ការបកប្រែរវាងភាសាដែលមកពីគ្រួសារភាសាខុសគ្នាទាំងស្រុង តែងតែជាការងារដ៏លំបាក និងទាមទារនូវការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅ។ ភាសាខ្មែរ ដែលស្ថិតក្នុងគ្រួសារភាសាអូស្ត្រូអាស៊ីទិក (Austroasiatic) និងភាសាអ៊ុយក្រែន ដែលស្ថិតក្នុងគ្រួសារភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប (Indo-European) និងជាក្រុមភាសាស្លាវី (Slavic) មានភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងទាំងផ្នែករចនាសម្ព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ វាក្យសព្ទ និងបរិបទវប្បធម៌។ អត្ថបទនេះនឹងបង្ហាញលម្អិតអំពីដំណើរការ ភាពខុសប្លែកគ្នានៃប្រព័ន្ធភាសាទាំងពីរ ឧបសគ្គដែលអ្នកបកប្រែតែងតែជួបប្រទះ និងគន្លឹះសំខាន់ៗដើម្បីសម្រេចបាននូវការបកប្រែដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងមានលក្ខណៈធម្មជាតិបំផុត។
១. ការយល់ដឹងអំពីប្រព័ន្ធភាសាទាំងពីរ៖ ខ្មែរ និងអ៊ុយក្រែន
មុននឹងប្រឡូកក្នុងដំណើរការបកប្រែ អ្នកបកប្រែត្រូវតែយល់ច្បាស់អំពីលក្ខណៈពិសេសនៃភាសានីមួយៗ។ ភាសាខ្មែរគឺជាភាសាបែបវិភាគ (Analytic Language) ដែលមានន័យថា ពាក្យនីមួយៗមិនផ្លាស់ប្តូររូបរាងទៅតាមតួនាទីក្នុងប្រយោគ កាល (Tense) ឬភេទ (Gender) នោះឡើយ។ អត្ថន័យ និងតួនាទីរបស់ពាក្យត្រូវបានកំណត់ដោយលំដាប់ពាក្យក្នុងប្រយោគ និងការប្រើប្រាស់ពាក្យជំនួយ ឬពាក្យបន្ថែម។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាអ៊ុយក្រែនគឺជាភាសាបែបសំយោគ (Synthetic Language) ដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធវិភត្តិយ៉ាងស្មុគស្មាញ។ នៅក្នុងភាសាអ៊ុយក្រែន នាម គុណនាម និងសព្វនាម ត្រូវផ្លាស់ប្តូររូបរាងទៅតាម ភេទ (ប្រុស ស្រី កណ្តាល) ចំនួន (ឯកវចនៈ ពហុវចនៈ) និងវិភត្តិ (Cases) ដែលមានរហូតដល់ទៅ ៧ វិភត្តិខុសៗគ្នា។ ចំណែកឯកិរិយាសព្ទវិញ ត្រូវបំបែកទៅតាមកាល ទិដ្ឋភាព និងបុគ្គល។
២. ឧបសគ្គ និងភាពខុសប្លែកគ្នាផ្នែកវេយ្យាករណ៍ដ៏ចម្បង
ភាពខុសគ្នានៃរចនាសម្ព័ន្ធនេះបង្កើតជាឧបសគ្គធំៗជាច្រើនសម្រាប់អ្នកបកប្រែ៖
- ប្រព័ន្ធវិភត្តិទាំង ៧ របស់ភាសាអ៊ុយក្រែន (The 7 Cases): នេះជាចំណុចពិបាកបំផុតមួយ។ នៅពេលបកប្រែពីខ្មែរទៅអ៊ុយក្រែន អ្នកបកប្រែត្រូវកំណត់ឱ្យច្បាស់ថា នាមនីមួយៗនៅក្នុងប្រយោគខ្មែរដើរតួជាអ្វី (ប្រធាន កម្មបទផ្ទាល់ កម្មបទប្រយោល ទីកន្លែង ឬកម្មសិទ្ធិ) ដើម្បីជ្រើសរើសទម្រង់វិភត្តិត្រឹមត្រូវនៅក្នុងភាសាអ៊ុយក្រែន។ ការជ្រើសរើសវិភត្តិខុស អាចធ្វើឱ្យប្រយោគទាំងមូលបាត់បង់ន័យ ឬក្លាយជាខុសវេយ្យាករណ៍ទាំងស្រុង។
- ភេទរបស់នាម (Grammatical Gender): នៅក្នុងភាសាអ៊ុយក្រែន រាល់នាមទាំងអស់សុទ្ធតែមានភេទ (បុរស ស្ត្រី ឬកណ្តាល)។ គុណនាមដែលមកពន្យល់នាមនោះ ក៏ត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ទៅតាមភេទរបស់នាមនោះដែរ។ ក្នុងភាសាខ្មែរ យើងមិនមានការបែងចែកភេទបែបវេយ្យាករណ៍ចំពោះវត្ថុគ្មានជីវិតនោះទេ ដែលនេះតម្រូវឱ្យអ្នកបកប្រែត្រូវចងចាំ និងស្វែងរកភេទរបស់ពាក្យនីមួយៗក្នុងភាសាអ៊ុយក្រែនដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។
- ទិដ្ឋភាពកិរិយាសព្ទ (Verb Aspect): កិរិយាសព្ទអ៊ុយក្រែនមានពីរទម្រង់សំខាន់គឺ ទម្រង់មិនទាន់សម្រេច (Imperfective) និងទម្រង់សម្រេចរួចរាល់ (Perfective)។ ការជ្រើសរើសទម្រង់មួយណា គឺអាស្រ័យលើថាតើសកម្មភាពនោះកំពុងកើតឡើង កើតឡើងដដែលៗ ឬបានបញ្ចប់រួចរាល់ទាំងស្រុង។ ក្នុងភាសាខ្មែរ យើងប្រើពាក្យដូចជា "បាន" "កំពុង" "នឹង" ឬ "រួចហើយ" ដើម្បីបញ្ជាក់កាល ប៉ុន្តែនៅក្នុងភាសាអ៊ុយក្រែន វាជាការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ពាក្យកិរិយាសព្ទផ្ទាល់តែម្តង។
- លំដាប់ពាក្យក្នុងប្រយោគ (Word Order): ភាសាខ្មែរប្រកាន់ខ្ជាប់នូវលំដាប់ពាក្យ ប្រធាន + កិរិយាសព្ទ + កម្មបទ (SVO) យ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ រីឯភាសាអ៊ុយក្រែន ដោយសារវាមានប្រព័ន្ធវិភត្តិបញ្ជាក់តួនាទីពាក្យរួចជាស្រេច នាំឱ្យលំដាប់ពាក្យមានភាពបត់បែនខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណា ការរៀបចំលំដាប់ពាក្យខុសគ្នាក្នុងភាសាអ៊ុយក្រែន អាចផ្លាស់ប្តូរការសង្កត់ធ្ងន់ ឬអារម្មណ៍នៃប្រយោគ។
៣. ឧបសគ្គផ្នែកវប្បធម៌ និងការប្រើប្រាស់ពាក្យបម្រើបម្រាស់
ក្រៅពីវេយ្យាករណ៍ វប្បធម៌ក៏ជាស្ពានមួយដែលពិបាកឆ្លងកាត់ផងដែរ។ ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសអ៊ុយក្រែនមានប្រវត្តិសាស្ត្រ ជំនឿសាសនា និងរបៀបរស់នៅខុសគ្នាស្រឡះ។ ភាសាខ្មែរមានកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ភាសាច្រើនស្រទាប់ ទៅតាមឋានៈសង្គម អាយុ និងការគោរព (ដូចជា រាជសព្ទ ភាសាសង្ឃ និងភាសាធម្មតា)។ ការបកប្រែពាក្យគួរសម ឬឋានៈទាំងនេះទៅជាភាសាអ៊ុយក្រែន ទាមទារឱ្យអ្នកបកប្រែស្វែងរកពាក្យដែលមានតម្លៃស្មើផ្នែកអារម្មណ៍ និងការគោរព ទោះបីជាភាសាអ៊ុយក្រែនមិនមានប្រព័ន្ធឋានៈស្មុគស្មាញដូចខ្មែរក៏ដោយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត សំនួនវោហារសព្ទ (Idioms) និងពាក្យស្លោក ដែលទាក់ទងនឹងម្ហូបអាហារ អាកាសធាតុ ឬទំនៀមទម្លាប់ មិនអាចបកប្រែចំៗពាក្យតាមពាក្យបានឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវបកប្រែដោយផ្អែកលើអត្ថន័យបង្កប់ និងស្វែងរកសំនួនវោហារសព្ទអ៊ុយក្រែនណាដែលមានន័យស្រដៀងគ្នាបំផុត។
៤. គន្លឹះ និងយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការបកប្រែប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈ
ដើម្បីធានាបាននូវការបកប្រែដ៏ត្រឹមត្រូវ និងទាក់ទាញ ខាងក្រោមនេះជាយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗដែលអ្នកបកប្រែគួរអនុវត្ត៖
- វិភាគបរិបទ និងគោលបំណងនៃអត្ថបទ៖ មុននឹងចាប់ផ្តើមបកប្រែ ត្រូវកំណត់ឱ្យច្បាស់ថាតើអត្ថបទនោះជាប្រភេទអ្វី (អត្ថបទច្បាប់ បច្ចេកវិទ្យា វេជ្ជសាស្ត្រ ឬអក្សរសិល្ប៍)។ ការយល់ដឹងពីអ្នកអានគោលដៅ នឹងជួយឱ្យអ្នកបកប្រែជ្រើសរើសកម្រិតភាសា (Formal ឬ Informal) បានសមស្របបំផុត។
- កុំបកប្រែពាក្យមួយឃ្លាទៅពាក្យមួយឃ្លា (Avoid Literal Translation): ការបកប្រែចំៗពីខ្មែរទៅអ៊ុយក្រែន នឹងធ្វើឱ្យអត្ថបទបាត់បង់ភាពធម្មជាតិ និងអាចបង្កជាការយល់ច្រឡំ។ ចូរផ្តោតលើ "គំនិត និងអត្ថន័យ" រួចសរសេរគំនិតនោះឡើងវិញដោយប្រើរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគដែលត្រឹមត្រូវតាមទម្រង់អ៊ុយក្រែន។
- បង្កើតបញ្ជីពាក្យគន្លឹះ (Glossary): សម្រាប់គម្រោងធំៗ ឬអត្ថបទបច្ចេកទេស ការបង្កើតបញ្ជីពាក្យបច្ចេកទេសដើរតួជាជំនួយការដ៏សំខាន់ ដើម្បីធានាបាននូវភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃពាក្យពេញមួយអត្ថបទ។
- ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាដោយឆ្លាតវៃ៖ ឧបករណ៍បកប្រែដោយម៉ាស៊ីន (Machine Translation) អាចជួយពន្លឿនការងារ ប៉ុន្តែវាមិនអាចយល់ពីបរិបទវប្បធម៌ ឬវេយ្យាករណ៍ស្មុគស្មាញបានល្អឡើយ។ អ្នកបកប្រែត្រូវតែដើរតួជាអ្នកកែសម្រួល និងផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញរាល់ប្រយោគទាំងអស់។
- ការត្រួតពិនិត្យដោយអ្នកជំនាញដើមកំណើត (Native Proofreading): ជំហានចុងក្រោយដែលមិនអាចខ្វះបាន គឺការឱ្យអ្នកបកប្រែ ឬអ្នកកែសម្រួលជនជាតិអ៊ុយក្រែនពិនិត្យឡើងវិញ។ ពួកគេនឹងជួយកែតម្រូវទម្រង់ប្រយោគ ជម្រើសពាក្យ និងធានាថាអត្ថបទចុងក្រោយអានទៅមានភាពរលូន និងធម្មជាតិដូចជាអត្ថបទដែលសរសេរដោយជនជាតិអ៊ុយក្រែនផ្ទាល់។
៥. យុទ្ធសាស្ត្រ SEO សម្រាប់ការផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទបកប្រែ
ប្រសិនបើគោលបំណងនៃការបកប្រែគឺដើម្បីផ្សព្វផ្សាយលើគេហទំព័រ ឬប្លុក ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រ SEO ក៏ជារឿងសំខាន់ផងដែរ។ អ្នកបកប្រែត្រូវស្វែងរកពាក្យគន្លឹះ (Keywords) ដែលប្រជាជនអ៊ុយក្រែននិយមស្វែងរកនៅលើម៉ាស៊ីនស្វែងរក Google ទាក់ទងនឹងប្រធានបទនោះ រួចបញ្ចូលពាក្យគន្លឹះទាំងនោះទៅក្នុងចំណងជើងរង (H2, H3) និងកថាខណ្ឌដោយធម្មជាតិបំផុត។ ការរក្សារចនាសម្ព័ន្ធអត្ថបទឱ្យច្បាស់លាស់ នឹងជួយបង្កើនចំណាត់ថ្នាក់គេហទំព័រទាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងអ៊ុយក្រែន។
៦. សន្និដ្ឋាន
ការបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាអ៊ុយក្រែនមិនមែនគ្រាន់តែជាការដូរពាក្យពីភាសាមួយទៅភាសាមួយទៀតនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសិល្បៈនៃការចម្លងន័យ គំនិត និងអារម្មណ៍ឆ្លងកាត់ព្រំដែនវប្បធម៌។ ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នាផ្នែករចនាសម្ព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ និងបរិបទសង្គមយ៉ាងណាក៏ដោយ តាមរយៈការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រត្រឹមត្រូវ ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅ និងការផ្ទៀងផ្ទាត់យ៉ាងម៉ត់ចត់ អ្នកបកប្រែប្រាកដជាអាចបង្កើតនូវស្នាដៃបកប្រែដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ដែលជាស្ពានចម្លងទំនាក់ទំនង និងចំណេះដឹងរវាងប្រជាជាតិទាំងពីរប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត។