နိဒါန်း - မြန်မာနှင့် မလေးယာလမ် ဘာသာစကားနှစ်ခု၏ သဘာဝနှင့် သမိုင်းကြောင်းနောက်ခံ
မြန်မာဘာသာစကားနှင့် မလေးယာလမ်ဘာသာစကားတို့သည် ကွဲပြားခြားနားသော ဘာသာစကားမိသားစုများမှ ဆင်းသက်လာကြသော်လည်း အာရှတိုက်၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်းနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုများအရ နီးကပ်စွာ ဆက်နွှယ်နေကြသည်။ မြန်မာစကားသည် တိဗက်-ဗမာ (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဖြစ်ပြီး၊ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ကီရာလာပြည်နယ် (Kerala) တွင် အဓိကပြောဆိုကြသော မလေးယာလမ် (Malayalam) စကားသည် ဒြာဗီးဒီးယန်း (Dravidian) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားနှစ်ခုလုံးတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဟိန္ဒူဘာသာတို့၏ သမိုင်းကြောင်းအရ ပါဠိ (Pali) နှင့် သက္ကတ (Sanskrit) စကားလုံးများ စီးဆင်းဝင်ရောက်မှုသမိုင်းကြောင်း ရှိကြသည့်အတွက် သာသနာရေး၊ ဒဿနဗေဒနှင့် စာပေဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများ၌ တူညီသော သဘောတရားအချို့ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ သို့သော် သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံ၊ အသံထွက်စနစ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံ ကွဲပြားခြားနားမှုများကြောင့် မြန်မာဘာသာမှ မလေးယာလမ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ဘာသာပြန်ပညာရှင်များအနေဖြင့် သတိထားကိုင်တွယ်ရမည့် အချက်များစွာ ရှိနေပါသည်။
ဝါကျတည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ တူညီမှုများနှင့် အားသာချက်များ
မြန်မာဘာသာစကားမှ မလေးယာလမ်ဘာသာစကားသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် တွေ့ရှိရသော အကြီးမားဆုံး အားသာချက်တစ်ခုမှာ ဘာသာစကားနှစ်ခုလုံးသည် SOV (Subject-Object-Verb) ခေါ် "ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ" ဝါကျတည်ဆောက်ပုံကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် "ကျွန်တော် စာအုပ်ဖတ်သည်" ဟူသော ဝါကျကို မလေးယာလမ်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုလျှင် ဝါကျစဉ်ပုံစံသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကဲ့သို့ ကွဲပြားမသွားဘဲ တိုက်ရိုက်နီးပါး ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ဤတူညီချက်ကြောင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် ဝါကျတည်ဆောက်ပုံကို ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ရသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များ သက်သာစေပြီး၊ စာသား၏ မူရင်းသဘောသဘာဝနှင့် စီးဆင်းမှုကို ပိုမိုထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။
သို့သော် ဤကဲ့သို့ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ တူညီသော်လည်း ကြိယာနောက်ဆက်တွဲများ (Verb Conjugation) နှင့် မလေးယာလမ်၏ ရှုပ်ထွေးသော သဒ္ဒါပုံစံများက စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်စေသည်။ မလေးယာလမ်ဘာသာစကားသည် ကပ်ငြိဘာသာစကား (Agglutinative Language) ဖြစ်ပြီး စကားလုံးတစ်လုံးတည်းတွင် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်သည့် နောက်ဆက်တွဲအများအပြားကို ကပ်ငြိတွဲဆက်၍ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာဝါကျရှည်များကို မလေးယာလမ်သို့ ပြန်ဆိုရာတွင် သဒ္ဒါအမှားမရှိစေရန် ကြိယာပုံစံများကို ဂရုတစိုက် ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။
နာမ်ဝိဘတ်များနှင့် ကပ်ငြိဝိဘတ်စနစ် ကွာခြားချက် (Noun Cases vs. Particles)
မြန်မာဘာသာစကားတွင် နာမ်တစ်ခုချင်းစီ၏ ကဏ္ဍကို ဖော်ပြရန် နောက်ဆက်တွဲပစ္စည်းများ (Particles) ဖြစ်သည့် "သည်၊ က၊ ကို၊ အား၊ သို့၊ မှ" စသည်တို့ကို အသုံးပြုသည်။ မလေးယာလမ်ဘာသာစကားတွင်မူ နာမ်ဝိဘတ်စနစ် (Case System) ၈ မျိုးထက်မနည်း ရှိပြီး၊ နာမ်၏အဆုံး၌ တိုက်ရိုက်ပြောင်းလဲကပ်ငြိသည့် ဝိဘတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤစနစ်သည် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အလွန်သိသာသော ကွဲပြားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
စိန်ခေါ်မှုမှာ မြန်မာဘာသာစကားရှိ အချို့သော ပစ္စည်းများသည် အခြေအနေအရ ကွဲပြားသောအဓိပ္ပာယ်များ ဆောင်နိုင်သော်လည်း မလေးယာလမ်တွင်မူ တိကျသော နာမ်ဝိဘတ်ကို အသုံးမပြုပါက နားလည်မှုလွဲမှားခြင်း သို့မဟုတ် သဘာဝမကျခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာဘာသာရှိ "မှ" တွင် "အချိန်၊ နေရာ သို့မဟုတ် အကြောင်းရင်း" စသည့် အဓိပ္ပာယ်များ ကွဲပြားနိုင်ရာ ၎င်းကို မလေးယာလမ်ရှိ သက်ဆိုင်ရာ ဝိဘတ်ပုံစံ (Ablative သို့မဟုတ် Locative Case) သို့ တိကျစွာ ပြောင်းလဲပေးရန် လိုအပ်သည်။ မလေးယာလမ်ဘာသာစကားတွင် နာမ်ဝိဘတ်အမှားများသည် ဝါကျတစ်ခုလုံး၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို လုံးဝပြောင်းလဲသွားစေနိုင်သဖြင့် အထူးသတိပြုသင့်သည်။
ပါဠိနှင့် သက္ကတ ချေးငှားစကားလုံးများ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် အသုံးအနှုန်းကွဲပြားမှုများ
မြန်မာဘာသာစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှုအရ ပါဠိ (Pali) ဘာသာစကားမှ စကားလုံးများစွာကို မွေးစားအသုံးပြုထားသည်။ မလေးယာလမ်ဘာသာစကားတွင်မူ ဟိန္ဒူနှင့် အခြားသော သမိုင်းဝင်အဆက်အသွယ်များကြောင့် သက္ကတ (Sanskrit) ဘာသာစကားမှ ဝင်ရောက်လာသော မွေးစားစကားလုံး အမြောက်အမြား ရှိသည်။ ပါဠိနှင့် သက္ကတစကားလုံးများသည် အရင်းအမြစ် တူညီကြသဖြင့် ၎င်းတို့ကို နှိုင်းယှဉ်၍ ဘာသာပြန်ခြင်းက အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။
သို့သော် သတိပြုရမည့်အချက်မှာ ဤချေးငှားစကားလုံးများသည် ခေတ်သစ်မြန်မာဘာသာစကားနှင့် မလေးယာလမ်ဘာသာစကားတို့တွင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသွားခြင်း (Semantic Shift) ရှိနိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် တူညီသော ပါဠိ/သက္ကတ အခြေခံစကားလုံးတစ်ခုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရားဝင်အနက်ရှိသော်လည်း ကီရာလာတွင်မူ အခြားအဓိပ္ပာယ် သို့မဟုတ် ကွဲပြားသော လေသံပုံစံဖြင့် သုံးစွဲနေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာပြန်သူသည် ဇစ်မြစ်ကို သိရုံမျှဖြင့် မလုံလောက်ဘဲ ခေတ်ပြိုင်သုံးစွဲမှု အခြေအနေကိုပါ သုတေသနပြုရန် လိုအပ်သည်။
သင်္ချာပစ္စည်းများနှင့် ရေတွက်ပုံစံ ကွဲပြားခြားနားချက်များ (Classifiers and Counting System)
မြန်မာဘာသာစကားတွင် သက်ရှိသက်မဲ့များကို ရေတွက်ရာ၌ "လူနှစ်ယောက်၊ ခွေးသုံးကောင်၊ စာအုပ်လေးအုပ်" စသည်ဖြင့် နာမ်အမျိုးအစားအလိုက် သင်္ချာပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ပစ္စည်းညွှန်းကိန်းများ (Classifiers) ကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရသည်။ ဤစနစ်သည် မြန်မာသဒ္ဒါ၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မလေးယာလမ်ဘာသာစကားတွင်မူ ဤကဲ့သို့ ရှုပ်ထွေးကျယ်ပြန့်သော သင်္ချာပစ္စည်းစနစ် မရှိပါ။ နာမ်များကို တိုက်ရိုက်ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် တွဲဖက်ရေတွက်လေ့ရှိသည်။
သို့ဖြစ်ရာ မြန်မာဘာသာမှ မလေးယာလမ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသည့်အခါ မြန်မာဘာသာရှိ အမျိုးအစားပြပစ္စည်းများကို မလေးယာလမ်ဘာသာစကား၏ သဘာဝအရ ဖြုတ်ပယ်၍ တိုက်ရိုက်အရေအတွက်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် "ကြောင်သုံးကောင်" ကို မလေးယာလမ်သို့ ပြန်ဆိုပါက "ကြောင် သုံး" (Moona poocha - Three cats) ဟုသာ တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုလေ့ရှိပြီး "ကောင်" ဟူသော ပြဋ္ဌာန်းချက်စကားလုံးကို ထည့်သွင်းရန် မလိုအပ်ပေ။ ဤအချက်ကို သတိမပြုမိပါက ဘာသာပြန်စာသားသည် ထောင့်ကွေးထောင့်ကွေးဖြစ်ပြီး ဒေသခံများအတွက် ဖတ်ရခက်ခဲစေမည်ဖြစ်သည်။
မှီခိုဝါကျများနှင့် ဆက်စပ်စကားလုံးများ (Relative Clauses and Conjunctions)
ဘာသာစကားနှစ်ခုလုံးတွင် SOV ဝါကျတည်ဆောက်ပုံရှိသဖြင့် မှီခိုဝါကျ သို့မဟုတ် နာမဝိသေသနဝါကျ (Relative Clause) များသည် ၎င်းတို့အထူးပြုမည့် နာမ်၏ အရှေ့တွင် တည်ရှိကြသည်။ ဥပမာ - "ကျွန်တော် မနေ့က ဝယ်ခဲ့သော စာအုပ်" တွင် "ကျွန်တော် မနေ့က ဝယ်ခဲ့သော" ဟူသည့် ဝါကျသည် "စာအုပ်" ၏ ရှေ့တွင်ရှိသည်။ မလေးယာလမ်တွင်လည်း ထိုနည်းတူစွာပင် တည်ဆောက်သည်။ ဤသည်မှာ ဘာသာပြန်သူအတွက် ဝါကျရှည်များကို အလွယ်တကူ စီစဉ်နိုင်စေသည့် အချက်ဖြစ်သည်။
သို့သော် ကွဲပြားချက်မှာ ဆက်စပ်စကားလုံးများ (Conjunctions) တွင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင် "ကြောင့်၊ ပေမယ့်၊ လျှင်" စသည့် ဆက်စပ်စကားလုံးများကို ဝါကျအဆုံး သို့မဟုတ် ကြိယာနောက်တွင် ထည့်သွင်းလေ့ရှိပြီး၊ မလေးယာလမ်တွင်မူ ကြိယာ၏နောက်ဆက်တွဲအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သီးခြားစကားလုံးအဖြစ်လည်းကောင်း ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ ဤအဆက်အစပ်များကို တိကျစွာ မဖော်ပြနိုင်ပါက ဝါကျများအကြား ဆက်သွယ်မှု ကွင်းဆက် ပြတ်တောက်သွားနိုင်သည်။
လူမှုဆက်ဆံရေးဂုဏ်ရည်ပြစနစ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ အလေးထားမှုများ (Honorifics)
မြန်မာယဉ်ကျေးမှုတွင် အဆင့်အတန်း၊ အသက်အရွယ်နှင့် ဆက်ဆံရေးအပေါ် မူတည်၍ "ဦး၊ ဒေါ်၊ ကို၊ မ၊ ဆရာ" စသည့် ရှေ့ဆက်စကားလုံးများနှင့် "ပါ၊ ခင်ဗျာ၊ ရှင်" စသည့် ဂုဏ်ရည်ပြစကားလုံးများကို အလွန်အလေးထား အသုံးပြုကြသည်။ မလေးယာလမ်ဘာသာစကားတွင်လည်း ထို့အတူပင် လူမှုဆက်ဆံရေး ဂုဏ်ရည်ပြစနစ် (Honorifics) ရှိပြီး၊ နာမ်စား (Pronouns) များဖြစ်သည့် "နီ" (Nee - အနိမ့်သုံး)၊ "နင်ဟား" (Ningal - အလယ်သုံး/အများကိန်း)၊ "သံဂါး" (Thangal - အမြင့်ဆုံးရိုသေသုံး) စသည်ဖြင့် ကွဲပြားခြားနားမှု ရှိသည်။
မြန်မာဘာသာရှိ ရိုသေသမှုဖော်ပြချက်များကို မလေးယာလမ်ဘာသာသို့ သဘာဝကျကျ ကူးပြောင်းနိုင်ရန် ဝါကျတွင်းရှိ နာမ်စားနှင့် ကြိယာအသုံးအနှုန်းများကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ညှိနှိုင်းပြန်ဆိုရမည် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းပါးများ သို့မဟုတ် တရားဝင်စာပေများကို ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် သင့်လျော်သော ဂုဏ်ရည်ပြစကားလုံးများကို မရွေးချယ်မိပါက မလေးယာလမ်ဖတ်ရှုသူများအတွက် မယဉ်ကျေးရာ ရောက်နိုင်ပြီး၊ မူရင်းစာသား၏ လေသံကို ပျက်ပြားစေနိုင်သည်။
မြန်မာ-မလေးယာလမ် ဘာသာပြန်သူများအတွက် အသုံးဝင်မည့် အကြံပြုချက်များ
မြန်မာဘာသာစကားမှ မလေးယာလမ်ဘာသာစကားသို့ အမှားအယွင်းကင်းပြီး အရည်အသွေးမြင့်မားစွာ ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ရန် အောက်ပါဗျူဟာများကို ကျင့်သုံးသင့်ပါသည် -
- ကပ်ငြိဝိဘတ်စနစ်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ လေ့လာပါ: မလေးယာလမ်ဘာသာစကား၏ နာမ်ဝိဘတ်စနစ်သည် အလွန်အရေးကြီးသဖြင့် မြန်မာဘာသာရှိ အဓိပ္ပာယ်များကို မလေးယာလမ် ဝိဘတ်များဖြစ်သည့် (Accusative, Dative, Genitive, Locative) တို့နှင့် အတိကျဆုံး ကိုက်ညီအောင် လေ့ကျင့်ပါ။
- စကားစပ်နှင့် အကြောင်းအရာကို ဆန်းစစ်ပါ: ဘာသာပြန်စက်များ သို့မဟုတ် အဘိဓာန်တစ်ခုတည်းကိုသာ အားမကိုးပါနှင့်။ စာသားတစ်ခုလုံး၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ နောက်ခံနှင့် အကြောင်းအရာ စကားစပ် (Context) ကို အရင်ဆုံး နားလည်အောင် ကြိုးစားပါ။
- ဒေသသုံးအသုံးအနှုန်းများကို ရှာဖွေပါ: မလေးယာလမ်စကားပြောတွင် ကီရာလာဒေသအလိုက် အသုံးအနှုန်းများနှင့် ဘာသာစကားအဖွဲ့အစည်းများ၏ သုံးစွဲမှုပုံစံ ကွဲပြားနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ခေတ်ပေါ်စာသားများအတွက် ကီရာလာပြည်နယ်တွင် လက်ရှိတွင် အမှန်တကယ်သုံးစွဲနေသော ပုံစံကို ရွေးချယ်ပါ။
- ကြိယာစနစ်များကို ညှိနှိုင်းပါ: မြန်မာဘာသာစကားတွင် ကြိယာနောက်ဆက်တွဲများဖြင့် အချိန်ကာလ (Tense) နှင့် သဘောထား (Aspect) ကို ဖော်ပြသကဲ့သို့ မလေးယာလမ်တွင်လည်း တိကျသော ကြိယာပြောင်းလဲမှုစနစ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့ကို တစ်ထပ်တည်းကျအောင် ဂရုပြုပါ။
နိဂုံး
မြန်မာဘာသာမှ မလေးယာလမ်ဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် ရိုးရှင်းသော စကားလုံးချင်း အစားထိုးခြင်း မဟုတ်ဘဲ နက်ရှိုင်းသော သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆက်သွယ်မှုကို ပေါင်းကူးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ SOV ဝါကျတည်ဆောက်ပုံချင်း တူညီသော်လည်း ကပ်ငြိဝိဘတ်စနစ်၊ ရိုသေမှုပြသရုပ်နှင့် ပါဠိ-သက္ကတစကားလုံးများ၏ အသုံးအနှုန်း ကွဲပြားမှုများကို ထဲထဲဝင်ဝင် နားလည်ထားခြင်းကသာလျှင် အကောင်းဆုံးသော ဘာသာပြန်လက်ရာတစ်ခုကို ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားနှစ်ခုအကြား အပြန်အလှန် လေ့လာမှုများ ပိုမိုပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အနာဂတ်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်မှုများနှင့် ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းများ ထွန်းကားလာမည်ဟု ယုံကြည်ရပါသည်။