wakulu - വലിയ മനുഷ്യർ) എന്നും മാറുന്നു. മലയാളത്തിൽ ലിംഗം (gender), വചനം (number) എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകാമെങ്കിലും ചിചേവയിലേതുപോലെയുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ നാമവിഭാഗ വ്യവസ്ഥയില്ല. അതിനാൽ മലയാളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു വാക്ക് ചിചേവയിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ അത് ഏത് നാമവിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നു എന്ന് കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കി വേണം വാക്യം പൂർത്തിയാക്കാൻ.
ക്രിയാരൂപങ്ങളും കാലവ്യവസ്ഥയും (Verb Conjugation and Tense)
മലയാളത്തിൽ ക്രിയകളോടൊപ്പം കാലം (tense), വശം (aspect) എന്നിവ സൂചിപ്പിക്കാൻ വിഭക്തികളും പ്രത്യയങ്ങളും ചേർക്കാറുണ്ട്. ചിചേവയിലും ക്രിയകൾ വളരെ സങ്കീർണ്ണമാണ്. ഒരു ചിചേവ ക്രിയയിൽ കർത്താവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഉപസർഗ്ഗം, കാലത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ചിഹ്നം, കർമ്മത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഭാഗം എന്നിവയെല്ലാം ഒരൊറ്റ വാക്കായി ഒന്നിച്ച് ചേർക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, മലയാളത്തിലെ "ഞാൻ അത് കണ്ടു" എന്ന വാചകം ചിചേവയിൽ എഴുതുമ്പോൾ കർത്താവും കാലവും കർമ്മവും ക്രിയയും ചേർന്ന് ഒരൊറ്റ നീണ്ട വാക്കായി മാറുന്നു. വിവർത്തകർക്ക് ഈ ഒട്ടിപ്പു പ്രക്രിയ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ വിവർത്തനം തെറ്റായ വ്യാകരണത്തിലേക്ക് നയിക്കും.
കൂടാതെ, മലയാളത്തിലെ പോലെ ആദരസൂചകമായ വാക്കുകളും (honorifics) ക്രിയാരൂപങ്ങളും ചിചേവയിലും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. മുതിർന്നവരെയും ബഹുമാനിക്കേണ്ട വ്യക്തികളെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുമ്പോൾ ചിചേവയിൽ ബഹുവചന രൂപങ്ങളാണ് (plural forms) ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ സന്ദർഭത്തിനനുസരിച്ച് ഉചിതമായ ബഹുമാനരൂപങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ വിവർത്തകൻ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ശബ്ദശാസ്ത്രത്തിലെയും അക്ഷരവിന്യാസത്തിലെയും വ്യത്യാസങ്ങൾ (Phonology and Spelling Rules)
മലയാളം വളരെ സമ്പന്നമായ ഒരു അക്ഷരമാലയുള്ള ഭാഷയാണ്. 53-ലധികം അക്ഷരങ്ങളുള്ള മലയാളത്തിൽ അതിഖരങ്ങൾ, മൃദുക്കൾ, ഘോഷങ്ങൾ എന്നിവയും കൂടാതെ 'ഴ', 'ള', 'റ', 'ണ' തുടങ്ങിയ സവിശേഷമായ ദ്രാവിഡ ശബ്ദങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ചിചേവ ലത്തീൻ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ചാണ് എഴുതുന്നത്. അതിൽ ശബ്ദങ്ങളുടെ എണ്ണം പരിമിതമാണ്. എങ്കിലും ചിചേവയിൽ ചില സവിശേഷമായ വ്യഞ്ജനക്കൂട്ടങ്ങൾ (consonant clusters) ഉണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് 'mch', 'nkh', 'ng\'' (തൊണ്ടയിൽ നിന്ന് ഉച്ചരിക്കുന്ന 'ങ' ശബ്ദം) എന്നിവ ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. മലയാളത്തിലെ പേരുകളും സ്ഥലനാമങ്ങളും ചിചേവയിലേക്ക് ലിപ്യന്തരണം (transliteration) ചെയ്യുമ്പോൾ യഥാർത്ഥ ഉച്ചാരണത്തിന് കോട്ടം തട്ടാതെ എഴുതുക എന്നത് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്. അതേപോലെ തിരിച്ചും ചെയ്യുമ്പോൾ സമാനമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടി വരുന്നു.
സാംസ്കാരിക പ്രാദേശികവൽക്കരണത്തിന്റെ ആവശ്യകത (Cultural Localization)
ഭാഷാപരമായ വ്യത്യാസങ്ങൾക്ക് പുറമെ സാംസ്കാരികമായ വ്യത്യാസങ്ങളാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന വെല്ലുവിളി. കേരളത്തിലെ തനത് കാലാവസ്ഥ, കൃഷിരീതികൾ, ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ, ആചാരങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം മലയാള ഭാഷയെ സാരമായി സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, 'സദ്യ', 'പുട്ട്', 'നിലവിളക്ക്', 'കാവടി' തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾക്ക് ചിചേവയിൽ നേരിട്ടുള്ള വാക്കുകൾ ഉണ്ടാകില്ല. അതേപോലെ, ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരത്തിലെ തനത് ആചാരങ്ങൾ, ഭക്ഷണങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന് 'ൻസീമ' - Nsima), സാമൂഹിക ഘടനകൾ എന്നിവ മലയാളികൾക്ക് അപരിചിതമായിരിക്കാം. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ അർത്ഥം വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള വിവർത്തന രീതിയോ (descriptive translation) അല്ലെങ്കിൽ സമാനമായ സാംസ്കാരിക ചിഹ്നങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയോ ചെയ്യേണ്ടിവരും. കൃത്യമായ പ്രാദേശികവൽക്കരണം ഇല്ലെങ്കിൽ ലക്ഷ്യഭാഷയിലെ വായനക്കാർക്ക് ആശയം മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കും.
നേരിട്ടുള്ള വിവർത്തന വിഭവങ്ങളുടെ കുറവ് (Scarcity of Direct Resources)
മലയാളത്തിൽ നിന്ന് ചിചേവയിലേക്ക് നേരിട്ട് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നിഘണ്ടുക്കളോ ഓൺലൈൻ വിവർത്തന ഉപകരണങ്ങളോ വളരെ കുറവാണ്. മിക്കപ്പോഴും വിവർത്തകർ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയെ ഒരു മധ്യവർത്തിയായി (bridge language) ഉപയോഗിക്കേണ്ടി വരുന്നു. മലയാളത്തിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷിലേക്കും തുടർന്ന് ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്ന് ചിചേവയിലേക്കും വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ ആശയച്ചോർച്ച (loss of meaning) സംഭവിക്കാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇംഗ്ലീഷിലെ ചില വാക്കുകൾ മലയാളത്തിലെയും ചിചേവയിലെയും സാംസ്കാരിക സൂക്ഷ്മതകളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ പര്യാപ്തമല്ലാത്തതാണ് ഇതിന് കാരണം. ഇതൊഴിവാക്കാൻ വിവർത്തകന് രണ്ട് ഭാഷകളിലും മികച്ച പ്രാവീണ്യം ഉണ്ടായിരിക്കണം.
വിവർത്തകർക്കുള്ള പ്രധാന നുറുങ്ങുകൾ
- നേരിട്ടുള്ള വിവർത്തനം ഒഴിവാക്കുക: വാചകങ്ങളെ വാക്കുപടിയായി വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നത് ഒഴിവാക്കുക. വാക്യത്തിന്റെ അർത്ഥം പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷം ചിചേവയുടെ വ്യാകരണ നിയമങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായി പുനരാവിഷ്കരിക്കുക.
- വ്യാകരണ നിയമങ്ങൾ പഠിക്കുക: ചിചേവയിലെ നാമവിഭാഗങ്ങളും അവയുടെ ഉപസർഗ്ഗങ്ങളും വിശദമായി പഠിക്കുക. ഇത് വ്യാകരണ തെറ്റുകൾ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.
- സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലം മനസ്സിലാക്കുക: മലാവിയിലെയും മറ്റ് തെക്കൻ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലെയും സംസ്കാരം, ഭാഷാപ്രയോഗങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ധാരണ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുക.
- പദകോശം വികസിപ്പിക്കുക: ആവർത്തിച്ച് വരുന്ന സങ്കീർണ്ണ പദങ്ങൾക്കായി ഒരു പ്രത്യേക പദാവലി (glossary) തയ്യാറാക്കി സൂക്ഷിക്കുന്നത് വിവർത്തനം വേഗത്തിലാക്കാൻ സഹായിക്കും.
- വാക്യങ്ങളുടെ വലിപ്പം കുറയ്ക്കുക: മലയാളത്തിലെ വലിയ സങ്കീർണ്ണ വാക്യങ്ങൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ അവയെ ചെറിയ ചിചേവ വാക്യങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നത് ആശയവ്യക്തത വർദ്ധിപ്പിക്കും.
മലയാളത്തിൽ നിന്ന് ചിചേവയിലേക്കുള്ള വിവർത്തനം വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതാണെങ്കിലും കൃത്യമായ വ്യാകരണ അറിവും സാംസ്കാരിക ബോധവും ഉണ്ടെങ്കിൽ മികച്ച ഫലം നൽകുന്ന ഒന്നാണ്. രണ്ട് വലിയ സാംസ്കാരിക മേഖലകളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഈ വിവർത്തന പ്രക്രിയ ഭാഷാസ്നേഹികൾക്ക് പുതിയ വാതിലുകൾ തുറന്നുനൽകുന്നു. വിവർത്തകൻ ഒരു പാലമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ഈ രണ്ട് സുന്ദരമായ ഭാഷകൾ തമ്മിലുള്ള യഥാർത്ഥ വിനിമയം സാധ്യമാകുന്നത്.