ຄວາມສໍາຄັນຂອງການແປພາສາລາວເປັນພາສາຮິນດີໃນຍຸກປັດຈຸບັນ
ໃນຍຸກໂລກາພިວັດທີ່ການສື່ສານ ແລະ ການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດມີຄວາມເຕີບໂຕຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ຄວາມຕ້ອງການໃນການແປພາສາລະຫວ່າງກຸ່ມປະເທດອາຊີໃຕ້ ແລະ ອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ກໍໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງ, ການແປພາສາລາວເປັນພາສາຮິນດີ ເຊິ່ງເປັນພາສາທາງການ ແລະ ພາສາທີ່ມີຜູ້ເວົ້າຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປະເທດອິນເດຍ ຖືເປັນຂົວຕໍ່ທີ່ສຳຄັນໃນການຮ່ວມມືທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ການທ່ອງທ່ຽວ, ສາສະໜາ ແລະ ວັດທະນະທຳ. ການແປພາສາລະຫວ່າງສອງພາສານີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີຄວາມຮູ້ດ້ານຄຳສັບເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຕ້ອງມີຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ, ຄວາມແຕກຕ່າງທາງວັດທະນະທຳ ແລະ ບໍລິບົດການນຳໃຊ້ຕົວຈິງ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ການສ້າງຄູ່ມືນີ້ຂຶ້ນມາເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ທີ່ສົນໃຈ ແລະ ນັກແປມືອາຊີບໄດ້ເຂົ້າໃຈເຖິງຄວາມສັບສົນ ແລະ ວິທີການຈັດການກັບບັນຫາຕ່າງໆໃນລະຫວ່າງການແປ.
ນອກຈາກນີ້, ປະເທດອິນເດຍຍັງເປັນຄູ່ຮ່ວມມືທີ່ສຳຄັນຂອງ ສປປ ລາວ ໃນຫຼາຍໆດ້ານ ເຊັ່ນ ການສຶກສາ, ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ. ການແປເອກະສານທາງການ, ສັນຍາທຸລະກິດ, ຄູ່ມືເຕັກນິກ ແລະ ເນື້ອຫາເວັບໄຊຕ່າງໆ ຈາກພາສາລາວເປັນພາສາຮິນດີ ຈຶ່ງມີຄວາມຈຳເປັນຢ່າງຍິ່ງເພື່ອອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ການຮ່ວມມືເຫຼົ່ານີ້ ພ້ອມທັງຊ່ວຍຂະຫຍາຍຕະຫຼາດທຸລະກິດລາວໄປສູ່ຜູ້ບໍລິໂພກຊາວອິນເດຍຫຼາຍຮ້ອຍລ້ານຄົນ.
ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ ແລະ ລະບຽບພາສາ
ຫນຶ່ງໃນສິ່ງທ້າທາຍທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນການແປພາສາລາວເປັນພາສາຮິນດີແມ່ນຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ (Syntax) ແລະ ລະບົບໄວຍາກອນ (Grammar) ຂອງທັງສອງພາສາ ເຊິ່ງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ:
- ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ (Word Order): ພາສາລາວມີໂຄງສ້າງປະໂຫຍກແບບ ປະທານ-ກິລິຍາ-ກຳ (Subject-Verb-Object ຫຼື SVO) ເຊິ່ງຄ້າຍຄືກັບພາສາອັງກິດ ແລະ ພາສາໄທ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພາສາຮິນດີໃຊ້ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກແບບ ປະທານ-ກຳ-ກິລິຍາ (Subject-Object-Verb ຫຼື SOV). ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມລະມັດລະວັງໃນການຈັດລຽງຄຳສັບໃໝ່ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຄວາມໝາຍຜິດພ້ຽນ ຫຼື ສ້າງຄວາມສັບສົນໃຫ້ແກ່ຜູ້ອ່ານປາຍທາງ.
- ລະບົບເພດ ແລະ ພົດ (Grammatical Gender and Number): ພາສາລາວເປັນພາສາຄຳໂດດ (Analytic Language) ທີ່ບໍ່ມີການຜັນປ່ຽນຮູບຄຳຕາມເພດ ຫຼື ພົດ. ແຕ່ໃນພາສາຮິນດີ, ຄຳນາມທຸກຄຳຈະຖືກກຳນົດໃຫ້ມີເພດ (ເພດຊາຍ ຫຼື ເພດຍິງ) ແລະ ມີການຜັນປ່ຽນຕາມພົດ (ເອກະພົດ ຫຼື ພະຫູພົດ). ນອກຈາກນີ້, ຄຳຄຸນນາມ ແລະ ຄຳກິລິຍາກໍຕ້ອງຜັນປ່ຽນໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບເພດ ແລະ ພົດຂອງຄຳນາມນັ້ນໆອີກດ້ວຍ ເຊິ່ງຖືເປັນຈຸດທີ່ນັກແປພາສາລາວມັກຈະເຮັດຜິດພາດຫຼາຍທີ່ສຸດ.
- ຄຳບຸພະບົດ ແລະ ຄຳປັດໄຈ (Postpositions): ໃນພາສາລາວ, ຄຳບຸພະບົດຈະວາງໄວ້ຕໍ່ໜ້າຄຳນາມ (Prepositions) ເຊັ່ນ "ຢູ່ເຮືອນ", "ໄປຫາ". ແຕ່ໃນພາສາຮິນດີຈະໃຊ້ຄຳປັດໄຈ ຫຼື ຄຳຫຼັງນາມ (Postpositions) ເຊິ່ງວາງໄວ້ທາງຫຼັງຄຳນາມ ເຊັ່ນ "ເຮືອນຢູ່" (ghar mein). ສິ່ງນີ້ເຮັດໃຫ້ການຈັດລຽງຄວາມຄິດໃນການສ້າງປະໂຫຍກຕ້ອງມີການປ່ຽນແປງໃໝ່ທັງໝົດ.
ລະບົບການບອກການເວລາ (Tense, Aspect, and Mood)
ພາສາລາວບອກການເວລາໂດຍການໃຊ້ຄຳຊ່ວຍໜ້າກິລິຍາ ຫຼື ຫຼັງກິລິຍາ ເຊັ່ນ "ໄດ້", "ກຳລັງ", "ຈະ", "ແລ້ວ" ໂດຍທີ່ຕົວຄຳກິລິຍາຫຼັກບໍ່ມີການປ່ຽນແປງຮູບຮ່າງ. ແຕ່ໃນພາສາຮິນດີ, ການຜັນຄຳກິລິຍາເພື່ອບອກ Tense ແລະ Aspect ມີຄວາມລະອຽດ ແລະ ສັບສົນຫຼາຍ ໂດຍມີການຜັນປ່ຽນທ້າຍຄຳກິລິຍາຮ່ວມກັບການໃຊ້ຄຳກິລິຍາຊ່ວຍ (Auxiliary Verbs) ເຊັ່ນ hona, tha, rahe ເປັນຕົ້ນ. ນັກແປຈຶ່ງຕ້ອງມີຄວາມເຂົ້າໃຈບໍລິບົດຂອງເວລາໃນພາສາລາວຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ເພື່ອຈະສາມາດເລືອກຮູບແບບການຜັນກິລິຍາໃນພາສາຮິນດີໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.
ອິດທິພົນຂອງພາສາບາລີ ແລະ ສັນສະກິດ: ຈຸດເຊື່ອມໂຍງລະຫວ່າງລາວ ແລະ ຮິນດີ
Reflecting on our historical connections, ພາສາລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຈາກພາສາບາລີ-ສັນສະກິດ ໂດຍຜ່ານການເຜີຍແຜ່ພຸດທະສາສະໜາ ແລະ ວັນນະຄະດີບູຮານ. ສ່ວນພາສາຮິນດີກໍພັດທະນາມາຈາກພາສາສັນສະກິດໂດຍກົງ. ເຮັດໃຫ້ທັງສອງພາສາມີຄຳສັບຮ່ວມຮາກ (Cognates) ຈຳນວນຫຼາຍ:
ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄຳສັບກ່ຽວກັບຄອບຄົວ, ສາສະໜາ, ດາລາສາດ ແລະ ປັດຊະຍາ ເຊັ່ນ ຄຳວ່າ "ຈັນ" (Chandra), "ສຸລິຍາ" (Surya), "ມະນຸດ" (Manushya), ແລະ "ທຳ" (Dharma). ການເຂົ້າໃຈຮາກສັບເຫຼົ່ານີ້ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປສາມາດເລືອກໃຊ້ຄຳສັບໃນພາສາຮິນດີໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ເໝາະສົມກັບລະດັບຂອງພາສາ, ໂດຍສະເພາະໃນເອກະສານທາງການ, ວັນນະຄະດີ ຫຼື ບົດຄວາມທາງວິຊາການ. ນອກຈາກນັ້ນ, ມັນຍັງຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍທີ່ເລິກເຊິ່ງຂອງຄຳສັບ ເພາະຮາກສັບມີຄວາມຄ້າຍຄືກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.
ແນວໃດກໍຕາມ, ນັກແປຕ້ອງລະວັງເລື່ອງ "ຄຳຄ້າຍຄືແຕ່ຄວາມໝາຍຕ່າງ" (False Friends) ເພາະຄຳສັບບາງຄຳທີ່ມາຈາກບາລີ-ສັນສະກິດໃນພາສາລາວ ອδαςຈະມີຄວາມໝາຍປ່ຽນແປງໄປ ຫຼື ມີລະດັບຄວາມເປັນທາງການທີ່ແຕກຕ່າງຈາກໃນພາສາຮິນດີປັດຈຸບັນ. ດັ່ງນັ້ນ, ການກວດສອບຄວາມໝາຍໃນບໍລິບົດຮ່ວມສະໄໝຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນລະເລີຍ.
ລະບົບຕົວອັກສອນ ແລະ ການຖອດສຽງ (Script and Transliteration)
ພາສາລາວໃຊ້ອັກສອນລາວ ເຊິ່ງມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກອັກສອນພຣາຫມີ, ສ່ວນພາສາຮິນດີໃຊ້ອັກສອນເທວະນາຄີ (Devanagari). ການຖອດສຽງ ຫຼື ການທັບສັບຊື່ສະເພາະ, ຊື່ຄົນ ແລະ ຊື່ສະຖານທີ່ ຖືເປັນເລື່ອງທີ່ລະອຽດອ່ອນ:
- ລະບົບສຽງພະຍັນຊະນະ ແລະ ສະຫຼະ: ພາສາຮິນດີມີລະບົບສຽງພະຍັນຊະນະທີ່ມີລັກສະນະພິເສດ ເຊັ່ນ ສຽງພະຍັນຊະນະມີລົມ (Aspirated) ແລະ ບໍ່ມີລົມ (Unaspirated), ແລະ ສຽງມ້ວນລີ້ນ (Retroflex consonants) ເຊິ່ງບໍ່ມີໃນພາສາລາວ. ນັກແປຕ້ອງເລືອກຕົວອັກສອນທີ່ໃກ້ຄຽງທີ່ສຸດໃນການຖອດສຽງເພື່ອໃຫ້ຄົນທ້ອງຖິ່ນອອກສຽງໄດ້ຢ່າງເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ບໍ່ຜິດພ້ຽນຈາກຕົ້ນສະບັບ.
- ວັນນະຍຸດ: ພາສາລາວເປັນພາສາມີສຽງວັນນະຍຸດ (Tonal language) ເຊິ່ງລະດັບສຽງສາມາດປ່ຽນຄວາມໝາຍຂອງຄຳສັບໄດ້, ແຕ່ພາສາຮິນດີບໍ່ແມ່ນພາສາວັນນະຍຸດ. ເມື່ອແປຈາກລາວເປັນຮິນດີ, ຂໍ້ມູນທາງດ້ານສຽງວັນນະຍຸດຈະຫາຍໄປ, ເຮັດໃຫ້ນັກແປຕ້ອງອາໄສບໍລິບົດຂອງປະໂຫຍກໃນການກຳນົດຄວາມໝາຍທີ່ແທ້ຈິງ ແລະ ເລືອກຄຳສັບພາສາຮິນດີທີ່ຖືກຕ້ອງ.
ສິ່ງທ້າທາຍທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ແລະ ສັງຄົມໃນການແປ
ການແປພາສາທີ່ມີປະສິດທິພາບບໍ່ແມ່ນການແປຄຳຕໍ່ຄຳ (Literal translation), ແຕ່ແມ່ນການແປຄວາມໝາຍ ແລະ ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳ (Cultural localization). ປະເທດອິນເດຍ ແລະ ປະເທດລາວ ຕ່າງກໍມີຮີດຄອງປະເພນີ, ຄວາມເຊື່ອ ແລະ ວິຖີຊີວິດທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງຕົນເອງ:
ລະດັບຄວາມສຸພາບ ແລະ ລະບົບອາວຸໂສມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍໃນທັງສອງວັດທະນະທຳ. ໃນພາສາຮິນດີ, ມີການໃຊ້ຄຳສັບ ແລະ ຮູບແບບປະໂຫຍກທີ່ສະແດງຄວາມເຄົາລົບ (Honorifics) ຢ່າງຊັດເຈນ ເຊັ່ນ ການຕື່ມຄຳວ່າ "Ji" ຫຼັງຊື່ ຫຼື ການໃຊ້ສັບພະນາມ "Aap" (ທ່ານ) ແທນ "Tum" (ເຈົ້າ). ນັກແປຕ້ອງປະເມີນລະດັບຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງຜູ້ເວົ້າ ແລະ ຜູ້ຟັງໃນຕົ້ນສະບັບພາສາລາວ ເພື່ອເລືອກລະດັບຄວາມສຸພາບໃນພາສາຮິນດີໃຫ້ເໝາະສົມກັບສະຖານະການ.
ນອກຈາກນີ້, ສຳນວນ ແລະ ຄຳອຸປະມາອຸປໄມທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຊີວິດປະຈຳວັນ, ອາຫານການກິນ ແລະ ສາສະໜາ ກໍຕ້ອງການການແປງໃຫ້ເຂົ້າກັບວັດທະນະທຳປາຍທາງ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ອ່ານຊາວອິນເດຍສາມາດເຂົ້າໃຈໄດ້ໂດຍບໍ່ຮູ້ສຶກຂັດເຂີນ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ, ການປຽບທຽບສິ່ງຂອງ ຫຼື ສະຖານະການໃນພາສາລາວ ບາງຄັ້ງອາດຈະບໍ່ມີຄວາມໝາຍໃນພາສາຮິນດີ ຖ້າຫາກບໍ່ໄດ້ຮັບການແປງໃຫ້ເໝาະສົມກັບບໍລິບົດຂອງສັງຄົມອິນເດຍ.
ເຕັກນິກ ແລະ ຄຳແນະນຳສຳລັບນັກແປມືອາຊີບ
ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຜົນງານການແປທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ, ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດ, ນັກແປຄວນປະຕິບັດຕາມເຕັກນິກດັ່ງນີ້:
- ແປຄວາມໝາຍ ບໍ່ແມ່ນແປຄຳສັບ: ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບຂໍ້ຄວາມ ແລະ ຈຸດປະສົງຂອງຜູ້ຂຽນເປັນຫຼັກ. ຫຼີກເວັ້ນການແປແບບກົງຕົວ ເພາະຈະເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກພາສາຮິນດີອ່ານບໍ່ເຂົ້າໃຈ ຫຼື ຜິດໄວຍາກອນຢ່າງຮຸນແຮງ.
- ກວດສອບການຜັນເພດ ແລະ ພົດຢ່າງລະອຽດ: ເນື່ອງຈາກພາສາຮິນດີມີໄວຍາກອນທີ່ເຂັ້ມງວດເລື່ອງເພດຂອງຄຳນາມ, ນັກແປຕ້ອງໝັ້ນໃຈວ່າຄຳຄຸນນາມ ແລະ ຄຳກິລິຍາຖືກຜັນຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມປະທານ ຫຼື ກຳຂອງປະໂຫຍກໃນແຕ່ລະບໍລິບົດ.
- ນຳໃຊ້ພົດຈະນານຸກົມ ແລະ ເຄື່ອງມືສະເພາະທາງ: ນຳໃຊ້ເຄື່ອງມື CAT Tools ແລະ ຄັງຂໍ້ມູນຄຳສັບ (Terminology Databases) ເພື່ອຮັກສາຄວາມສອດຄ່ອງຂອງຄຳສັບຕະຫຼອດທັງເອກະສານ, ໂດຍສະເພາະເອກະສານທາງດ້ານກົດໝາຍ, ການແພດ ຫຼື ເຕັກນິກ.
- ໃຫ້ຜູ້ຊ່ຽວຊານທ້ອງຖິ່ນກວດທານ (Proofreading): ຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍທີ່ສຳຄັນຄືການໃຫ້ຜູ້ເວົ້າພາສາຮິນດີເປັນພາສາແມ່ (Native speaker) ແລະ ມີຄວາມຮູ້ພາສາລາວ ກວດທານຄືນເພື່ອປັບປຸງສຳນວນໃຫ້ມີຄວາມສະຫຼະສະຫຼວຍ ແລະ ເໝາະສົມກັບຜູ້ອ່ານເປົ້າໝາຍ.