Ny fandikana teny eo amin'ny fiteny roa samy hafa dia asa goavana izay mitaky fahalalana lalina momba ny rafitry ny fehezanteny, ny fitsipika mifehy ny fiteny, ary ny tontolo ara-kolontsaina misy ny mpampiasa izany fiteny izany. Amin'izao vanim-potoanan'ny fanatontoloana izao, ny fandikana ny teny Malagasy ho amin'ny teny Javaney dia manana ny lanjany manokana, indrindra eo amin'ny fifandraisana ara-barotra, ny fikarohana ara-tantara sy ara-pitenenana, ary ny fifanakalozana ara-kolontsaina eo amin'ny faritr'ny Ranomasimbe Indiana sy ny firenena any Azia Atsimo-Atsinanana. Ity lahatsoratra ity dia manome fanakianana sy torolalana feno momba ny dingana rehetra tokony harahina, ny olana mety hitranga, ary ny soso-kevitra mahasoa ho an'ny mpandika teny matihanina.
Ny Fifandraisan'ny Teny Malagasy sy ny Teny Javaney eo amin'ny Fianakaviam-pitenenana
Alohan'ny hidirana amin'ny pitsopitsony momba ny fandikana teny, dia ilaina ny mahatakatra fa ny teny Malagasy sy ny teny Javaney dia samy avy amin'ny fianakaviam-pitenenana iray ihany, dia ny fianakaviam-pitenenana Aostronezianina. Na dia mifanalavitra aza ny toerana misy an'i Madagasikara sy ny nosy Java any Indonezia, ny fikarohana ara-pitenenana dia manamarina fa misy voambolana fototra maro izay iraisan'ireto fiteny roa ireto, toy ny teny momba ny vatana, ny isa, ary ny tontolo iainana. Na izany aza, nandritra ny taonjato maro, ny teny Javaney dia niharan'ny fiovam-penitra lehibe noho ny fifandraisany tamin'ny teny Sanskrito, ny teny Arabo, ary ny teny Holandey. Ny teny Malagasy kosa dia niharan'ny fiantraikan'ny fiteny Bantou, Arabo, ary Frantsay. Ity tantara samihafa ity dia niteraka fahasamihafana lehibe eo amin'ny voambolana ankehitriny sy ny fomba fiteny andavanandro, izay tsy maintsy hain'ny mpandika teny lalinina tsara mba tsy ho diso hevitra.
Ny Fahasamihafan'ny Rafitry ny Fehezanteny: VOS manoloana ny SVO
Ny rafitry ny fehezanteny no iray amin'ireo olana lehibe indrindra atrehin'ny mpandika teny rehefa mamindra lahatsoratra avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Javaney. Ny teny Malagasy ofisialy dia mampiasa ny rafitra VOS (Verb-Object-Subject) na Matoanteny - Fameno - Mpanao. Ity firafitra ity dia miavaka tsara ary tsy fahita firy amin'ny fiteny maro maneran-tany. Ohatra amin'izany ny fehezanteny hoe: "Manasa lamba ny reny" (Matoanteny: Manasa, Fameno: lamba, Mpanao: ny reny).
Etsy an-daniny, ny teny Javaney dia manaraka ny rafitra SVO (Subject-Verb-Object) na Mpanao - Matoanteny - Fameno, izay rafitra mahazatra indrindra amin'ny fiteny any Azia Atsimo-Atsinanana. Raha adika amin'ny teny Javaney ilay fehezanteny teo aloha, dia tsy maintsy ovaina ny filaharany ho: "Ibu ngumbahi sandhangan" (Mpanao: Ibu, Matoanteny: ngumbahi, Fameno: sandhangan). Ny mpandika teny dia tsy maintsy mailo hatrany mba tsy hamindra ny rafitra VOS malagasy ho amin'ny teny Javaney, satria izany dia hahatonga ny fehezanteny ho sarotra takarina sy tsy hifanaraka amin'ny fitsipiky ny fiteny Javaney nentim-paharazana.
Ny Ambaratongam-pitenenana Javaney: Unggah-ungguh sy ny Fanajana
Raha ny teny Malagasy no manana fomba fiteny feno fanajana izay ampiasaina amin'ny toe-javatra ofisialy na rehefa miresaka amin'ny zokiolona, ny teny Javaney kosa dia manana rafitra ambaratongam-pitenenana tena sarotra sy manan-danja antsoina hoe Unggah-ungguh Basa Jawa. Ity rafitra ity dia mizara ho sokajy maromaro araka ny satan'ny olona miresaka sy ny olona resahina:
- Ngoko (Ngoko Lugu sy Ngoko Alus): Ity no fiteny ampiasaina amin'ny resaka andavanandro eo amin'ny samy namana akaiky, ny olona mitovy taona, na ny zokiolona miresaka amin'ny zandriolona. Izy io dia maneho fifandraisana akaiky sy tsy misy sakantsakana.
- Krama (Krama Lugu sy Krama Alus / Krama Inggil): Ity no fiteny feno fanajana sy fahalalam-pomba ambony. Ampiasaina izy io rehefa miresaka amin'ny olona tsy fantatra tsara, ny zokiolona, ny manam-boninahitra, na amin'ny sehatra ofisialy toy ny fivoriana, ny fampianarana, ary ny asa soratra akademika.
Rehefa mandika lahatsoratra avy amin'ny teny Malagasy, ny mpandika teny dia tsy maintsy mamantatra tsara ny "toro-hevitra" na ny tontolon'ny lahatsoratra tany am-boalohany. Ny lahatsoratra ara-teknika, ny lalàna, ary ny antontan-taratasy ofisialy dia tokony nadika amin'ny alalan'ny teny Javaney Krama. Ny tantara foronina kosa na ny resaka ao anatin'ny tantara an-tsary dia mety mitaky ny fampiasana ny Ngoko na Krama arakaraka ny fifandraisan'ireo mpilalao. Ny fampiasana ambaratongam-pitenenana diso dia mety horaisina ho fanosihosena ny kolontsaina Javaney na tsy fahalalam-pomba.
Ny Rafitry ny Matoanteny sy ny Fampiasana Tovona ary Tovana
Samy mampiasa ny rafitra famolavolana teny amin'ny alalan'ny fanampiana tovona (prefixes), tovana (suffixes), ary tsofoka (infixes) ny fiteny roa tonta. Ny teny Malagasy dia malaza amin'ny fitodiana maro samihafa (focus system), izay miovaova arakaraka ny tovona ampiasaina toy ny man-, mi-, aha-, na ny tovana -ina sy -ana. Ny teny Javaney koa dia mampiasa fomba mitovy amin'izany mba hanehoana ny fitodiky ny asa sy ny fifandraisan'ny mpanao sy ny iharan'ny asa.
Ohatra, ny tovona matoanteny amin'ny teny Javaney hoe n-, m-, ng-, na ny- dia manondro fa ny matoanteny dia miasa mivantana (active voice). Ny tovana -i sy -ake kosa dia ampiasaina hanovana ny fifandraisana eo amin'ny matoanteny sy ny fameno (applicative and causative functions). Ny mpandika teny dia tokony hahay hampifanaraka ny hevitry ny fitodiana amin'ny teny Malagasy (ohatra: fitodiana mpanao na fitodiana fameno) amin'ny alalan'ny fampiasana ny tovona sy tovana mifanaraka amin'izany ao amin'ny teny Javaney mba hitazonana ny lanja sy ny fifantohan'ny fehezanteny tany am-boalohany.
Ny Olana ara-Kolontsaina sy ny Fahalalana ny Fomba Fiteny nentim-paharazana
Ny fandikana teny dia tsy famindrana teny fotsiny fa famindrana kolontsaina. Ny teny Malagasy dia ahitana fomba fiteny maro mifamatotra amin'ny fomba fiaina sy ny filozofia malagasy, toy ny hoe "fihavanana", "tody", na "tsiny". Ireo teny ireo dia tsy manana dika mivantana amin'ny teny Javaney amin'ny alalan'ny teny tokana. Ny mpandika teny dia tsy maintsy mampiasa ny fomba fandikana ara-kolontsaina (transcreation) na manome famakafakana feno an'ohatra.
Ny teny hoe "fihavanana", ohatra, izay manondro ny fifandraisana tsara sy ny firaisankina eo amin'ny fiarahamonina malagasy, dia azo ampitovina amin'ny teny Javaney hoe "rukun" na "guyub rukun", izay midika hoe firindrana, fiaraha-miaina am-pilaminana, ary fifanampiana. Ny teny hoe "tody" kosa dia misy ifandraisany amin'ny lalàn'ny vokatra ara-panahy na ny valin'ny asa ratsy na asa tsara, izay azo ampifanarahana amin'ny teny Javaney hoe "walat" na "kualat". Ny fahatakarana ireo hevitra ara-kolontsaina lalina ireo dia miantoka fa ny dikan-teny vokarina dia tsy ho entina amin'ny endriny ivelany fotsiny fa ho tonga any amin'ny fon'ny mpamaky Javaney.
Torolalana sy Soso-kevitra Teknika ho an'ny Mpandika Teny Matihanina
Mba hiantohana ny fahitsiana sy ny kalitaon'ny dikan-teny Malagasy ho amin'ny teny Javaney, dia soso-kevitra ny hanaraka ireto torolalana manaraka ireto:
- Fakafakao aloha ny karazana lahatsoratra sy ny mpamaky: Alohan'ny hanombohana ny asa, fantaro tsara raha mila fiteny Ngoko na Krama ilay lahatsoratra. Ny lahatsoratra an-tserasera izay natao ho an'ny tanora dia mety hampiasa Ngoko Alus, fa ny lahatsoratra momba ny fandraharahana na ny fanabeazana kosa dia mitaky Krama Lugu na Krama Alus.
- Sorohy ny fandikana ara-bakiteny ny ohabolana sy ny fomba fiteny: Ny ohabolana malagasy dia tsy tokony nadika teny isan-teny. Mitadiava ohabolana Javaney (paribasan na saloka) izay manana ny hevitra mitovy na ampiasao ny fanazavana tsotra mba hampitana ny fahendrena fonosin'izany.
- Ampiasao ny teny Indonezianina ho tetezana raha ilaina: Satria tsy dia misy firy ny rakibolana mivantana eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Javaney, ny mpandika teny dia afaka mampiasa ny teny Indonezianina (Bahasa Indonesia) ho toy ny fiteny mampitohy. Mora kokoa ny mandika avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Indonezianina, ary avy eo mamindra izany ho amin'ny teny Javaney noho ny fifandraisana akaiky eo amin'ny teny Indonezianina sy ny teny Javaney.
- Ataovy ny famakiana sy ny fanitsiana miaraka amin'ny teratany Javaney: Ny fanitsiana farany (proofreading) dia tokony hataon'ny olona manana ny teny Javaney ho teny nibeazana. Izy ireo ihany no afaka mamantatra raha toa ka voajanahary sy tsara vakiana ilay lahatsoratra voadika na tsia.
- Ampiasao ny fitaovana nomerika amin'ny fomba hendry: Ny fitaovana fandikan-teny mandeha ho azy (machine translation) dia afaka manampy amin'ny dingana voalohany, saingy noho ny fahasarotan'ny ambaratongam-pitenenana Javaney, ny fanitsiana ataon'ny olombelona dia tsy maintsy atao foana mba hiantohana ny fahitsiana ara-tsosialy sy ara-kolontsaina.