Lefatšeng la kajeno le nang le likamano tse matla tsa khoebo le puisano lipakeng tsa linaha le lik'hontinente tse fapaneng, tlhoko ea ho fetolela lipuo e se e le ntho e ke keng ea qojoa. Har'a lipuo tsena tse hlokang tlhokomelo e khethehileng, re fumana likamano tsa puisano pakeng tsa Sesotho—puo ea se-Bantu e buuoang haholo ke batho ba ka bang limilione tse tharo le halofo Lesotho le Afrika Boroa—le Sevietnam (Vietnamese), e leng puo ea molao ea naha ea Vietnam e Asia Boroa-Bochabela, e buuoang ke batho ba fetang limilione tse mashome a robong. Le hoja lipuo tsena li bonahala li le hōle haholo ka sebopeho sa tsona sa naha le sa histori, ho na le marokho a masha a thuto le khoebo a hlahisang tlhoko ea liphetolelo tse nepahetseng tsa litokomane, libuka, le litaba tsa marang-rang.
Phapang ea Sebopeho-Puo le Melao ea Kaho ea Lipolelo
Phephetso ea pele eo mofetoleli a thulanang le eona ke ho se tsamaisane ha mekhoa ea kaho ea lipolelo. Sesotho se itšetlehile haholo ka sebopeho sa Sehloko-Leetsi-Sejoe (Subject-Verb-Object / SVO), se nang le mekhoa e rarahaneng ea tumellano ea lihlopha tsa maina (noun classes). Moemeli oa lebitso le o mong le o mong o tlameha ho tsamaisana le leetsi kapa lehlalosi ka ho sebelisa li-prefix tse nepahetseng. Mohlala, polelong e reng "Monna o a tsamaea" (Sehlopha sa 1) le "Banna ba a tsamaea" (Sehlopha sa 2), ho na le liphetoho tse hlakileng tsa tumellano.
Ka lehlakoreng le leng, Sevietnam le sona se latela sebopeho sa SVO, empa ke puo ea mofuta oa "isolating". Sena se bolela hore mantsoe a Sevietnam ha a fetohe ho latela nako (tense), bongata (plurality), kapa tumellano ea lihlopha tsa mopeleto. Mohlala, ha ho na phetoho ea sebopeho sa leetsi la Sevietnam "đi" (ho ea/ho tsamaea) ebang motho ea tsamaeang ke a le mong kapa ba bangata, kapa ebang ketso e etsahetse maobane kapa e tla etsahala hosane. Sebakeng sa hoo, Sevietnam se sebelisa mantsoe a thusang a bitsoang "particles" kapa matšoao a thuto-puo ho supa nako kapa boemo ba ketso. Sena se bolela hore mofetoleli o lokela ho ba hlokolosi haholo hore a se ke a leka ho qaptša linyalaniso tse sa tsebjoeng ka puong ea Sevietnam, kapa ho sitoa ho supa nako ea ketso ka lebaka la ho se utloisise tšebeliso ea likaroloana tsena tsa puo.
Meloli le Bohlokoa ba Mongolo o Nephetseng oa Sevietnam
Sevietnam ke puo ea meloli (tonal language) e nang le lithane tse tšeletseng tse fapaneng ha e ngoloa ka matšoao a alfabeta ea Latin (mongolo oa Quốc Ngữ). Thane e 'ngoe le e 'ngoe e emeloa ke letšoao le khethehileng holim'a kapa tlas'a liluma-nosi (diacritics). Letšoao le fapaneng le ka fetola moelelo oa lentsoe ka ho feletseng. Mohlala, lentsoe le le leng le ka ba le meelelo e latelang:
- ba: tharo (kapa ntate libakeng tse ling)
- bà: nkhono / mofumahali ea holileng
- bá: molaoli / ’musi
- bả: chefo ea lintja kapa liphoofolo
- bã: masala a lijo kapa lintho tse sefiloeng
- bạ: ho etsa ntho leha e le efe ntle le ho nahana
Taba ena e etsa hore phetolelo ea litokomane tse ngotsoeng e be mosebetsi o hlokang tlhokomelo e phahameng. Liphoso tsa ho thaepa (typos) kapa ho siea matšoao ana a meloli li ka baka ho hloka kutloisiso e feletseng kapa ho fetola tokomane ea molao kapa ea khoebo ho ba ntho e sa utloahaleng. Le hoja Sesotho le sona e le puo ea meloli, meloli ea sona ha e bontšoe ka matšoao a mongolo o tloaelehileng, 'me moelelo o tsoa feela tseleng eo re buang ka eona kapa moelelong oa polelo. Ka hona, bafetoleli ba tlohang ho Sesotho ho ea ho Sevietnam ba tlameha ho ba le tsebo e phethehetseng ea mekhoa ea mongolo o nepahetseng oa Sevietnam le ho qoba ho tšepa lisebelisoa tsa theknoloji tse sa netefatsang matšoao ana hantle.
Tšebeliso ea Sehlophi sa Maina (Classifiers) ho Sevietnam
Ntlha e 'ngoe e ka rarollang kapa ea sitisa phetolelo e nepahetseng ke tšebeliso ea "classifiers" kapa mantsoe a hlophisang maina ho Sevietnam. Ka Sesotho, re supa lintho ka ho re feela "buka", "sefofane", kapa "ntho". Empa ho Sevietnam, o ke ke oa sebelisa linomoro kapa lilemo le maina a se nang bophelo kapa a nang le bophelo ntle le ho kenya classifier e nepahetseng lipakeng tsa tsona. Mohlala o totobetseng:
- Con: e sebelisetsoa liphoofolo kapa lintho tse phelang (mohlala: con mèo - katse, con chó - ntja).
- Cái: e sebelisetsoa lintho tse se nang bophelo tse kang thepa ea ka tlung (mohlala: cái bàn - tafole).
- Cuốn / Quyển: e sebelisetsoa libuka kapa lingoliloeng tse tlanngoeng (mohlala: cuốn sách - buka).
- Người: e sebelisetsoa batho ha ho na le tlotlo (mohlala: người thầy - mosuoe, người khách - moeti).
Bakeng sa mofetoleli oa Sesotho, sena se bolela hore mosebetsi oa hae ha se feela ho fetolela lentsoe ka le leng ho tsoa bukantsweng, empa ke ho khetha sehlophi se nepahetseng sa Sevietnam se tsamaellanang le leina leo. Ho etsa sena ka phoso ho bontša ho hloka tsebo 'me ho etsa hore mongolo o balehe ka mokhoa o sa tloaelehang le o sithabetsang moelelo oa mongolo o fetoleloang.
Litlhahiso le Mekhoa e Molemo bakeng sa Bafetoleli
Mekhoa e latelang ke litlhahiso tse tla netefatsa boleng bo phahameng ba phetolelo ho tloha ka Sesotho ho ea ho Sevietnam:
1. Hlahloba Moelelo oa Setso (Cultural Context)
Puo ha se mantsoe feela; ke setso. Lintho tse ngata tse amanang le meetlo ea Basotho (joalo ka likhomo tsa bohali, litemana tsa lithoko, kapa lijo tsa setso tse kang papapa le morogo) ha li na mantsoe a lekanang le tsona puong ea Sevietnam. Bafetoleli ba lokela ho sebelisa mekhoa ea "transcreation" kapa ho fana ka litlhaloso tse khutšoane (footnotes) ho netefatsa hore babali ba Vietnam ba utloisisa moelelo oa setso oa Basotho ntle le ho lahleheloa ke moelelo o ka sehloohong.
2. Sebelisa Bafetoleli ba Tsoang Lipuong ka Bobeli
Tsela e molemo ka ho fetisisa ea ho netefatsa hore phetolelo e nepahetse ke ho ba le mosebetsi o hlahlojoang ke batho ba babeli: e mong eo puo ea habo e leng Sesotho ea utloisisang mongolo oa pele, le e mong eo puo ea habo e leng Sevietnam ea ka netefatsang hore mongolo o fetotsoeng o baleha hantle, o na le meloli e nepahetseng, 'me o latela melao ea puo ea Vietnam ka botlalo.
3. Qoba ho Sebelisa Lisebelisoa tsa Automatic Translation Feela
Lisebelisoa tsa phetolelo tsa mochine (machine translation) joalo ka Google Translate li na le liphoso tse ngata ha li sebetsana le lipuo tse sa tloaelehang haholo likamanong tsa theknoloji. Li atisa ho etsa liphetolelo tsa lentsoe ka lentsoe tse sa eleng hloko phapang ea meloli le li-classifier, e leng se hlahisang meferefere ea meelelo. Lisebelisoa tsena li ka sebelisoa feela e le motheo oa ho qala, empa mongolo o feletseng o hloka tlhahlobo ea motho oa setsebi.
4. Etsa Hlahlobo e Tebileng (Proofreading)
Kahoo, pele o isa tokomane e fetoleloang ho moreki kapa phatlalatsong, etsa bonnete ba hore e a baloa le ho hlahlojoa ke bahlahlobi ba bangata ba nang le phihlelo. Ho bala polelo ka polelo ho tla u thusa ho lemoha liphoso tse bakoang ke ho tlola ha matšoao a meloli, tšebeliso e fosahetseng ea mantsoe a sehlophi, le liphoso tsa grama.
Qetello le Kakaretso
Ho fetolela ho tloha ka Sesotho ho ea ho Sevietnam ke maraka o mocha o ntseng o hola o hlokang bafetoleli ba nang le bokhoni bo phahameng le ho ela hloko lintlha tse nyane. Ka ho utloisisa phapang ea sebopeho-puo, tšebeliso e nepahetseng ea classifiers, bohlokoa ba meloli e tšeletseng ea Sevietnam, le mekhoa ea setso ea baahi ba Vietnam, mofetoleli a ka khona ho hlahisa phetolelo e nepahetseng le e hohelang. Tšebeliso ea mekhoa e nepahetseng e tla nolofatsa liphetolelo 'me e tsoele pele ho tiisa likamano lipakeng tsa linaha tsena tse peli le ho feta.