A cikin duniyar yau ta kasuwanci da fasaha, sadarwa ta zama babban jigo na hada kan mutane daga sassa daban-daban na duniya. Fassara rubuce-rubuce daga harshen Hausa, wanda shi ne daya daga cikin mafi girman harsunan Afirka, zuwa harshen Kataloniyanci (Catalan), wanda ake magana da shi a yankunan kasar Sipaniya kamar Catalonia da Valencia, da ma kasashe makwabta kamar Andorra, yana da matukar muhimmanci. Wannan jagorar tana samar da cikakkun bayanai kan hanyoyi, kalubale, da shawarwarin da zasu taimaka wa mai fassara wajen samar da aiki mai inganci da gamsarwa.
Bambance-bambancen Nahawu da Tsarin Jumloli Tsakanin Hausa da Catalan
Harshen Hausa da Kataloniyanci suna da bambanci na asali a tsarin danginsu na harshe. Hausa tana cikin dangin harsunan Chadic, yayin da Kataloniyanci yake cikin rukunin harsunan Romance na dangin Indo-European. Wannan bambanci yana kawo sauye-sauye da yawa a fannin nahawu da kuma yadda ake gina jumloli.
Babban bambanci na farko shi ne yadda ake sarrafa aikatau da wakilin suna. A cikin harshen Hausa, wakilin suna na lokaci (pronoun aspect marker) shi ne yake nuna lokacin da aiki ya faru. Misali, "mun zo" (lokacin da ya wuce), "muna zuwa" (lokacin da ake ciki), da "zamu zo" (lokacin da ke tafe). A harshen Kataloniyanci kuwa, ana canza karshen aikatau din kansa (conjugation) don nuna lokaci da kuma wanda yake yin aikin, kamar "venim" (muna zuwa), "vam venir" (mun zo), da "tindrem" (zamu samu). Mai fassara dole ne ya kware wajen gane wadannan sauye-sauye domin kiyaye ainihin ma'anar sakon.
Na biyu shi ne tsarin jinsi. Ko da yake dukkan harsunan biyu suna amfani da jinsi na mace da namiji, yadda suke raba jinsin ga sunaye ya bambanta. Misali, a harshen Hausa, kalmar "wata" (moon) mace ce, amma a Kataloniyanci "la lluna" mace ce kuma. Amma kuma kalmar "rana" (sun) mace ce a Hausa, yayin da a Kataloniyanci "el sol" namiji ne. Saboda rasa daidaito na jinsi tsakanin harsunan biyu, dole ne a kiyaye wajen yin daidaito tsakanin sunaye da siffofinsu (gender agreement) lokacin da ake fassara rubutu.
Kalubalen Fassara Karin Magana da Salon Magana na Al'ada
Babban kalubale ga kowane mai fassara shi ne yadda zai fassara karin magana da salon magana ba tare da ya rasa ma'anarsu ta asali ba. Al'adun Hausawa sun ginu ne a kan rayuwar karkara, kasuwanci, da kuma addini, wanda hakan yake nuna kansa a cikin karin magana. Haka shi ma harshen Catalan, yana dauke da salon magana da suka shafi tarihin Turai da yanayin teku.
Kuskure ne mai girma mai fassara ya yi amfani da fassarar kalma-da-kalma lokacin da yake fassara karin magana. Misali, karin maganar Hausa da ke cewa: "Kaza mai kwanciya ba ta san haihuwar mai tsaye ba," idan aka fassara ta kai tsaye zuwa Kataloniyanci, ba za ta yi ma'ana ga mai karatu na Catalonia ba. Madadin haka, kamata ya yi mai fassara ya nemi wani salon magana na Catalan wanda ke da ma'ana iri daya, wato nuna cewa mutumin da yake cikin jin dadi ba zai iya fahimtar wahalar da wani yake sha ba.
Wani misali mai sauki shi ne karin maganar Hausa da ke cewa "A hankali a hankali kwano yana cika," wadda take nuna cewa da daidaikun ayyuka ake samun babban sakamako. A harshen Catalan, akwai daidai da wannan karin maganar wato: "De mica en mica s'omple la pica" (sannu-sannu tukunyar ruwa tana cika). Yin amfani da irin wadannan dabarun yana sa fassarar ta zama mai saukin karantawa kuma ta yi daidai da al'adar masu karatu.
Matakai Guda Hudu Don Samun Fassara Mai Inganci
Domin tabbatar da cewa fassarar ta kasance ingantacciya kuma mai ma'ana, mai fassara yana bukatar ya bi wadannan matakai daki-daki:
- Nazarin Rubutun Farki: Wannan shi ne matakin karanta rubutun Hausa na asali da kyau don fahimtar jigon maganar, irin mutanen da ake son su karanta shi, da kuma sautin muryar rubutun (ko na ilimi ne, ko na kasuwanci, ko kuma na nishadi).
- Fassarar Farko (Drafting): Ana yin wannan fassarar ne domin mayar da hankali kan canja ma'anar jumloli maimakon fassara kalmomi daya bayan daya. Wannan yana taimakawa wajen kiyaye kwararar rubutun a harshen Kataloniyanci.
- Bita da Tace Rubutu (Reviewing): Bayan an kammala fassarar farko, ya kamata mai fassara ya bar rubutun na dan lokaci kafin ya sake dawowa ya duba shi. A wannan matakin, ana duba kuskuren nahawu na Catalan, dacewar kalmomi, da kuma kwararar jumloli.
- Karatun Karshe (Proofreading): Wannan shi ne matakin karshe inda za a karanta rubutun na Catalan kawai don tabbatar da cewa yana da dadi a baki kuma babu wani kuskuren rubutu ko na alamomin rubutu.
Kayan Aiki da Dabaru na Musamman Don Masu Fassara
Saboda karancin kamus na kai tsaye tsakanin Hausa da Kataloniyanci, masu fassara galibi suna amfani da wani harshe na uku a matsayin gada (Bridge Language), kamar harshen Turanci, Sipaniyanci, ko Faransanci. Zaka iya fassara kalmar Hausa zuwa Sipaniyanci, sannan ka nemo yadda ake kiranta a harshen Catalan tunda harsunan biyu suna da kusanci sosai a fannin ilimin harshe (linguistics).
Kafofin intanet kamar kamus na "Diccionari de la Llengua Catalana" (DIEC) da kuma shafin "Optimot" na gwamnatin Catalonia suna da matukar amfani wajen tabbatar da daidaiton kalmomin Catalan da kuma ka'idojin rubutunsu. Haka kuma, amfani da manhajojin fassara na zamani (CAT Tools) yana taimakawa wajen tara kalmomin da aka riga aka fassara (translation memory) domin amfani da su a ayyukan nan gaba.
Kammalawa da Shawarwari na Karshe ga Masu Fassara
Gudanar da fassara daga Hausa zuwa Kataloniyanci ba kawai canza kalmomi ba ne, hada al'adu ne da gina gado na sadarwa. Don zama kwararre a wannan fanni, ana bukatar mai fassara ya kasance mai yawan karatu a duka harsunan biyu, da kuma lura da yadda mutane ke amfani da harshen a yau da kullum. Tabbatar da cewa fassararka ta kasance mai saukin fahimta ga mai karatu na Catalan, kuma tana kiyaye mutuncin asalin rubutun Hausa.