ການແປພາສາລະຫວ່າງພາສາລາວ ແລະ ພາສາເຕີກເມນ (Turkmen) ຖືເປັນວຽກງານທີ່ມີຄວາມທ້າທາຍສູງ ແລະ ຕ້ອງອາໄສຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບໂຄງສ້າງພາສາ ແລະ ວັດທະນະທຳຂອງທັງສອງປະເທດ. ເນື່ອງຈາກທັງສອງພາສານີ້ມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກຕະກູນພາສາທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ ໂດຍພາສາລາວຈັດຢູ່ໃນຕະກູນພາສາໄຕ-ກະໄດ (Tai-Kadai) ເເຊິ່ງມີລັກສະນະເປັນພາສາຄຳໂດດ, ບໍ່ມີການຜັນຄຳ ແລະ ມີໂຄງສ້າງປະໂຫຍກແບບ ປະທານ-ກິລິຍາ-ກຳ (SVO). ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ພາສາເຕີກເມນ ຈັດຢູ່ໃນຕະກູນພາສາຕວກກີ (Turkic languages) ເຊິ່ງມີລັກສະນະເປັນພາສາຄຳຕິດຕໍ່ ຫຼື ອັກກລູຕິເນຕິບ (Agglutinative language) ແລະ ມີໂຄງສ້າງປະໂຫຍກແບບ ປະທານ-ກຳ-ກິລິຍາ (SOV). ບົດຄວາມນີ້ຈະພາທ່ານໄປເຈາະເລິກເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງ, ສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ເຄັດລັບໃນການແປພາສາລາວເປັນພາສາເຕີກເມນໃຫ້ມີຄວາມຖືກຕ້ອງ ແລະ ສະຫລະສະຫຼວຍທີ່ສຸດ.
1. ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ (Word Order)
ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກແມ່ນໜຶ່ງໃນອຸປະສັກທຳອິດທີ່ນັກແປຕ້ອງປະເຊີນ. ພາສາລາວໃຊ້ໂຄງສ້າງແບບ ປະທານ + ກິລິຍາ + ກຳ (Subject-Verb-Object) ເຊັ່ນ: "ຂ້ອຍກິນເຂົ້າ". ແຕ່ພາສາເຕີກເມນຈະໃຊ້ໂຄງສ້າງແບບ ປະທານ + ກຳ + ກິລິຍາ (Subject-Object-Verb) ເຊິ່ງຈະຂຽນວ່າ "Men çörek iýýärin" (ຂ້ອຍ ເຂົ້າ/ເຂົ້າຈີ່ ກິນ). ດັ່ງນັ້ນ, ໃນການແປ ນັກແປບໍ່ສາມາດແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳໄດ້ ແຕ່ຕ້ອງປ່ຽນໂຄງສ້າງປະໂຫຍກທັງໝົດ ເພື່ອໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຫຼັກໄວຍາກອນເຕີກເມນ ໂດຍສະເພາະໃນປະໂຫຍກທີ່ມີຄວາມຊັບຊ້ອນ ແລະ ມີອະນຸປະໂຫຍກຫຼາຍຂັ້ນ.
2. ລະບົບຄຳຕິດຕໍ່ (Agglutination) ແລະ ການຕື່ມປັດໄຈ
ພາສາເຕີກເມນມີຄວາມໂດດເດັ່ນໃນການສ້າງຄຳສັບໃໝ່ ແລະ ການບອກໜ້າທີ່ທາງໄວຍາກອນໂດຍການຕື່ມປັດໄຈ (Suffixes) ໃສ່ທ້າຍຄຳນາມ ຫຼື ຄຳກິລິຍາ. ຄຳສັບໜຶ່ງຄຳໃນພາສາເຕີກເມນສາມາດມີຄວາມໝາຍເທົ່າກັບປະໂຫຍກໜຶ່ງປະໂຫຍກໃນພາສາລາວ ຍ້ອນມີການຕື່ມປັດໄຈທີ່ບອກທັງ ເພດ, ຈຳນວນ, ກາລະ (Tense), ແລະ ສະຖານະພາບ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ:
- ໃນພາສາລາວ ພວກເຮົາໃຊ້ຄຳຊ່ວຍເພື່ອບອກຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງ ເຊັ່ນ "ເຮືອນຂອງຂ້ອຍ".
- ໃນພາສາເຕີກເມນ ຈະໃຊ້ຄຳວ່າ "öý" (ເຮືອນ) ແລ້ວຕື່ມປັດໄຈ "-im" ໃສ່ທາງທ້າຍ ກາຍເປັນ "öýüm" ເຊິ່ງແປວ່າ "ເຮືອນຂອງຂ້ອຍ".
ການຜັນຄຳເຫຼົ່ານີ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງລະອຽດກ່ຽວກັບກົດເກນການຕື່ມປັດໄຈ ເພາະຫາກເລືອກໃຊ້ປັດໄຈຜິດພາດ ຄວາມໝາຍຂອງປະໂຫຍກກໍຈະປ່ຽນແປງໄປທັນທີ.
3. ກົດເກນຄວາມກົມກືນຂອງສຽງສະຫຼະ (Vowel Harmony)
ລະບົບສຽງສະຫຼະຂອງພາສາເຕີກເມນມີກົດເກນທີ່ເອີ້ນວ່າ Vowel Harmony ຫຼື ຄວາມກົມກືນຂອງສຽງສະຫຼະ ເຊິ່ງໝາຍຄວາມວ່າ ສະຫຼະພາຍໃນຄຳສັບດຽວກັນ ແລະ ປັດໄຈທີ່ນຳມາຕື່ມໃສ່ທາງທ້າຍ ຈະຕ້ອງເປັນສະຫຼະໃນກຸ່ມດຽວກັນ (ສະຫຼະສຽງໜ້າ ຫຼື ສະຫຼະສຽງຫຼັງ). ພາສາລາວບໍ່ມີກົດເກນໃນລັກສະນະນີ້ ດັ່ງນັ້ນ ນັກແປທີ່ເປັນຄົນລາວຈະຕ້ອງຝຶກຝົນ ແລະ ເຮັດຄວາມຄຸ້ນເຄີຍກັບລະບົບສຽງນີ້ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດເລືອກໃຊ້ຮູບແບບຂອງປັດໄຈທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນຂອງພາສາເຕີກເມນ.
4. ການສະແດງກາລະ (Tense) ແລະ ອາການ (Aspect)
ພາສາລາວເປັນພາສາທີ່ບໍ່ມີການຜັນຮູບຄຳກິລິຍາເພື່ອບອກເວລາ ແຕ່ຈະໃຊ້ຄຳບອກເວລາ (ເຊັ່ນ: ມື້ວານນີ້, ມື້ອື່ນ) ຫຼື ຄຳຊ່ວຍກິລິຍາ (ເຊັ່ນ: ໄດ້, ພວມ, ຈະ) ເພື່ອສະແດງເວລາ. ແຕ່ພາສາເຕີກເມນມີລະບົບການຜັນຄຳກິລິຍາທີ່ຊັບຊ້ອນຫຼາຍ ໂດຍມີການປ່ຽນແປງຮູບຮ່າງຂອງຄຳກິລິຍາໄປຕາມກາລະ (ອະດີດ, ປັດຈຸບັນ, ອະນາຄົດ) ແລະ ບຸກຄົນ (ຜູ້ເວົ້າ, ຜູ້ຟັງ, ຜູ້ຖືກກ່າວເຖິງ). ນັກແປຈະຕ້ອງຕີຄວາມໝາຍຂອງກາລະໃນພາສາລາວໃຫ້ຊັດເຈນກ່ອນ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງຜັນຄຳກິລິຍາໃນພາສາເຕີກເມນໃຫ້ສອດຄ່ອງກັນ.
5. ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ແລະ ການເລືອກໃຊ້ຄຳສັບ
ພາສາເຕີກເມນມີຄຳສັບສະເພາະທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບວິຖີຊີວິດ, ປະຫວັດສາດ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ສາສະໜາ (ໂດຍສະເພາະສາສະໜາອິດສະລາມ) ເຊິ່ງບໍ່ມີຄຳສັບທີ່ກົງກັນໂດຍກົງໃນພາສາລາວ. ນອກຈາກນີ້, ລະບົບການໃຊ້ຄຳສຸພາບ ແລະ ຄຳລາຊາສັບໃນພາສາລາວກໍມີຄວາມລະອຽດອ່ອນ ເຊິ່ງໃນການແປເປັນພາສາເຕີກເມນ ນັກແປຕ້ອງເລືອກລະດັບຄວາມເປັນທາງການ (Formal and Informal registers) ໃຫ້ເໝາະສົມກັບບໍລິບົດ ແລະ ຖານະຂອງບຸກຄົນໃນເນື້ອຫາ.
ເຄັດລັບ ແລະ ກົນລະຍຸດການແປເພື່ອຄວາມຖືກຕ້ອງສູງສຸດ
ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຜົນງານການແປທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ ແລະ ອ່ານເຂົ້າໃຈງ່າຍ ສຳລັບຜູ້ໃຊ້ພາສາເຕີກເມນ ນັກແປຄວນປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳດັ່ງນີ້:
- ເນັ້ນການແປຕາມບໍລິບົດ (Contextual Translation): ຫຼີກເວັ້ນການແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳ ໂດຍໃຫ້ອ່ານ ແລະ ທຳຄວາມເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍລວມຂອງປະໂຫຍກ ຫຼື ຫຍໍ້ໜ້າໃນພາສາລາວເສຍກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຮຽບຮຽງໃໝ່ເປັນພາສາເຕີກເມນ.
- ກວດສອບການໃຊ້ປັດໄຈ ແລະ ຫຼັກ Vowel Harmony: ທຸກຄັ້ງທີ່ແປ ຕ້ອງກວດສອບວ່າປັດໄຈທີ່ນຳມາຕື່ມໃສ່ທ້າຍຄຳນາມ ຫຼື ຄຳກິລິຍານັ້ນຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນ ແລະ ກົດເກນການອອກສຽງຫຼືບໍ່.
- ສ້າງຄັງຄຳສັບ (Glossary): ການສ້າງຄັງຄຳສັບສະເພາະກິດ ໂດຍສະເພາະຄຳສັບທາງເຕັກນິກ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ກົດໝາຍ ຈະຊ່ວຍຮັກສາຄວາມສະໝໍ່າສະເໝີຂອງການແປຕະຫຼອດທັງເອກະສານ.
- ໃຫ້ຜູ້ຊ່ຽວຊານທ້ອງຖິ່ນກວດແກ້ (Native Proofreading): ຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນການໃຫ້ຄົນທ້ອງຖິ່ນ ຫຼື ຜູ້ທີ່ໃຊ້ພາສາເຕີກເມນເປັນພາສາແມ່ກວດສອບຄືນ ເພື່ອຮັບປະກັນວ່າສຳນວນພາສາມີຄວາມເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ບໍ່ຂັດຫູຄົນອ່ານ.
ສະຫຼຸບແລ້ວ, ການແປພາສາລາວເປັນພາສາເຕີກເມນບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນການຖ່າຍທອດຄຳສັບເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ເປັນການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງສອງໂລກທາງພາສາທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ. ການມີຄວາມຮູ້ດ້ານໄວຍາກອນທີ່ແໜ້ນໜາ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈໃນຄວາມແຕກຕ່າງທາງວັດທະນະທຳ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປສາມາດສ້າງສັນຜົນງານການແປທີ່ຊົງຄຸນຄ່າ ແລະ ມີປະສິດທິພາບສູງສຸດ.