සිංහල භාෂාව සහ රුසියානු භාෂාව යනු ලෝකයේ එකිනෙකට බෙහෙවින් වෙනස් භාෂා පවුල් දෙකකට අයත් වන භාෂාවන් වේ. සිංහල භාෂාව ඉන්දු-ආර්ය භාෂා පවුලට අයත් වන අතර, රුසියානු භාෂාව ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා පවුලේ ස්ලාවික් උප පවුලට අයත් වේ. ශ්රී ලංකාව සහ රුසියාව අතර පවතින රාජ්ය තාන්ත්රික, සංචාරක සහ වෙළඳ සබඳතා වර්ධනය වීමත් සමඟ සිංහල සිට රුසියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේ අවශ්යතාවය වර්තමානයේ බෙහෙවින් ඉහළ ගොස් ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම භාෂා දෙක අතර පවතින විශාල ව්යුහාත්මක, ව්යාකරණමය සහ සංස්කෘතික වෙනස්කම් හේතුවෙන් නිවැරදි සහ ගුණාත්මක පරිවර්තනයක් සිදු කිරීම අතිශය අභියෝගාත්මක කාර්යයකි. මෙම ලිපිය මඟින් සිංහල සිට රුසියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේ ක්රියාවලිය, එහිදී මුහුණ දීමට සිදුවන ප්රධාන අභියෝග සහ සාර්ථක පරිවර්තනයක් සඳහා අත්යවශ්ය වන උපදෙස් පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.
භාෂා ව්යුහය සහ වාක්ය රටාවන්ගේ වෙනස්කම්
සිංහල සහ රුසියානු භාෂා අතර පවතින ප්රධානතම වෙනසක් වන්නේ වාක්ය සැකැස්ම හෙවත් වචන පෙළගැස්වීමේ ක්රමයයි. සිංහල භාෂාව සාමාන්යයෙන් කර්තෘ-කර්ම-ක්රියා (Subject-Object-Verb - SOV) වාක්ය රටාව අනුගමනය කරයි. උදාහරණයක් ලෙස, "මම පොතක් කියවමි" යන වාක්යයේ ක්රියාපදය පැමිණෙන්නේ වාක්යයේ අගටය. නමුත් රුසියානු භාෂාව මූලික වශයෙන් කර්තෘ-ක්රියා-කර්ම (Subject-Verb-Object - SVO) රටාව අනුගමනය කරයි. එනම් ක්රියාපදය සාමාන්යයෙන් කර්මයට පෙර යෙදේ.
කෙසේ වෙතත්, රුසියානු භාෂාවේ ඇති විශේෂත්වයක් වන්නේ එහි වචන පෙළගැස්වීම සාපේක්ෂව නම්යශීලී වීමයි. රුසියානු ව්යාකරණවල අග තතු (inflections) මඟින් එක් එක් වචනයේ කාර්යභාරය පැහැදිලි කරන බැවින්, වාක්යයක වචන පිහිටන ස්ථානය වෙනස් වුවද එහි මූලික අර්ථය වෙනස් නොවේ. නමුත්, සිංහල භාෂාවෙන් රුසියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී සෘජු පරිවර්තන ක්රමවේදයන් (word-for-word translation) භාවිත කළහොත් ලැබෙන වාක්යය අස්වාභාවික මෙන්ම ව්යාකරණමය වශයෙන් දෝෂ සහිත විය හැකිය. එබැවින් පරිවර්තකයා සිංහල වාක්යයේ අර්ථය ග්රහණය කරගෙන එය රුසියානු භාෂාවේ ස්වභාවික සින්ටැක්ස් (syntax) රටාවට ගැලපෙන සේ නැවත සැකසිය යුතුය.
ව්යාකරණමය ස්ත්රී-පුරුෂ භාවය (Grammatical Gender) සහ එහි බලපෑම
රුසියානු භාෂාව පරිවර්තනය කිරීමේදී මුහුණ දීමට සිදුවන තවත් විශාලතම අභියෝගයක් වන්නේ ව්යාකරණමය ලිංග (Grammatical Gender) ක්රමයයි. රුසියානු භාෂාවේ සෑම නාම පදයක්ම පුරුෂ ලිංග (Masculine), ස්ත්රී ලිංග (Feminine) හෝ නපුංසක ලිංග (Neuter) යන කාණ්ඩ තුනෙන් එකකට අයත් වේ. පණ ඇති සහ පණ නැති සියලුම දේ සඳහා මෙම ලිංග භේදය බලපායි. උදාහරණයක් ලෙස "මේසය" (стол) යන්න පුරුෂ ලිංග වන අතර, "පොත" (книга) යන්න ස්ත්රී ලිංග වේ. තවද "කවුළුව" (окно) නපුංසක ලිංග ගණයට වැටේ.
මෙම ලිංග ක්රමය නාම පදයට පමණක් සීමා නොවේ; නාම පදය සමඟ යෙදෙන විශේෂණ පද (Adjectives), සර්වනාම (Pronouns) සහ අතීත කාල ක්රියාපද (Past tense verbs) පවා එම නාම පදයේ ලිංගයට අනුකූලව වෙනස් විය යුතුය. සිංහල භාෂාවේ පණ නැති ද්රව්ය සඳහා ලිංග භේදයක් ව්යාකරණ තුළ ක්රියාත්මක නොවන බැවින්, සිංහල සිට රුසියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී පරිවර්තකයාට සෑම නාම පදයකම ලිංගය හඳුනාගෙන ඊට අදාළ විශේෂණ සහ ක්රියා පදවල අග කොටස් (suffixes) නිවැරදිව වෙනස් කිරීමට සිදු වේ. මෙය ඉතාමත් සංකීර්ණ ක්රියාවලියක් වන අතර සුළු අතපසුවීමකින් පවා සමස්ත වාක්යයේ අර්ථය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය හැකිය.
රුසියානු නාම පද විභක්ති ක්රමය (Declension Cases)
රුසියානු භාෂාවේ නාම පද විභක්ති ක්රමය (Cases) ඉතාමත් සංකීර්ණ වන අතර එය රුසියානු භාෂාව ඉගෙන ගන්නන් මෙන්ම පරිවර්තකයන්ද බහුලවම වැරදි සිදුකරන ප්රදේශයකි. එහි ප්රධාන විභක්ති (Cases) 6ක් පවතී:
- Nominative Case (උක්ත විභක්තිය - Именительный падеж): වාක්යයක ප්රධාන කර්තෘ හෝ නාම පදයේ මූලික ස්වරූපය දැක්වීමට භාවිත කරයි. උදාහරණයක් ලෙස "පොත මේසය මත තිබේ" යන්නෙහි "පොත" (книга) යෙදෙන්නේ මෙම විභක්තියෙනි.
- Genitive Case (සම්බන්ධ විභක්තිය - Родительный падеж): අයිතිය දැක්වීමට ("කාගේද" යන ප්රශ්නයට පිළිතුරු ලෙස), යම් දෙයකින් කොටසක් දැක්වීමට හෝ යම් දෙයක් නොමැති බව (negation) හැඟවීමට භාවිත කරයි. උදාහරණයක් ලෙස "පොතක් නැත" (нет книги) යන්නෙහිදී නාම පදයේ අවසානය වෙනස් වේ.
- Dative Case (සම්ප්රදාන විභක්තිය - Дательный падеж): යම් දෙයක් ලබන්නා, කිසියම් පුද්ගලයෙකුට යමක් දීම හෝ වයස ප්රකාශ කිරීම වැනි අවස්ථාවලදී භාවිත කරයි. උදාහරණයක් ලෙස "මට වයස අවුරුදු විසි පහකි" යන්න රුසියානු බසින් පැවසීමේදී "මට" යන්න සඳහා මෙම විභක්තිය යොදාගනී.
- Accusative Case (කර්ම විභක්තිය - Винительный падеж): වාක්යයක සෘජු කර්මය (direct object) දැක්වීමට හෝ චලනයක්/දිශාවක් දැක්වීමට භාවිත කරයි. "මම පොතක් කියවමි" යන වාක්යයේ "පොත" (книгу) යන්න මෙම විභක්තියට පරිවර්තනය වේ.
- Instrumental Case (කරණ විභක්තිය - Творительный падеж): ක්රියාව සිදු කිරීමට භාවිත කළ උපකරණය, මාධ්යය හෝ යම් පුද්ගලයෙකු සමඟ සිටීම (නිපාත පද සමඟ) දැක්වීමට භාවිත කරයි. උදාහරණයක් ලෙස "මම පෑනෙන් ලියමි" යන වාක්යයේ "පෑනෙන්" යන්න මෙයට අයත් වේ.
- Prepositional Case (ආධාරක විභක්තිය - Предложный падеж): ස්ථානය (කොහේද?) හෝ යම් කාරණයක් පිළිබඳව (කා ගැනද? කුමක් ගැනද?) දැක්වීමට භාවිත කරයි. මෙය සෑම විටම නිපාත පද (о, в, на වැනි) සමඟ යෙදේ.
සිංහල භාෂාවේද විභක්ති ක්රමයක් පැවතුණද, රුසියානු භාෂාවේ එක් එක් විභක්තියට අනුව නාම පදවල, विशेषණ පදවල සහ සර්වනාමවල අග කොටස් වෙනස් වන ආකාරය බෙහෙවින් සුවිශේෂී වේ. පරිවර්තනයේදී නිපාත පද (Prepositions) නිවැරදිව තෝරා ගැනීම සහ ඒ හා සම්බන්ධ විභක්තිය යෙදීම අතිශයින්ම වැදගත් වේ.
රුසියානු භාෂාවේ ක්රියාපද කාණ්ඩ (Verb Aspects) සහ කාල භේදය
රුසියානු ව්යාකරණවල ඇති තවත් සුවිශේෂී අංගයක් වන්නේ ක්රියාපදවල පවත්නා අංග භේදයයි (Aspects of Verbs). රුසියානු භාෂාවේ සෑම ක්රියාවකටම අදාළව ක්රියාපද ජෝඩු (Verb pairs) දෙකක් පවතී:
- Imperfective Aspect (НСВ): නිම නොකළ, අඛණ්ඩව සිදුවන හෝ නිතර සිදුවන ක්රියාවන් දැක්වීමට භාවිත කරයි.
- Perfective Aspect (СВ): සම්පූර්ණ කරන ලද, එක් වරක් පමණක් සිදු වූ හෝ සාර්ථකව අවසන් කළ ක්රියාවන් දැක්වීමට භාවිත කරයි.
සිංහල භාෂාවෙන් රුසියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී, සිංහල වාක්යයේ අඩංගු ක්රියාවේ ස්වභාවය නිවැරදිව තේරුම් ගත යුතුය. ක්රියාව තවමත් සිදුවෙමින් පවතින්නක්ද නැතහොත් එය සම්පූර්ණයෙන්ම නිම කර ඇති එකක්ද යන්න මත පදනම්ව නිවැරදි ක්රියාපද ආකාරය තෝරා ගැනීමට සිදුවේ. උදාහරණයක් ලෙස, "මම ලියමින් සිටියෙමි" (я писал) සහ "මම ලියා අවසන් කළෙමි" (я написал) අතර වෙනස රුසියානු බසින් පැහැදිලිව පෙන්විය යුතුය. මෙම සූක්ෂ්ම වෙනස්කම් නිවැරදිව හඳුනා නොගතහොත් පරිවර්තනයේ අර්ථය සම්පූර්ණයෙන්ම පටහැනි විය හැකිය.
ගෞරවාර්ථ ආමන්ත්රණ ක්රමවේද සහ ආචාරශීලීත්වය
ශ්රී ලාංකික සංස්කෘතිය තුළ මෙන්ම රුසියානු සංස්කෘතිය තුළද ආමන්ත්රණයේදී ආචාරශීලීත්වය සහ ගෞරවය දැක්වීම ඉතා ඉහළින් සලකනු ලැබේ. සිංහල භාෂාවේ පුද්ගලයාගේ වයස, තත්ත්වය සහ පවුලේ සබඳතා මත පදනම්ව ආමන්ත්රණ පද විශාල ප්රමාණයක් භාවිත වේ (උදා: ඔබතුමා, ඔබ, ඔයා, අයියා, අක්කා). රුසියානු භාෂාවේදී මූලික වශයෙන් ආමන්ත්රණ ක්රම දෙකක් පවතී:
- Informal (ты - ty): සම වයසේ මිතුරන්, පවුලේ සාමාජිකයන් සහ කුඩා ළමුන් ඇමතීමට භාවිත කරයි.
- Formal (вы - vy): නන්නාඳුනන පුද්ගලයන්, වැඩිහිටියන්, උසස් නිලධාරීන් සහ වෘත්තීය මට්ටමේ සන්නිවේදනය සඳහා භාවිත කරයි.
මීට අමතරව, රුසියානු සංස්කෘතියට ආවේණික වූ "පීතෘ නාමය" (Patronymic - Отчество) භාවිත කිරීමේ ක්රමයක් පවතී. නිල හෝ ගෞරවනීය සන්නිවේදනයකදී පුද්ගලයෙකුගේ මුල් නම සහ පියාගේ නමෙන් සකස් කරගන්නා ලද පීතෘ නාමය එක්ව භාවිත කළ යුතුය (උදා: Vladimir Vladimirovich). සිංහල ලේඛනයක් රුසියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී, අදාළ සන්දර්භය තේරුම් ගෙන නිවැරදි ගෞරවාර්ථ ආමන්ත්රණ රටාව තෝරා ගැනීමට පරිවර්තකයා වගබලා ගත යුතුය. විශේෂයෙන්ම ව්යාපාරික ලිපි ගනුදෙනු සහ රාජ්ය තාන්ත්රික පරිවර්තනවලදී මෙම නීති රීති උල්ලංඝනය කිරීම සන්නිවේදනය අසාර්ථක වීමට ප්රධාන හේතුවක් විය හැකිය.
සංස්කෘතික ප්රාදේශීයකරණය (Cultural Localization) සහ රූපක
ඕනෑම පරිවර්තනයක සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ අර්ථය පමණක් නොව, එහි අඩංගු සංස්කෘතික හැඟීමද නිවැරදිව ග්රහණය කරගැනීම මතය. සිංහල භාෂාවේ එන ඇතැම් ප්රස්ථාව පිරුළු, රූපක සහ ජන වහර රුසියානු භාෂාවට සෘජුව පරිවර්තනය කළ නොහැක. නිදසුනක් ලෙස, සිංහල සංස්කෘතිය තුළ බහුලව භාවිත වන කෘෂිකාර්මික හෝ බෞද්ධ පසුබිමක් සහිත ප්රකාශන රුසියානු පාඨකයෙකුට තේරුම් ගැනීම අසීරුය.
එබැවින් පරිවර්තකයා විසින් කළ යුත්තේ එම සිංහල ප්රකාශනයෙන් අදහස් වන මූලික පණිවිඩය හඳුනාගෙන, ඊට සමාන රුසියානු සංස්කෘතියට ගැලපෙන ප්රකාශනයක් හෝ රූපකයක් (equivalent idiom) සොයාගෙන එය භාවිත කිරීමයි. උදාහරණයක් ලෙස, සිංහලයේ එන "ඉඟුරු දී මිරිස් ගත්තා වගේ" යන්නට සමාන රුසියානු කියමනක් ලෙස "из огня да в полымя" (ගින්නෙන් ගිනිකන්දට වැටුණා වැනි අර්ථයක් දෙන) වැනි ප්රකාශනයක් සන්දර්භයට අනුව යොදාගත හැකිය. මෙවැනි සංස්කෘතික ගැලපීම් සිදු කිරීම සඳහා භාෂා දෙකෙහිම පවතින ජනශ්රැති සහ වාග් ව්යවහාරයන් පිළිබඳ මනා දැනුමක් තිබීම අත්යවශ්ය වේ.
සිංහල සිට රුසියානු පරිවර්තනය සඳහා ප්රායෝගික උපදෙස්
සිංහල සිට රුසියානු භාෂාවට සාර්ථක සහ ගුණාත්මක පරිවර්තනයක් සිදු කිරීම සඳහා පහත සඳහන් උපදෙස් අනුගමනය කළ හැකිය:
- සන්දර්භය අවබෝධ කරගන්න: වචනයෙන් වචනය පරිවර්තනය කිරීමෙන් වළකින්න. සැමවිටම සම්පූර්ණ ඡේදය කියවා එහි අඩංගු මූලික අදහස තේරුම් ගෙන රුසියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කරන්න.
- විශේෂ පාරිභාෂික ශබ්දකෝෂයක් (Glossary) සකස් කරගන්න: තාක්ෂණික, වෛද්ය, නීතිමය හෝ ව්යාපාරික ලේඛන පරිවර්තනය කිරීමේදී නිතර භාවිත වන වචන සහ ඒවාට අදාළ රුසියානු වචන ඇතුළත් ශබ්දකෝෂයක් පවත්වාගෙන යාමෙන් පරිවර්තනයේ ඒකාකාරී බව (consistency) රැකගත හැකිය.
- රුසියානු ව්යාකරණ නීති පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමු කරන්න: විශේෂයෙන්ම නාම පදවල ලිංග භේදය සහ විභක්ති වලට අනුව විශේෂණ පදවල අග කොටස් වෙනස් වන ආකාරය නැවත නැවතත් පරීක්ෂා කරන්න (Proofreading).
- සංස්කෘතික පසුබිම අධ්යයනය කරන්න: රුසියානු සංස්කෘතිය, ඔවුන්ගේ සිරිත් විරිත් සහ එදිනෙදා ජීවිතයේ භාවිත වන යෙදුම් පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් කියවීම සහ අධ්යයනය කිරීම පරිවර්තනයේ ගුණාත්මකභාවය ඉහළ නැංවීමට උපකාරී වේ.
- වෘත්තීය මෙවලම් සහ ශබ්දකෝෂ භාවිත කරන්න: Multitran වැනි විශ්වාසදායක රුසියානු ශබ්දකෝෂ සහ පරිවර්තන මෙවලම් භාවිත කිරීම මඟින් වචනවල නිවැරදිම අර්ථයන් සහ සන්දර්භයන් තෝරා ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.
සිංහල සිට රුසියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීම යනු හුදෙක් වචන වෙනස් කිරීමක් නොව, සංස්කෘතීන් දෙකක් අතර පාලමක් තැනීමේ කලාත්මක සහ තාක්ෂණික ක්රියාවලියකි. නිවැරදි පුහුණුව, භාෂා ද්විත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු දැනුම සහ ව්යුහාත්මක නීති රීතිවලට ගරු කිරීම මඟින් ඕනෑම පරිවර්තකයෙකුට මෙම අභියෝගාත්මක කාර්යය සාර්ථකව ජයගත හැකිය.