မျက်မှောက်ခေတ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အမျှ မတူညီသော ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအကြား ချိတ်ဆက်ပေးရသည့် ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းသည် အလွန်အရေးကြီးသော ကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ၎င်းတို့အနက် တိဗက်-မြန်မာ ဘာသာစကားအနွယ်ဝင် ဖြစ်သော "မြန်မာဘာသာစကား" နှင့် အင်ဒို-ယူရိုပီယံ ဘာသာစကားအနွယ်ဝင် ဂျာမန်နစ်ဘာသာစကား ဖြစ်သော "ဆွီဒင်ဘာသာစကား" တို့အကြား ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် အလွန်ထူးခြားပြီး စိန်ခေါ်မှုများပြားသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘာသာစကားနှစ်ခုစလုံးသည် မိသားစုအနွယ်ကွဲပြားရုံသာမက ဖွဲ့စည်းပုံ၊ သဒ္ဒါစနစ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံများပါ လုံးဝကွဲပြားခြားနားကြသဖြင့် အောင်မြင်သော ဘာသာပြန်ဆိုမှုတစ်ခုဖြစ်ရန် အသေးစိတ်ကျသော နားလည်မှုနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု လိုအပ်ပါသည်။
ဘာသာစကားနှစ်ခုလုံး၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သဒ္ဒါဆိုင်ရာ ကွဲပြားခြားနားမှုများ
မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ဆွီဒင်ဘာသာစကားတို့အကြား အဓိကအကျဆုံး ကွဲပြားခြားနားချက်မှာ သဒ္ဒါနှင့် ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံစနစ် ဖြစ်သည်။ ထိုစနစ်များကို သေချာစွာ နားမလည်ပါက ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် ဝါကျများ ထောက်နေခြင်း သို့မဟုတ် အဓိပ္ပာယ်လွဲမှားခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံစနစ် (SOV နှင့် SVO)
မြန်မာဘာသာစကားသည် ကတ္တား၊ ကံ၊ ကြိယာ (Subject-Object-Verb: SOV) စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ ဝါကျတစ်ကြောင်း၏ အဆုံးတွင်မှ ကြိယာကို ထားရှိလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဆွီဒင်ဘာသာစကား (Svenska) သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကဲ့သို့ပင် ကတ္တား၊ ကြိယာ၊ ကံ (Subject-Verb-Object: SVO) စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာပြန်ဆိုသူသည် မြန်မာဝါကျတစ်ကြောင်းကို ဖတ်ရှုရာတွင် ဝါကျတစ်ခုလုံး၏ အဆုံးသို့ရောက်မှသာ လုပ်ဆောင်ချက် သို့မဟုတ် ကြိယာကို သိရှိနိုင်ပြီး၊ ဆွီဒင်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ဝါကျ၏ဖွဲ့စည်းပုံကို အစမှပြန်လည် စီစဉ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသို့စီစဉ်ရာတွင် ဝါကျရှည်များ၌ အဓိပ္ပာယ်ကွဲလွဲမသွားစေရန် အထူးဂရုစိုက်ရမည် ဖြစ်သည်။
နာမ်၊ နာမ်စားနှင့် လိင်သတ်မှတ်ချက်များ (Gender)
ဆွီဒင်ဘာသာစကားတွင် နာမ်များကို လိင်အလိုက် ခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ရှိပြီး ယင်းတို့မှာ "En-words" (Common gender) နှင့် "Ett-words" (Neuter gender) ဟုခွဲခြားထားသည်။ နာမ်တစ်ခုချင်းစီ၏ ရှေ့တွင်ရှိရမည့် နာမဝိသေသနများနှင့် စကားလုံးများသည် ၎င်းလိင်ခွဲခြားမှုအပေါ် မူတည်၍ ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲသွားတတ်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင်မူ နာမ်များအတွက် ထိုကဲ့သို့ သဒ္ဒါနည်းကျ လိင်ခွဲခြားမှုစနစ် မရှိဘဲ ပစ္စည်းအမျိုးအစားအလိုက် ရေတွက်ပုံပြစကားလုံးများ (Classifiers) ကိုသာ သုံးစွဲသည်။ ဤသည်မှာ မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုသူများအတွက် ဆွီဒင်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် အလွန်သတိထားရမည့် အချက်ဖြစ်သည်။
ကြိယာပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ကာလပြဌာန်းချက်များ (Tenses and Verb Conjugations)
ဆွီဒင်ဘာသာစကားတွင် ကြိယာများသည် ကာလ (Tense) အလိုက် ပုံစံပြောင်းလဲရုံသာမက သရသံပြောင်းလဲမှုများ (Strong Verbs) လည်း ရှိတတ်သည်။ မြန်မာဘာသာတွင်မူ ကြိယာကို ပုံစံမပြောင်းဘဲ ကြိယာနောက်ဆက်တွဲ စကားလုံးများ (ဥပမာ - ခဲ့သည်၊ နေသည်၊ လိမ့်မည်) ကို အသုံးပြု၍ ကာလကို ပြသသည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် မူရင်းမြန်မာစာသားရှိ အချိန်ပြ စကားလုံးများနှင့် အခြေအနေကို သေချာစွာဆန်းစစ်ပြီးမှ ဆွီဒင်ဘာသာ၏ မှန်ကန်သော ကာလပြ ကြိယာပုံစံကို ရွေးချယ်အသုံးပြုရမည်ဖြစ်သည်။
ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုများနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုမှုစိန်ခေါ်မှုများ
ဘာသာစကားတစ်ခုကို ပြန်ဆိုခြင်းသည် စကားလုံးများကိုသာမက ယင်းနောက်ကွယ်ရှိ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စိတ်နေစိတ်ထားကိုပါ ကူးပြောင်းပေးရခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့သည် ပထဝီဝင်အနေအထား၊ လူမှုပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ လုံးဝကွဲပြားခြားနားကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံ စကားလုံးများနှင့် အသုံးအနှုန်းများ (Cultural Idioms)
မြန်မာဘာသာစကားတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနောက်ခံပြု စကားလုံးများ၊ လူမှုရေးအရ အပြန်အလှန် လေးစားမှုကို ဖော်ညွှန်းသည့် စကားစုများနှင့် မြန်မာ့ရိုးရာအစားအစာ၊ အသုံးအဆောင်များနှင့် ပတ်သက်သော စကားလုံးများ (ဥပမာ - သနပ်ခါး၊ ကထိန်၊ အလှူ၊ အားနာခြင်း) အများအပြား ရှိသည်။ ဆွီဒင်ဘာသာစကားတွင် ၎င်းတို့နှင့် တစ်ထပ်တည်းကျသော စကားလုံးများ မရှိသလောက် ရှားပါးသည်။ ထို့အတူ ဆွီဒင်ဘာသာစကားရှိ ၎င်းတို့၏ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှုစကားလုံး ဖြစ်သည့် "Lagom" (အလွန်အမင်းလည်းမဟုတ်၊ အနည်းငယ်မျှလည်းမဟုတ်ဘဲ အနေတော်ဖြစ်ခြင်း) ကဲ့သို့သော စကားလုံးမျိုးကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရန် ခက်ခဲသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် ဘာသာပြန်သူသည် တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း (Literal Translation) ကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး၊ ဆွီဒင်စာဖတ်သူ နားလည်နိုင်မည့် ပုံရိပ်ပြောင်းလဲသုံးသပ်မှု (Dynamic Equivalence) သို့မဟုတ် ရှင်းလင်းချက်တိုများ ဖြည့်စွက်ခြင်းဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ကို သွယ်ဝိုက်ဖော်ပြရမည် ဖြစ်သည်။
ရိုသေမှုပြညွှန်းကိန်းများနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးပုံစံများ (Honorifics and Registers)
မြန်မာဘာသာစကားတွင် အသက်အရွယ်၊ ရာထူးနှင့် အဆင့်အတန်းအလိုက် အသုံးပြုရသော နာမ်စားများနှင့် ကြိယာနောက်ဆက်တွဲများ (ဥပမာ - ပါ၊ ခင်ဗျာ၊ ရှင်) ကွဲပြားစွာ တည်ရှိသည်။ ဆွီဒင်လူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် တန်းတူညီမျှမှုကို အလွန်အလေးထားပြီး ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားတွင်လည်း လူတိုင်းကို ရင်းနှီးစွာ "Du" (မင်း/သင်) ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစာသားတွင် ပါရှိသည့် ယဉ်ကျေးမှုအရ အလွန်အမင်း ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော စကားလုံးများကို ဆွီဒင်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် သဘာဝကျပြီး ဆွီဒင်လူမှုစံနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီသော စကားပြောဆိုမှုပုံစံ ဖြစ်စေရန် သင့်လျော်သလို ညှိနှိုင်းပြန်ဆိုရန် လိုအပ်သည်။
မြန်မာ-ဆွီဒင် ဘာသာပြန်ရာတွင် လိုက်နာရမည့် လက်တွေ့ကျသော အကြံပြုချက်များ
မြန်မာဘာသာမှ ဆွီဒင်ဘာသာသို့ အမှားအယွင်းကင်းပြီး အရည်အသွေးမြင့်မားစွာ ပြန်ဆိုနိုင်ရန်အတွက် အောက်ပါလမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သင့်သည်-
- ဘာသာစကားနှစ်ခုစလုံး၏ နောက်ခံယဉ်ကျေးမှုကို နားလည်ပါ- ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ လူမှုနေထိုင်မှုစနစ်၊ ၎င်းတို့၏ စိတ်နေစိတ်ထားနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို လေ့လာထားခြင်းက ဘာသာပြန်ရာတွင် စကားလုံးရွေးချယ်မှုကို ပိုမိုတိကျစေသည်။
- တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုခြင်းထက် သဘောတရားအနှစ်သာရကို အသားပေးပါ- မြန်မာစာကြောင်းများကို စကားလုံးချင်း တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုခြင်းထက် မူရင်းရေးသားသူ ဆိုလိုရင်း အနှစ်သာရကို ဆွီဒင်ဘာသာစကား၏ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံအတိုင်း သဘာဝကျကျ ပြန်လည်တည်ဆောက်ပါ။
- ဒေသအလိုက် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ပါ (Localization)- စီးပွားရေး၊ နည်းပညာနှင့် စာပေဘာသာပြန်များတွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံရှိ အသုံးအနှုန်းစံနှုန်းများ၊ အတိုင်းအတာယူနစ်များနှင့် ရက်စွဲပုံစံများကို ဒေသန္တရအလိုက် ပြောင်းလဲအသုံးပြုပါ။
- ခေတ်မီနည်းပညာနှင့် ဘာသာပြန်ကိရိယာများကို အသုံးပြုပါ- CAT tools များ၊ စာလုံးပေါင်းစစ်ဆေးသည့်စနစ်များနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော မြန်မာ-ဆွီဒင် အဘိဓာန်များကို စနစ်တကျ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုမှု၏ တသမတ်တည်းဖြစ်မှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။
- ပြန်လည်စစ်ဆေးတည်းဖြတ်ခြင်း (Proofreading): ဘာသာပြန်ဆိုပြီးနောက် ဆွီဒင်မိခင်ဘာသာစကားပြောသူ (Native Swedish Speaker) သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးအား စာသားများ သဘာဝကျခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ပြန်လည်ဖတ်ရှု တည်းဖြတ်ခိုင်းပါ။
နိဂုံးချုပ်သုံးသပ်ချက်
မြန်မာဘာသာမှ ဆွီဒင်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်းသည် ရိုးရှင်းသော စကားလုံးပြောင်းလဲခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု မဟုတ်ဘဲ၊ လွန်စွာကွဲပြားခြားနားသော ကမ္ဘာနှစ်ခုအကြား ပေါင်းကူးတံတားတစ်ခု တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သဒ္ဒါစနစ်များ၏ ကွဲပြားမှု၊ လိင်ခွဲခြားမှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကွာဟချက်များကို သိရှိနားလည်ခြင်းဖြင့် စာဖတ်သူအတွက် အကောင်းဆုံးနှင့် အမှန်ကန်ဆုံးသော ဘာသာပြန်စာသားများကို ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤလမ်းညွှန်ချက်များနှင့် အကြံပြုချက်များသည် ဘာသာပြန်သူများအတွက် လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်တွင် များစွာအထောက်အကူပြုနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ပါသည်။