He hana kamahaʻo a me ka paʻakikī hoʻi ka unuhi ʻana ma waena o nā ʻōlelo ʻelua i pili ʻole kekahi i kekahi ma ka mōʻaukala a me ke kūkulu ʻana. ʻO ka ʻōlelo Hawaiʻi, he lālā ia no ka ʻohana ʻōlelo ʻAusetoloneia (Austronesian), a ʻo ka ʻōlelo Benigala (Bengali), he lālā ia no ka ʻohana ʻōlelo ʻĪnia-ʻEuropa (Indo-European). Ma muli o kēia kaʻawale nui, pono ka mea unuhi e hoʻomaopopo kikoʻī i nā loina piliʻōlelo, ke kāhulu māmalaʻōlelo, a me nā manaʻo kaona e waiho ana ma lalo o kēlā me kēia huaʻōlelo. Eia kekahi kālailai hohonu e pili ana i nā nuances, nā keʻakeʻa, a me nā manaʻo kōkua koʻikoʻi no ka kūleʻa ʻana o kēia unuhi ʻōlelo ʻana ma waena o ka Pākīpika a me ka ʻāina hema o ʻAsia.
1. Ka Hoʻololi Kūlana Māmalaʻōlelo: VSO vs. SOV
ʻO kekahi o nā keʻakeʻa nui loa i ka wā e unuhi ai mai ka ʻōlelo Hawaiʻi a i ka ʻōlelo Benigala, ʻo ia ke kūkulu ʻia ʻana o ka māmalaʻōlelo. Ua kaulana ka ʻōlelo Hawaiʻi no ka hoʻohana ʻana i ke kaʻina VSO (Verb-Subject-Object), kahi e mua ai ka hana (ka weleba). E laʻa, i ka ʻōlelo ʻana, "E inu ana ka haumāna i ka wai," ʻo ka weleba "inu" ka mea mua, ukali ʻia e ka manaʻo "haumāna" (subject), a ʻo "wai" (object) ka mea hope loa.
Ma ka ʻaoʻao ʻē aʻe, eia ka ʻōlelo Benigala ke hoʻohana nei i ke kaʻina SOV (Subject-Object-Verb). Inā e unuhi pololei ʻia ka māmalaʻōlelo i luna nei i ka ʻōlelo Benigala, pono e kau mua ʻia ke kumuhana (haumāna), ukali ʻia e ke kumu hana (wai), a ʻo ka hana ponoʻī (inu) ka mea hope loa ma ka hopena o ka māmalaʻōlelo. Inā ʻaʻole e makaʻala ka mea unuhi, hiki ke huikau ka manaʻo o ka mea heluhelu Benigala. Pono e hoʻonohonoho hou i ka noʻonoʻo a me ka holo ʻana o ka manaʻo i kūpono i ke kaila maoli o ka ʻōlelo e unuhi ʻia nei, i ʻole e lilo ka unuhi i mea make a maloʻo wale nō.
2. Ka Mea Kupaianaha o Nā Huneʻōlelo Hawaiʻi
Kūkulu ʻia ka piliʻōlelo Hawaiʻi ma luna o nā huneʻōlelo liʻiliʻi (particles) e kuhikuhi ana i ka wā, ka ʻaoʻao, ka pilina, a me ka manaʻo pili. E laʻa me nā hua e like me "ua", "e... ana", "ke... nei", a me "i/ma/no/o". ʻAʻohe huaʻōlelo kū hoʻokahi e like me kēia ma ka ʻōlelo Benigala. Ma kahi o nā huneʻōlelo kūʻokoʻa, hoʻohana ka ʻōlelo Benigala i nā suffixes (nā mea hoʻopili ma hope o ka huaʻōlelo) a me nā hoʻololi ʻana i ka hope o ka weleba (conjugation) no ka hōʻike ʻana i ka manawa (tense) a me ka pilina o nā mea.
No laila, i ka wā e hana ai i ka unuhi, pono ka mea unuhi e kālailai pono i kēia mau ʻano piliʻōlelo:
- Ka Wā a me ke ʻAno Hana: E kālailai i ke ʻano o ka huneʻōlelo Hawaiʻi (e.g., ʻo ka huneʻōlelo "ua" e hōʻike ana i ka hana i pau, a ʻo ka "ke... nei" e hōʻike ana i ka hana e hana ʻia nei i kēia manawa kūpono).
- Ka Hope Weleba Kūpono: Huli i ka hope weleba kūpono ma ka ʻōlelo Benigala e hōʻike pololei ana i kēlā ʻano manawa a me ke ʻano o ka hana (aspect).
- Nā ʻAmi Kūlana (Case Markers): E unuhi i nā ʻami e like me "i" (object marker) a i ʻole "ma" (locative) i nā suffixes kūpono ma ka ʻōlelo Benigala e like me "-ke" (no ke kumuhana/mea i hoʻopā ʻia) a i ʻole "-te/-ey" (no ka wahi).
3. Ka Unuhi ʻAna i Ke Kaona A Me Ka Moʻomeheu
ʻO ke kaona kekahi o nā mea waiwai loa o ka ʻōlelo Hawaiʻi. ʻO ia ka manaʻo hūnā e waiho ana ma lalo o nā huaʻōlelo maʻamau. E laʻa, hiki ke kuhikuhi ka huaʻōlelo "ua" i ka ua maoli mai ka lani mai, akā ma ke ʻano kaona, hiki ke lilo ia i hōʻailona no ke aloha, ka waimaka, a i ʻole ka hoʻomaikaʻi ʻana mai nā kūpuna mai. Inā e unuhi pololei ʻia kēia ma ke ʻano he "brishti" (ua) ma ka ʻōlelo Benigala, e nalowale ka hapa nui o kona nani a me kona manaʻo pili moʻomeheu.
Ma ka ʻaoʻao o ka ʻōlelo Benigala, aia nō hoʻi kekahi pōʻaiapili moʻomeheu waiwai loa i hoʻopili ʻia me ka mōʻaukala o Bengal, nā kau like ʻole (e like me ka wā ua ʻo "Barsha"), a me nā mele a me nā palapala a Rabindranath Tagore. Inā he mea heluhelu Benigala ka mea e heluhelu ana i ka unuhi, he mea koʻikoʻi ke koho ʻana i nā huaʻōlelo Benigala e hāpai ana i kekahi manaʻo poetic e like me ke kaona o ka ʻōlelo Hawaiʻi original. Ke unuhi ʻia kekahi ʻōlelo noʻeau Hawaiʻi e like me "ʻAʻohe hana nui ke alu ʻia," he mea maikaʻi ke loaʻa he huaʻōlelo kūpono a i ʻole he proverb Benigala (Probad) e pili ana i ka hana pū ʻana me ke kuʻikahi e hōʻike ana i ke ʻano like o ka manaʻo me ka hoʻohana ʻole ʻana i nā huaʻōlelo maloʻo.
4. Ka Unuhi ʻAna I Nā Manaʻo Koʻikoʻi: Aloha, Pono, A Me ʻĀina
ʻO kekahi o nā pilikia nui loa ma kēia unuhi ʻōlelo ʻana, ʻo ia nā huaʻōlelo waiwai i kūkulu ʻia ma luna o ke kumu manao Hawaiʻi. ʻAʻohe huaʻōlelo hoʻokahi ma ka ʻōlelo Benigala e hiki ke uhi piha i kēia mau manaʻo. Pono ka mea unuhi e hoʻomaopopo i kēia mau manaʻo ma lalo iho nei:
- Aloha: ʻAʻole ia he "bhalobasha" (love) wale nō a i ʻole "shubhechha" (greetings). ʻO ke aloha ke ea o ke ola, ka lokomaikaʻi, a me ke kaʻana ʻana i ka hanu kumu. I kekahi manawa, pono e hoʻohana i nā huaʻōlelo like ʻole ma ka ʻōlelo Benigala e pili ana i ka pōʻaiapili kūpono e like me "sneho" (affection) a i ʻole "ador" (endearment).
- Pono: He huaʻōlelo hohonu kēia e pili ana i ka pololei, ke kaulike, ka pono, a me ke kūpono o ke ola. Ma ka ʻōlelo Benigala, hiki ke unuhi ʻia e like me "nayay" (justice/fairness), "shothikta" (correctness), a i ʻole "dhormo" (in the sense of duty/righteousness). Pono e akahele i ke koho ʻana i mea e paʻa ai ka ʻuhane o ka huaʻōlelo.
- ʻĀina: ʻO ia "kēlā mea e hānai ana iā kākou." ʻAʻole ia he "bhumi" (land/soil) a i ʻole "desh" (country) wale nō. He pilina kapu ko ke kānaka Hawaiʻi me ka ʻāina. No laila, ʻo ka huaʻōlelo Benigala e like me "matribhumi" (motherland) a i ʻole "dhulomati" (sacred soil) ke kōkua nei i ka hōʻike ʻana i kēlā ʻano pili naʻauao a aloha hohonu.
5. Ka Dynamic Equivalence A Me Ka Unuhi Manaʻo
Ma ka unuhi ʻana ma waena o kēia mau ʻōlelo ʻelua, ʻaʻole kūpono ka unuhi hua-no-ka-hua (literal translation). Inā hoʻāʻo ka mea unuhi e hoʻololi i kēlā me kēia huaʻōlelo, e lilo ka huahana hope loa i mea hiki ʻole ke hoʻomaopopo ʻia a i ʻole he mea ʻē i ka pepeiao o ka mea heluhelu. ʻO ka pahuhopu nui, ʻo ia ka hoʻohana ʻana i ka "dynamic equivalence" a i ʻole ka unuhi manaʻo. Eia kekahi mau ʻanuʻu e kōkua ai ma kēia hana:
- Hoʻomaopopo i ka Manaʻo holoʻokoʻa: E heluhelu i ka māmalaʻōlelo Hawaiʻi piha a e ʻimi i kona manaʻo maoli ma mua o ka hoʻomaka ʻana e kākau ma ka ʻōlelo Benigala.
- Ke Koho ʻAna i nā Kālaiʻōlelo: E hoʻohana i ke kaila kākau Benigala maoli (Shadhubhasha a i ʻole Cholito bhasha) e kūpono ana i ka pōʻaiapili o ka kikokikona kumu. Inā he kikokikona kapu a he haʻiʻōlelo aloha paha, pono ke kaila Cholito kūlana kiʻekiʻe a i ʻole nā huaʻōlelo e hōʻike ana i ka hohonu o ka naʻau.
- Ka Mālama ʻana i nā Inoa Kūloko: E like me nā inoa o nā mea kanu (e like me ke kalo), nā makani, a me nā kānaka o Hawaiʻi, he mea kūpono ke mālama ʻia i ko lākou ʻano kumu ma ka ʻōlelo Benigala (transliteration) me ka wehewehe pōkole ʻana ma ka ʻōlelo Benigala inā he mea pono ia no ka hoʻomaopopo ʻana o ka poʻe e noho nei ma Asia Hema.
6. Manaʻo Kōkua Kikoʻī No Nā Mea Unuhi ʻŌlelo
No ka poʻe e hana ana i kēia ʻoihana unuhi kūikawā, eia kekahi mau alakaʻi e hahai ai no ka loaʻa ʻana o ka maikaʻi loa:
- E Kūkulu i Papa Wehewehe ʻŌlelo Kūikawā: No ka mea ʻaʻole nui nā puke wehewehe ʻōlelo ma waena o ka ʻōlelo Hawaiʻi a me ka ʻōlelo Benigala, pono ka mea unuhi e hana i kāna papa huaʻōlelo ponoʻī, e hoʻohālikelike ana i nā hua manaʻo like kūpono.
- E Lohe i Ka Leo Moʻomeheu: Pono e kamaʻilio pinepure me ka poʻe ʻōlelo makuahine o nā ʻōlelo ʻelua. ʻO ka hoʻomaopopo ʻana i ka "mana" o ka ʻōlelo Hawaiʻi kekahi mea e hiki ʻole ai ke unuhi ʻia e nā mīkini kamepiula. Pono ka naʻau o ke kanaka no ke koho ʻana i ka hua kūpono.
- Kālailai i ke Kaila a me ka Leo: Inā he moʻolelo kaulana e like me ko Kamapuaʻa a i ʻole ko Pele, aia kekahi leo kūikawā e pono ai ke hoʻoili ʻia i ka ʻōlelo Benigala me ka hanohano a me ka mana kumu o ka moʻolelo Pākīpika.
Ma o kēia mau kaʻina hana a me ka hoʻolaʻa ʻana o ka mea unuhi, hiki ke hoʻohui ʻia kēia mau ao ʻelua: ka moana Pākīpika o ka poʻe Hawaiʻi a me nā muliwai kahe nui o Bengal. ʻO kēia pili ma waena o nā moʻomeheu ʻelua ma o ka unuhi ʻōlelo ʻana, he alahaka ia e hoʻomālamalama ai i ke ao holoʻokoʻa a e hoʻokokoke mai ai i nā kānaka o nā ʻāina like ʻole.