Ny fandikana teny avy amin'ny teny malagasy ho amin'ny teny portogey dia asa manana ny maha izy azy sady mitaky fahaizana ambony. Eo amin'ny tontolon'ny fifandraisana iraisam-pirenena, ny varotra, ary ny kolontsaina, dia zava-dehibe ny fananana fandikana teny mazava sy lavorary. Na dia samy manana ny niaviany aza ireo teny roa ireo—ny teny malagasy izay ao anatin'ny fianakaviam-piteny aostronezianina ary ny teny portogey izay teny indo-eoropeanina—dia misy ny tetezana azo aorina mba hampitana ny hevitra tsy misy rafi-teny simba. Ity torolalana ity dia natao hanampiana ireo mpandika teny hahafantatra ny tsipirian'ny asa, ny olana mety hatrehina, ary ny fomba handresena izany.
Ny Fahasamihafan'ny Rafitry ny Fehezanteny (VOS sy SVO)
Ny iray amin'ireo sakana lehibe indrindra amin'ny fandikana teny malagasy ho amin'ny teny portogey dia ny firafitry ny fehezanteny fototra. Ny teny malagasy dia mampiasa ny rafitra VOS (Verb-Object-Subject) amin'ny ankapobeny, izay midika fa ny matoanteny no manomboka ny fehezanteny, arahin'ny fameno, ary faranana amin'ny mpanao na ny lohahevitra. Ohatra: "Mihinana akondro ny ankizy." (Mihinana = Matoanteny, akondro = Fameno, ny ankizy = Mpanao).
Etsy an-daniny, ny teny portogey dia manaraka ny rafitra SVO (Sujeito-Verbo-Objeto) izay mahazatra ny teny eoropeanina maro. Ny fehezanteny teo aloha dia adika hoe: "As crianças comem bananas." (As crianças = Mpanao, comem = Matoanteny, bananas = Fameno). Noho izany, ny mpandika teny dia tsy maintsy mahay mamantatra tsara ny lohahevitra amin'ny teny malagasy ary mametraka izany eo am-piandohan'ny fehezanteny portogey mba hahatonga ny dikan-teny ho voajanahary sy mora vakina. Raha tsy misy io fanovana io, dia ho sarotra ho an'ny mpamaky portogey ny hahatakatra ny tiana holazaina, ary ho ratsy rafitra ny lahatsoratra voadika.
Ny Fifandraisan'ny Matoanteny sy ny Mpanao
Ao amin'ny teny portogey, ny matoanteny dia miovaova endrika arakaraka ny mpanao (mpisolo tena) sy ny fotoana (tenses) ary ny siona (moods). Misy ny fiovan'ny endriky ny matoanteny ho an'ny olona voalohany, faharoa, ary fahatelo, na milaza tokana izany na milaza maro. Ohatra, ny matoanteny "falar" (miteny) dia miova ho: eu falo, tu falas, ele fala, nós falamos, eles falam. Fanampin'izany, ny teny portogey dia manana siona maro toy ny Indicativo, Conjuntivo (Subjuntivo), ary Imperativo, izay samy manana ny fitsipiny manokana.
Ny teny malagasy kosa dia tsy manova endrika ny matoanteny arakaraka ny mpisolo tena. Ny matoanteny "miteny" dia mijanona ho "miteny" foana na "izaho", na "ianao", na "izy ireo" no mpanao. Ny fotoana ihany no manova azy amin'ny alalan'ny tovona (n- ho an'ny lasa, m- ho an'ny ankehitriny, ho- ho an'ny ho avy). Rehefa mandika teny malagasy ho amin'ny teny portogey, ny mpandika teny dia tsy maintsy mandinika tsara ny mpisolo tena ao anatin'ny fehezanteny malagasy mba hahafahany misafidy ny fiantefan'ny matoanteny portogey mifanentana aminy indrindra. Ny tsy fitandremana amin'ity fitsipika ity dia mety hiteraka fahadisoana lehibe eo amin'ny lafiny fitsipiky ny teny portogey.
Ny Lasa (Passado) sy ny Fahasamihafana misy aminy
Ao amin'ny teny malagasy, ny tovona "n-" na "no-" dia ampy hilazana ny fotoana lasa. Saingy ao amin'ny teny portogey, misy karazany maro ny fotoana lasa, indrindra ny Pretérito Perfeito (lasa efa vita tanteraka) sy ny Pretérito Imperfeito (lasa mbola nitohy na fanao mahazatra taloha). Ohatra:
- "Nandeha tany an-tsena aho." dia azo adika hoe: "Eu fui ao mercado." (Pretérito Perfeito - hetsika vita indray mandeha sy efa tapitra).
- "Nandeha tany an-tsena aho isan'andro." dia tokony adika hoe: "Eu ia ao mercado todos os dias." (Pretérito Imperfeito - fahazarana na hetsika niverimberina taloha).
Mba hahazoana dikan-teny tonga lafatra, ny mpandika teny dia tokony hamakafaka ny zava-nitranga manodidian'ny fehezanteny (context) ao amin'ny lahatsoratra malagasy mba hamaritana ny endriky ny fotoana lasa mifanaraka indrindra amin'ny fiteny portogey. Mitaky fahatsapana ara-tsiansa sy fahatakarana lalina ny zava-kendren'ny mpanoratra izany mba tsy hisian'ny fahadisoana amin'ny fampitana ny hafatra.
Ny Laharana sy ny Maha-lahy na Maha-vavy (Gênero e Número)
Ny teny portogey dia manana fitsipika hentitra momba ny maha-lahy na maha-vavy (masculino sy feminino) ary ny filaza tokana na maro (singular sy plural). Ny teny rehetra (anarana, mpisolo anarana, mpamari-toetra, ary ny mpanoritra) dia tsy maintsy mifanaraka amin'izany mba ho marina ny fehezanteny. Ohatra: "o gato preto" (ny saka mainty - lahy) ary "a gata preta" (ny saka mainty - vavy). Raha maro izy ireo dia ho tonga: "os gatos pretos" na "as gatas pretas".
Ny teny malagasy kosa dia tsy manana io fifanarahana ara-pomba fiteny io. Ny teny hoe "saka mainty" dia tsy miova na lahy na vavy ilay saka, ary tsy miova ihany koa na iray na maro. Mba hampitana izany amin'ny teny portogey, mila mikaroka torohay fanampiny ny mpandika teny mba hahafantarana na lahy na vavy ilay voalaza, ary na tokana na maro ilay zavatra resahina. Ity dingana ity dia mitaky fitandremana fatratra, indrindra amin'ny fandikana antontan-taratasy ofisialy toy ny taratasy fahaterahana na fifanekena ara-barotra.
Ny Fampiasana ny Mpanoritra (Artigos Definidos e Indefinidos)
Ny teny malagasy dia mampiasa ny mpanoritra "ny" mba hanondroana zavatra efa fantatra na voafaritra tsara. Ao amin'ny teny portogey, ny mpanoritra dia miovaova arakaraka ny maha-lahy na maha-vavy sy ny filaza tokana na maro (o, a, os, as). Ankoatra izany, manana ny mpanoritra tsy voafaritra koa ny teny portogey (um, uma, uns, umas) izay tsy misy mpanoritra mifanitsy aminy mivantana amin'ny teny malagasy. Ny fandikana diso ny mpanoritra dia mety hanova tanteraka ny dikan'ny fehezanteny iray na hahatonga ny lahatsoratra ho sarotra ho an'ny teratany portogey ny hamaky azy.
Ny Fahasamihafan'ny Fiendrika (Voz Ativa e Voz Passiva)
Ny teny malagasy dia mampiasa matetika ny fiendrika an-tsehatra (active voice) sy ny fiendrika lavitra (passive/circumstantial voice) mba hanasongadinana ny hevitra tiana hampitaina. Ny fampiasana ny tovona sy tovana amin'ny matoanteny malagasy (toy ny -ina, -ana, aha-) dia mamaritra ny fitodiky ny fehezanteny. Ao amin'ny teny portogey koa dia misy ny fiendrika manano (voz passiva) saingy tsy ampiasaina matetika toy ny amin'ny teny malagasy izany. Matetika ny teratany portogey dia manome vahana ny fiendrika manao (voz ativa) na mampiasa ny mpisolo tena manondro tena (pronomes reflexivos) toy ny "se" (ohatra: "Vende-se esta casa" fa tsy "Esta casa é vendida"). Ny mpandika teny dia mila mahay manova ny fitodiky ny fehezanteny mba hifanaraka amin'ny fomba firesaka mahazatra ny Portogey.
Ny Tontolo Ara-kolontsaina sy ny Fomba Fiteny (Transcreation)
Tsy ny fitsipiky ny fiteny ihany no zava-dehibe fa ny kolontsaina ihany koa. Ny teny malagasy dia manan-karena amin'ny ohabolana sy fiteny fampiasa andavanandro izay mifamatotra amin'ny fiainana maha-malagasy sy ny fomba amam-panao (ohatra: ny fiainana ambanivohitra, ny vary, ny fihavanana, ary ny razana). Ny teny portogey koa dia manana ny ohabolany manokana izay miovaova arakaraka ny firenena mampiasa azy, toy ny any Portugal, Brazila, Angola, na Mozambika.
Ny mpandika teny tsara dia tsy mandika teny ara-bakiteny fotsiny (literal translation), fa mitady ny hevitra mifanentana indrindra amin'ny kolontsaina portogey amin'ny alalan'ny antsoina hoe "transcreation". Ohatra, ny fitenenana malagasy hoe "mitady ny tsy hita toy ny lohataona" dia tsy tokony adika ara-bakiteny hoe "procurar o que não se vê como a primavera" fa tokony hotadiavina ny fitenenana portogey manana hevitra mitovy amin'izany toy ny hoe "procurar uma agulha num palheiro" (mitady fanjaitra anaty pilam-bozaka) na fomba fiteny hafa mifanentana aminy.
Torolalana sy Paikady ho an'ny Fahombiazan'ny Mpandika Teny
Mba hahazoana vokatra tsara indrindra amin'ny fandikana ny teny malagasy ho amin'ny teny portogey, dia misy paikady tsotra azonao ampiasaina:
- Fandalinana ny teny roa tonta: Tsy ampy ny mahay miteny fa mila mahay ny fitsipika rehetra momba ny fanoratana sy ny rafi-pehezanteny amin'ny antsipiriany.
- Fampiasana rakibolana manokana: Ny fampiasana rakibolana teknika dia manampy amin'ny fitadiavana ny teny mifanaraka indrindra amin'ny lohahevitra adika, toy ny eo amin'ny lafiny lalàna, fitsaboana, na teknolojia.
- Famakiana mafy ny lahatsoratra voadika: Rehefa vita ny fandikana, ny famakiana mafy izany dia manampy amin'ny fitsapana ny fizotry ny fehezanteny (flow) amin'ny teny portogey mba hahazoana antoka fa tsara vakina sy mikoriana tsara ilay lahatsoratra.
- Fanamarinana ataon'ny teratany: Raha azo atao, ampamaino amin'ny olona teratany miteny portogey ilay lahatsoratra voadika mba hahazoana antoka fa voajanahary tanteraka ny fomba fiteny ary tsy misy rafitra hafahafa tavela.
- Fiarovana ny hevi-dehibe: Aza hadinoina na oviana na oviana ny hafatra fototra tian'ny mpanoratra hampitaina, ka ny fomba fampitana izany no ovaina fa tsy ny hevitra.
Raha fintinina, ny fandikana ny teny malagasy ho amin'ny teny portogey dia fitambaran'ny siansa sy ny kanto. Ny fahatakarana ny fitsipiky ny fiteny roa tonta, ny fahatsapana ny kolontsaina misy ao aminy, ary ny fampiharana ny paikady mety dia antoky ny fahombiazana amin'ity asa ity.