Harshen Hausa, wanda yake daya daga cikin manyan harsunan Afirka musamman a yankin yammacin Afirka, yana da tsari na daban idan aka kwatanta shi da harshen Danish (Dansk), wanda yake daya daga cikin harsunan Arewacin Turai (Scandinavia). Fassara tsakanin wadannan harsuna biyu tana bukatar fahimta mai zurfi ta fuskar nahawu, al'ada, da kuma yanayin amfani da kalmomi. Wannan makala za ta yi bayani filla-filla kan yadda ake gudanar da fassarar Hausa zuwa Danish, matsalolin da ake fuskanta, da kuma shawarwarin da za su taimaka wajen samun fassara mai inganci da kuma kiyaye ka'idojin SEO don rubutun yanar gizo.
Bambancin Tsarin Nahawu da Tsarin Jumla
Bambanci mafi girma tsakanin Hausa da Danish yana farawa ne daga tsarin gina jumloli da nahawu na kowane harshe. Ga wasu daga cikin muhimman bambance-bambancen da ya kamata mai fassara ya sani:
- Tsarin SVO (Subject-Verb-Object): Ko da yake duka harsunan biyu suna amfani da tsarin SVO a mafi yawan lokuta, Danish yana da tsarin da ake kira "V2 word order" a cikin jumlolin da suka hada da kalmomi masu nuna lokaci ko wuri a farkon jumla. Wannan yana nufin cewa dole ne aikatau (verb) ya zo a matsayi na biyu ko da yaushe. A Hausa kuwa, tsarin bai cika sauyawa ta wannan fuskar ba.
- Jinsi da Siffofi (Gender and Articles): Harshen Hausa yana da jinsi biyu kacal (namiji da mace), kuma wannan yana shafar yadda ake amfani da wakilin suna da siffofi. A Danish kuma, akwai jinsi biyu na daban: "fælleskøn" (common gender) da kuma "intetkøn" (neuter gender). Fassara siffofi daga Hausa zuwa Danish na bukatar mai fassara ya san ainihin jinsin sunan da yake fassarawa a harshen Danish domin sanya kalmar da ta dace (misali, amfani da "en" ko "et" a matsayin labari).
- Wakilan Suna da Lokuta (Pronouns and Tenses): Tsarin nuna lokaci a Hausa yana da alaka ta kusa da wakilin suna (misali: na tafi, zan tafi, ina tafiya). A harshen Danish kuwa, aikatau ne yake sauyawa kai tsaye ta hanyar karin wasu haruffa a karshen kalma (misali: at spise, spiser, spiste, har spist) ba tare da wakilin suna ya sauya ba.
Tasirin Al'ada da Kewayen Kalaman Fassara
Fassara ba kawai sauya kalma zuwa kalma ba ce; canza tunani da al'ada ce daga wata al'umma zuwa wata. Saboda haka, fassara daga Hausa zuwa Danish tana bukatar kulawa ta musamman ga al'adun kowace kasa:
Hausawa suna da al'adu masu karfi na girmamawa, addini (musamman Musulunci), da kuma zumunci na kusa. Wannan yana bayyana sosai a cikin gaisuwa da maganganun yau da kullum. A daya bangaren, Danish kuma harshe ne na mutanen da suka fi mayar da hankali kan daidaito (equality) da kuma rashin nuna bambanci (Janteloven), inda ba a cika amfani da kalmomi na girmamawa na musamman ko lakabi kamar yadda yake a Hausa ba.
Kalmomi irin su "Alhamdulillah", "Insha Allah", ko "Allah ya taimaka" suna da matukar tasiri a cikin harshen Hausa kuma ana yawan amfani da su ko da a cikin rubuce-rubucen yau da kullum da na kasuwanci. Lokacin fassara su zuwa Danish, mai fassara dole ne ya nemi kalmomin da suka dace da tunanin mutanen Denmark ba tare da rasa ma'anar asali ba. Maimakon fassara su kai tsaye ta fuskar addini, ana iya amfani da kalaman da suka dace da al'adar Danish kamar "håber jeg" (ina fata) ko "heldigvis" (cikin sa'a) domin kada rubutun ya zama bako ga mai karatu.
Kalubalen Fassarar Karin Magana da Karin Harshe
Karin magana na Hausa suna da yawa kuma suna dauke da hikimomin rayuwa na yau da kullum da al'adu. Misali, karin maganar nan "Kaza mai kwana a tantabarar wani" ko "Rana ba ta karya sai dai uwar diya ta ji kunya."
Idan aka fassara wadannan kalmomi daki-daki zuwa Danish (ord-for-ord), ma'anar za ta bace gaba daya kuma mai karatu a Denmark ba zai fahimci sakon da ake son isarwa ba. A nan, aikin mai fassara shine gano ko akwai karin magana makamancin haka a Danish wanda yake carries the same message or weight. Idan babu, dole ne a fassara ma'anar a sarari (paraphrasing) domin mai karatu ya fahimci sakon ba tare da rude ba. Wannan shi ake kira fassarar ma'ana, kuma ita ce hanya mafi inganci wajen sadarwa tsakanin harsuna daban-daban.
Muhimman Shawarwari ga Masu Fassarar Hausa zuwa Danish
Domin samun nasarar fassara mai inganci da kuma kiyaye ma'ana da ka'idojin harshe, ga wasu shawarwari da ya kamata kowane mai fassara ya yi amfani da su:
- Fahimtar Yanayin Mai Karatu (Target Audience): Kafin fara fassara, dole ne ka san ko su wane ne masu karanta fassarar taka a kasar Denmark. Shin rubutun na kasuwanci ne, na ilimi ne, ko kuwa na nishadi ne? Wannan zai taimaka wajen zabar salon rubutu (tone) da ya dace.
- Kada Ka Fassara Kalma-zuwa-Kalma: Wannan ita ce babbar kuskuren da masu fassara marasa kwarewa suke yi. Koyaushe ka fassara ma'anar da ke cikin jumla, ba kalmar kanta ba.
- Amfani da Kayan Aiki na Zamani tare da Kulawa: Kayan aikin fassara (CAT tools) da kamus na intanet suna da amfani sosai. Duk da haka, kada a dogara ga fassarar na'ura (machine translation) kamar Google Translate ba tare da yin gyaran kwararru ba (post-editing), domin na'ura ba ta fahimci salon al'adun Hausa ko na Danish.
- Tuntubar Kwararru na Harshen Danish: Idan akwai wani yanki na rubutun da yake da wuyar fahimta, yana da kyau a tuntubi masana harshen Danish ko kuma wadanda harshen shine na haihuwarsu (native speakers) domin tabbatar da cewa fassarar ta zauna daidai yadda ya kamata.
- Yin Bita da Gyara (Proofreading): Bayan kammala fassara, ajiye aikin na dan lokaci sannan ka dawo ka sake karantawa da idon basira. Wannan yana taimakawa wajen gano kura-kurai na nahawu da kuma daidaita kwararar kalaman rubutun.
Kamammun Kalmomi da Kalubalen Daidaitawa na Zamantakewa
Harshen Danish yana da kalmomi da yawa da ke da alaka da rayuwar sanyi, teku, da kuma tsarin rayuwar Turai ta Arewa, kamar sanannen kalmar nan "hygge" (wacce ke nufin jin dadi, kwanciyar hankali, da kasancewa da mutane na kusa a cikin yanayi mai dumi). A daya bangaren, Hausa tana da kalmomi masu alaka da yanayi mai zafi, noma, da tsarin rayuwar karkara ko na addini da zumunci na daban. Daidaita wadannan kalmomi yana bukatar fasaha da ilimi mai zurfi na zamantakewar al'ummar kowane harshe.
Bugu da kari, akwai kalmomi na fasaha da na zamani wadanda basu da takamaiman kalmomi a cikin harshen Hausa amma suna da su a Danish, ko amfani da kalmomin aro a wani lokacin. A irin wadannan lokuta, mai fassara yana da zabin amfani da kalmar aro (loanwords) ko kuma yin bayani a cikin baka domin kada mai karatu ya rasa ainihin ma'anar sakon.
Ta hanyar bin wadannan dabarun da fahimtar bambance-bambancen da ke tsakanin Hausa da Danish, masu fassara za su iya samar da ayyuka masu inganci wadanda za su gina gadar sadarwa mai karfi tsakanin kasashen yammacin Afirka da na Scandinavia, tare da inganta musayar al'adu da ilimi a tsakaninsu.