Ny fandikan-teny eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Khmer dia asa iray izay mitaky fahaizana lalina sy fahatakarana ny kolontsaina roa tonta. Ny teny Malagasy, izay anisan'ny fianakaviam-piteny Aostroneziana, sy ny teny Khmer, izay teny ofisialin'i Kambodza sady ao anatin'ny fianakaviam-piteny Aostroaziatika, dia manana fahasamihafana lehibe eo amin'ny fitsipi-pitenenana, ny rafitry ny fehezanteny, ary ny fomba fanehoana ny hevitra. Ity lahatsoratra ity dia manome fanadihadiana feno momba ny dingana arahina, ireo fanamby lehibe, ary soso-kevitra mahasoa ho an'ireo mpandika teny matihanina.
1. Ny Fahasamihafan'ny Rafitry ny Fehezanteny: VOS vs SVO
Ny iray amin'ireo fahasamihafana misongadina indrindra eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Khmer dia ny filaharan'ny teny ao anaty fehezanteny. Ny teny Malagasy dia mampiasa ny rafitra matoanteny-fameno-mpanao (Verb-Object-Subject na VOS) amin'ny fehezanteny tsotra. Ohatra: "Mihinana vary ny zaza" (Mihinana = Matoanteny, vary = Fameno, ny zaza = Mpanao). Mifanohitra amin'izany, ny teny Khmer dia mampiasa ny rafitra mpanao-matoanteny-fameno (Subject-Verb-Object na SVO), izay mitovy amin'ny teny anglisy na frantsay.
Mandritra ny fandikan-teny, tsy maintsy ovaina tanteraka ny filaharan'ny teny mba hifanaraka amin'ny sain'ny mpamaky Khmer. Ny tsy fahaizana mamindra ny rafitra VOS ho amin'ny SVO dia mety hahatonga ny dikan-teny ho sarotra takarina na tsy voajanahary. Ny mpandika teny dia mila mamakafaka tsara ny fehezanteny malagasy aloha, mamantatra ny mpanao sy ny fameno, ary avy eo manorina fehezanteny vaovao mifanaraka amin'ny fitsipika Khmer. Misy koa anegan'ny tranga manokana ao amin'ny teny Malagasy izay mampiasa ny rafitra SVO (indrindra amin'ny fiteny ankehitriny na amin'ny alalan'ny fampiasana ny teny hoe "dia"), ary eto dia mila mitandrina ny mpandika teny mba tsy ho voafitaky ny rafitra roa tonta.
2. Ny Rafitry ny Fitenenana sy ny Laharam-boninahitra (Registers and Honorifics)
Ny teny Khmer dia malaza amin'ny fananany rafitra ara-piaraha-monina sy laharam-boninahitra saro-pady (social registers). Ny fomba fiteny, ny voambolana, ary na dia ny mpisolo tena aza dia miovaova arakaraka ny olona iresahana na resahina. Misy voambolana manokana ampiasaina rehefa miresaka amin'ny moanina bodista, ny mpitondra fanjakana na ny mpanjaka, ny zokiolona, ary ny namana mitovy taona.
Raha ny teny Malagasy kosa dia manana fomba fiteny feno fanajana ihany koa (toy ny fampiasana ny hoe "ianareo" na ny teny feno fanajana any amin'ny faritra samihafa), tsy dia saro-pady sy voarafitra mafy tahaka ny teny Khmer izany. Ny mpandika teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Khmer dia mila mahafantatra tsara ny hevitry ny lahatsoratra tany am-boalohany sady mikendry ny sokajin'olona hovakiana mba hisafidianana ny ambaratongam-panajana mety indrindra amin'ny teny Khmer. Ny fahadisoana amin'izany dia mety horaisina ho dikan-teny tsy misy fanajana na tsy mahalala fomba. Ohatra, ny matoanteny hoe "mihinana" dia manana endrika samihafa amin'ny teny Khmer miankina amin'ny sokajin'olona iresahana (moanina, mpanjaka, na olon-tsotra).
3. Ny Soratra Khmer sy ny Fampiasana ny Elanelana
Ny teny Khmer dia mampiasa ny soratra Khmer (Aksar Khmer), izay abugida avy amin'ny soratra Pallava tany India Atsimo. Ny fahasamihafana lehibe amin'ny soratra latina ampiasain'ny teny Malagasy dia ny tsy fisian'ny elanelana (space) eo anelanelan'ny teny tsirairay amin'ny soratra Khmer. Ny elanelana dia ampiasaina ihany amin'ny faran'ny fehezanteny na rehefa misy fiatoana lehibe eo amin'ny hevitra resahina.
Ho an'ny mpandika teny malagasy, fahasahiranana lehibe ny famakiana sy ny fanoratana amin'ny teny Khmer noho ity tsy fisian'ny elanelana ity. Mitaky fahatakarana lalina ny voambolana sy ny fitsipi-pitenenana ny fahafahana manasaraka ny teny tsirairay ao an-tsaina. Ankoatra izany, misy litera Khmer maro izay manana endrika roa (ny litera fototra sy ny litera ambany na subscript), izay mampitombo ny fahasarotana amin'ny fanoratana sy ny fandrindrana ny lahatsoratra amin'ny ordinatera (formatting). Ny fametrahana ny elanelana amin'ny toerana tsy mety dia mety hanova tanteraka ny dikan'ny fehezanteny iray.
4. Ny Matoanteny sy ny Fanehoan-javatra (Tense and Aspect)
Amin'ny teny Malagasy, ny matoanteny dia miovaova endrika arakaraka ny fotoana (mampiasa tovona toy ny "m-", "n-", "h-" hanehoana ny ankehitriny, ny lasa, ary ny hoavy). Ny teny Khmer kosa dia teny tsy miovaova endrika (isolating language). Ny matoanteny Khmer dia tsy misy fiovan'endrika mihitsy. Mba hanehoana ny fotoana na ny fanehoan-javatra (aspect), ny teny Khmer dia mampiasa teny fanampiny (particles) na adiresy milaza fotoana (toy ny hoe "omaly", "anio", "rahampitso").
Ohatra, ny tovona malagasy "n-" amin'ny "nanoratra" dia adika amin'ny alalan'ny fampidirana ny teny Khmer "ban" (nanao) eo alohan'ny matoanteny "soratra", na tsotra fotsiny amin'ny alalan'ny fahafantarana ny fotoana lasa avy amin'ny teny manodidina. Ny mpandika teny dia tokony hitandrina tsara mba tsy hampiasa teny fanampiny be loatra amin'ny teny Khmer, satria matetika ny teny manodidina no efa ampy hanehoana ny fotoana nitrangan'ny hetsika iray. Ny fampiasana teny fanampiny maro dia mety hahatonga ny fehezanteny ho mavesatra sy tsy voajanahary ho an'ny teratany Khmer.
5. Ny Fampiasana ny "Classifiers" (Teny Fanasokajiana)
Ny teny Khmer, tahaka ny teny aziatika maro, dia mampiasa teny fanasokajiana (noun classifiers) rehefa manisa zavatra. Ohatra, rehefa miteny hoe "saka roa" na "boky telo" amin'ny teny Malagasy, dia tsy mila teny fanampiny isika. Saingy amin'ny teny Khmer, tsy maintsy miteny hoe "saka + roa + [teny fanasokajiana biby]" na "boky + telo + [teny fanasokajiana boky]" (kbal). Ny safidy ratsy amin'ny teny fanasokajiana dia mampiseho tsy fahaizana ny fiteny ary manimba ny kalitaon'ny lahatsoratra. Ny mpandika teny dia mila mianatra tsara ireo teny fanasokajiana samihafa mba hahafahana mandika amin'ny fomba marina sy tsy misy kilema.
6. Ny Transcreation Ara-kolontsaina sy ny Ohabolana
Ny fandikan-teny literatiora na ny lahatsoratra misy ohabolana dia mitaky fahaizana ambony. Ny ohabolana malagasy dia matetika mifamatotra amin'ny tontolo ambanivohitra, ny biby (toy ny omby), ary ny razana. Ohatra, ny hoe "Ny hombo no lehibe ka ny loha no madinika" na ny hoe "Tsy misy mafy tsy laitra ny fandraka". Raha adika ara-bakiteny amin'ny teny Khmer ireo ohabolana ireo, dia tsy hisy dikany ho an'ny mpamaky any Kambodza.
Ny mpandika teny dia tokony hitady ohabolana Khmer izay manana hevitra mitovy na mifaka amin'ny kolontsainy. Ohatra, ny kolontsaina Khmer dia mifamatotra amin'ny fambolena vary, ny finoana bodista, ary ny renirano Mekong. Ny fampiasana ohabolana mifanaraka amin'ny tontolo Khmer dia miantoka fa ho voaray am-pon'ny mpamaky ny hafatra tiana hampitaina. Izany no antsoina hoe transcreation na fandikan-teny mamorona, izay tsy mijery fotsiny ny teny fa mikatsaka ny hanambatra ny fanahin'ny kolontsaina roa.
7. Tabilao Fampitahana ny Fitsipi-pitenenana
| Endri-pitenenana | Teny Malagasy | Teny Khmer |
|---|---|---|
| Filaharan'ny teny | Verb-Object-Subject (VOS) | Subject-Verb-Object (SVO) |
| Soratra | Latina (A, B, D, E...) | Soratra Khmer (Abugida) |
| Elanelana eo amin'ny teny | Misy elanelana foana | Tsy misy elanelana (ho an'ny fiatoana ihany) |
| Fiovan'ny matoanteny | Misy (tovona hanehoana fotoana) | Tsy misy (mampiasa teny fanampiny) |
| Teny fanasokajiana (Classifiers) | Tsy misy matetika | Tena ilaina rehefa manisa zavatra |
| Laharam-boninahitra ara-tsosialy | Tsy dia misongadina loatra ny fitsipika | Tena saro-pady sy voarafitra mafy |
8. Soso-kevitra sy Paikady ho an'ny Mpandika Teny
- Famakafakana ny Teny Manodidina: Satria tsy misy fiovan'ny teny ny teny Khmer, ny teny manodidina (context) no zava-dehibe indrindra. Fantaro tsara ny anton'ny lahatsoratra alohan'ny hanombohana ny fandikan-teny mba hisorohana ny fahadisoana.
- Fandalinana ny Laharam-boninahitra: Fantaro ny fifandraisan'ny mpanoratra sy ny mpamaky mba hampiasana ny voambolana sy ny mpisolo tena mety amin'ny teny Khmer. Izany dia miantoka fa tsy hanafintohina ny mpamaky ny lahatsoratra.
- Fampiasana Rakibolana sy Fitaovana Natao Manokana: Ampiasao ny rakibolana Malagasy-Khmer na fitaovana fandikan-teny izay manohana ny fitsipika mampiavaka ny soratra Khmer, ary koa ny rindrambaiko mandrindra ny soratra tsy misy elanelana.
- Famerenana Lahatsoratra miaraka amin'ny Teratany (Proofreading): Satria sarotra ny fitsipi-pitenenana sy ny rafitra Khmer amin'ny lafiny kolontsaina, ilaina foana ny manasa teratany kambodza hamaky sy hanitsy ny dikan-teny farany mba hahazoana antoka fa voajanahary sy madio ny vokatra.