ගෝලීයකරණය සහ ජාත්යන්තර සන්නිවේදනය වර්ධනය වීමත් සමඟ විවිධ භාෂා අතර පරිවර්තන සේවා සඳහා ඇති ඉල්ලුම බෙහෙවින් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙහිදී ඉන්දු-ආර්ය භාෂා පවුලට අයත් සිංහල භාෂාව සහ මොංගෝලීය භාෂා පවුලට අයත් මොංගෝලියානු භාෂාව අතර සිදුවන පරිවර්තන ක්රියාවලිය සුවිශේෂී මානයක් ගනී. ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන රාජ්ය භාෂාව වන සිංහල සහ මොංගෝලියාවේ නිල භාෂාව වන මොංගෝලියානු භාෂාව අතර පරිවර්තනය කිරීමේදී, භාෂා දෙකෙහි පවතින ව්යුහාත්මක, සංස්කෘතික සහ ව්යාකරණමය වෙනස්කම් මෙන්ම සමානතාද හඳුනා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ. මෙම ලිපිය මඟින් සිංහල සිට මොංගෝලියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේ ක්රියාවලිය, එහි ඇති සූක්ෂ්මතා සහ සාර්ථක පරිවර්තනයක් සඳහා අවශ්ය වන වටිනා උපදෙස් පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.
භාෂා ද්විත්වයේ ව්යුහාත්මක සහ ඓතිහාසික පසුබිම
සිංහල සහ මොංගෝලියානු භාෂා සම්භවය අතින් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් භාෂා පවුල් දෙකකට අයත් වේ. සිංහල භාෂාව සංස්කෘත සහ පාලි භාෂාවන්ගෙන් දැඩි බලපෑමක් ලැබූ, දකුණු ආසියාතික කලාපයට ආවේණික ඉන්දු-ආර්ය භාෂාවකි. එහි ලිඛිත රූපය බ්රාහ්මී අක්ෂර ක්රමයෙන් විකාශනය වූ වටකුරු අකුරු සහිත සිංහල අක්ෂර මාලාව භාවිත කරයි. අනෙක් අතට, මොංගෝලියානු භාෂාව මධ්යම ආසියාවේ ව්යවහාර වන මොංගෝලීය භාෂා පවුලට අයත් වේ. වර්තමානයේ මොංගෝලියාවේ නිල ලිවීමේ ක්රමය ලෙස රුසියානු සිරිලික් (Cyrillic) අක්ෂර මාලාව මත පදනම් වූ හෝඩියක් භාවිත කරන අතර, සාම්ප්රදායික මොංගෝලියානු අක්ෂර ක්රමයද (සිරස් අතට ලියනු ලබන) තවමත් සංස්කෘතික සහ නිල කටයුතු සඳහා යොදා ගැනේ.
මෙම අක්ෂර මාලාවන්ගේ සහ උච්චාරණ රටාවන්ගේ පවතින පරතරය හේතුවෙන්, සිංහල ලේඛනයක් මොංගෝලියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී හුදෙක් වචන ගැලපීමකට එහා ගිය ගැඹුරු වාග්විද්යාත්මක පරිවර්තනයක් සිදු කළ යුතුය. විශේෂයෙන්ම, ස්වර ශබ්ද සහ වචන උච්චාරණය කිරීමේ ශෛලීන් එකිනෙකට බෙහෙවින් වෙනස් වන බැවින්, නාම පද සහ විශේෂණ පද පරිවර්තනය කිරීමේදී අතිශයින්ම සැලකිලිමත් විය යුතුය.
වාක්ය ව්යුහය සහ ව්යාකරණමය සූක්ෂ්මතා
සිංහල සහ මොංගෝලියානු භාෂා අතර පවතින එක් ප්රධාන සමානතාවයක් වන්නේ ඒවායේ වාක්ය ව්යුහයයි. භාෂා දෙකම කර්තෘ - කර්මය - ක්රියාව (Subject - Object - Verb / SOV) යන වාක්ය රටාව අනුගමනය කරයි. උදාහරණයක් ලෙස, "මම බත් කමි" යන වාක්යයේ අනුපිළිවෙල මොංගෝලියානු භාෂාවේද එලෙසම පවතී. මෙම පොදු ලක්ෂණය පරිවර්තකයෙකුට වාක්යයේ ප්රධාන අදහස ගොඩනැගීමේදී යම් පහසුවක් සලසයි. කෙසේ වෙතත්, ව්යාකරණමය වශයෙන් භාෂා දෙක අතර දැවැන්ත වෙනස්කම් පවතී:
- අනුබද්ධිත ස්වභාවය (Agglutination): මොංගෝලියානු භාෂාව අතිශයින්ම අනුබද්ධිත (Agglutinative) භාෂාවකි. එනම්, ප්රධාන නාම පදයකට හෝ ක්රියා පදයකට විවිධ ප්රත්යයන් (Suffixes) එකතු කිරීම මඟින් එහි අර්ථය, කාලය, සහ විභක්තිය තීරණය වේ. සිංහල භාෂාවේද ප්රත්ය භාවිත වන නමුත්, මොංගෝලියානු භාෂාවේ පවතින ප්රත්ය පද්ධතිය වඩාත් සංකීර්ණ වන අතර, එකම වචනයකට ප්රත්ය කිහිපයක් එකවර සම්බන්ධ විය හැකිය.
- ස්වර එකඟතාවය (Vowel Harmony): මොංගෝලියානු භාෂාවේ ඇති සුවිශේෂීම රීතියක් වන්නේ ස්වර එකඟතාවයයි. වචනයක මුලින්ම යෙදෙන ස්වරයේ ස්වභාවය අනුව (පුරුෂ ලිංගික/ගාම්භීර ස්වර හෝ ස්ත්රී ලිංගික/මෘදු ස්වර) ඊට එකතු වන ප්රත්යයන්හි ස්වරද වෙනස් වේ. සිංහල භාෂාවේ මෙවැනි ව්යාකරණ රීතියක් නොමැති බැවින්, සිංහල පරිවර්තකයා මොංගෝලියානු ප්රත්ය එකතු කිරීමේදී මෙම නීතිය නිවැරදිව ක්රියාත්මක කළ යුතුය.
- විභක්ති ක්රමවේදය (Noun Cases): මොංගෝලියානු භාෂාව සතුව නාම පද සඳහා විභක්ති (Cases) 8ක් පමණ පවතී. සිංහල භාෂාවේ පවතින විභක්ති ක්රමයට වඩා මෙහි භාවිතය වෙනස් වන අතර, වාක්යයක නාම පදයක කාර්යභාරය පැහැදිලි කිරීමට මෙම විභක්ති ප්රත්යයන් නිවැරදිව යෙදීම අත්යවශ්ය වේ.
සංස්කෘතික සන්දර්භය සහ දේශීයකරණයේ වැදගත්කම
පරිවර්තනය යනු හුදෙක් භාෂාවෙන් භාෂාවට වචන හැරවීමක් නොවේ; එය සංස්කෘතීන් දෙකක් අතර පාලමක් තැනීමකි. ශ්රී ලංකාවේ සිංහල සංස්කෘතිය ප්රධාන වශයෙන් බෞද්ධ දර්ශනය, කෘෂිකාර්මික ජීවන රටාව සහ නිවර්තන කලාපීය පසුබිමක් සමඟ බද්ධ වී පවතී. මීට ප්රතිවිරුද්ධව, මොංගෝලියානු සංස්කෘතිය එඬේර (Nomadic) ජීවන රටාව, අශ්වයන් සහ ස්වභාවධර්මය කෙරෙහි ඇති ගෞරවය, ටිබෙට් බුදුදහම සහ ශාමනවාදය (Shamanism) වැනි ලක්ෂණ මත පදනම් වී ඇත.
උදාහරණයක් ලෙස, සිංහල සාහිත්යයේ එන "වැස්ස", "කුඹුර", "ගොවිතැන" වැනි සංකල්ප සහ උපමා, මොංගෝලියානු එඬේර ජීවිතයේ එන "ස්ටෙප් තණබිම්" (Steppe), "ගෙර්" (Ger - සාම්ප්රදායික කූඩාරම) හෝ "කිරි නිෂ්පාදන" වැනි සංකල්ප සමඟ සෘජුව සැසඳිය නොහැක. එබැවින්, සිංහල ලිපියක අඩංගු ප්රස්ථාවිරුළු (Idioms), උපමා සහ රූපක මොංගෝලියානු පාඨකයාට තේරුම් ගත හැකි පරිදි දේශීයකරණය (Localization) කිරීම පරිවර්තකයාගේ ප්රධානතම වගකීමකි. එහිදී මුල් අරුත වෙනස් නොකර, ග්රාහක සංස්කෘතියට ගැලපෙන සමතුලිත යෙදුම් තෝරා ගත යුතුය.
සාර්ථක පරිවර්තනයක් සඳහා ප්රායෝගික උපදෙස්
සිංහල ලේඛනයක් මොංගෝලියානු භාෂාවට සාර්ථකව පරිවර්තනය කිරීම සඳහා පහත සඳහන් උපදෙස් ප්රායෝගිකව යොදා ගත හැකිය:
- නිරවද්ය ශබ්දකෝෂ භාවිතය: සිංහල සහ මොංගෝලියානු භාෂා අතර සෘජු ද්විභාෂා ශබ්දකෝෂ ඉතා දුර්ලභය. එබැවින් බොහෝ විට ඉංග්රීසි භාෂාව අතරමැදි භාෂාවක් (Pivot Language) ලෙස භාවිතා කිරීමට සිදු වේ. මෙහිදී අර්ථයේ සිදුවන සුළු වෙනස්කම් පවා වළක්වා ගැනීමට විශ්වාසදායක ශබ්දකෝෂ සහ වෘත්තීය වාග්විද්යාත්මක මූලාශ්ර භාවිත කළ යුතුය.
- සන්දර්භීය පරිවර්තනය (Contextual Translation): වචනයෙන් වචනයට පරිවර්තනය කිරීම (Literal Translation) සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත යුතුය. සම්පූර්ණ වාක්ය ඛණ්ඩය හෝ ඡේදය කියවා, එහි අඩංගු ප්රධාන අදහස ග්රහණය කරගෙන, එය මොංගෝලියානු භාෂාවේ ස්වභාවික ප්රකාශන ශෛලියෙන් නැවත ලිවිය යුතුය.
- ගෞරව ආමන්ත්රණ රටා (Honorifics): සිංහල භාෂාවේද ආමන්ත්රණ සහ ක්රියා පද භාවිතයේදී ගෞරවාර්ථය දැක්වීමේ විවිධ මට්ටම් පවතී (උදා: ඔබ, තමුන්නාන්සේ, ඔහු, ඒ මහතා). මොංගෝලියානු භාෂාවේද වයස, තනතුර සහ සමාජීය සබඳතා මත පදනම්ව ගෞරව දැක්වීමේ ආමන්ත්රණ ක්රමවේද පවතී. පරිවර්තනයේදී මෙම සමාජයීය සූක්ෂ්මතා නිසි ලෙස ගැලපීම වැදගත් වේ.
- නූතන සිරිලික් ලේඛන ශෛලිය අනුගමනය කිරීම: වර්තමාන මොංගෝලියාවේ ඩිජිටල් සහ පොදු සන්නිවේදනයේදී බහුලවම භාවිත වන්නේ සිරිලික් අක්ෂර ක්රමයයි. එබැවින් ඔබේ පරිවර්තනයේ අවසාන නිමැවුම නිවැරදි මොංගෝලියානු සිරිලික් යතුරුපුවරු ප්රමිතීන්ට අනුව සකස් වී ඇති බව තහවුරු කර ගන්න.
වෘත්තීය පරිවර්තකයෙකුගේ සහ ගුණාත්මකභාවය පරීක්ෂා කරන්නෙකුගේ කාර්යභාරය
ස්වයංක්රීය පරිවර්තන මෙවලම් (Machine Translation) වර්තමානයේ දියුණු වී තිබුණද, සිංහල සහ මොංගෝලියානු වැනි දුර්ලභ භාෂා යුගල සඳහා ඒවායේ නිරවද්යතාවය ඉතා පහළ මට්ටමක පවතී. එබැවින් වෘත්තීය මානුෂීය පරිවර්තනය (Human Translation) අත්යවශ්ය වේ. පරිවර්තනය කරන ලද ලේඛනයක් සැමවිටම මොංගෝලියානු මව්භාෂාව හිමි (Native Speaker) සංස්කාරකවරයෙකු ලවා සමාලෝචනය කරවා ගැනීම (Proofreading) මඟින් ලේඛනයේ ස්වභාවික ගැලපීම සහ නිරවද්යතාවය තහවුරු කර ගත හැකිය. මෙය විශේෂයෙන්ම නීතිමය, වෛද්ය සහ තාක්ෂණික ලේඛන පරිවර්තනයේදී අතිශයින්ම වැදගත් වේ.