Mae cyfieithu rhwng dwy iaith sydd â gwreiddiau diwylliannol a daearyddol mor wahanol â'r Gymraeg a'r Wrdw yn cyflwyno heriau ac opsiynau cyffrous i gyfieithwyr a llywiwyr iaith. Er bod y ddwy iaith yn perthyn i'r teulu ieithoedd Indo-Ewropeaidd, mae eu datblygiad hanesyddol, eu daearyddiaeth, a'u strwythurau cystrawennol wedi arwain at ddwy system ieithyddol hynod unigryw a gwahanol. Mae'r Gymraeg, sy'n iaith Geltaidd Geltaidd Inswlar, yn defnyddio strwythur berfol penodol sy'n nodweddiadol o deulu'r ieithoedd Celtaidd. Ar y llaw arall, mae'r Wrdw, sef iaith Indo-Ariaidd ac iaith genedlaethol Pacistan (a siaredir yn eang hefyd yn yr India), yn dilyn rheolau cystrawennol gwahanol iawn ac yn defnyddio gwyddor bersonol-Arabaidd (Nasta'liq) a ysgrifennir o'r dde i'r chwith. Mae'r erthygl hon yn archwilio'r broses o gyfieithu o'r Gymraeg i'r Wrdw, gan ddadansoddi'r prif naws ieithyddol, y gwahaniaethau gramadegol, a darparu awgrymiadau ymarferol ar gyfer sicrhau cyfieithiadau cywir ac ystyrlon ar gyfer y we.
1. Trawsnewid y Gystrawen: O VSO i SOV
Un o'r heriau mwyaf wrth gyfieithu o'r Gymraeg i'r Wrdw yw ailstrwythuro trefn y geiriau yn y frawddeg. Mae'r ddwy iaith yn defnyddio patrymau sylfaenol cwbl wahanol ar gyfer adeiladu brawddegau syml:
- Y Gymraeg (VSO): Berf + Goddrych + Gwrthrych. Er enghraifft: "Darllenodd (Berf) y bachgen (Goddrych) y llyfr (Gwrthrych)."
- Yr Wrdw (SOV): Goddrych + Gwrthrych + Berf. Yr un frawddeg yn Wrdw fyddai: "Bachgen (Goddrych) llyfr (Gwrthrych) darllenodd (Berf)" (لڑکے نے کتاب پڑھی - Larke ne kitab parhi).
Wrth gyfieithu, rhaid i'r cyfieithydd ddadadeiladu strwythur y Gymraeg yn llwyr ac ail-adeiladu'r meddwl yn y drefn Wrdw briodol. Os na wneir hyn, bydd y testun yn swnio'n annaturiol iawn neu hyd yn oed yn analluog i'w ddeall i siaradwr Wrdw brodorol. Mae hyn yn arbennig o bwysig mewn brawddegau cymhleth lle mae cymalau perthynol ac is-gymalau yn gorfodi ail-drefnu strwythurol dwys.
2. Y System Fainc ac Ôl-ddodiad yn Wrdw yn erbyn Arddodiaid y Gymraeg
Mae'r Gymraeg yn dibynnu'n drwm ar arddodiaid (fel "ar", "at", "i", "gyda") sy'n dod o flaen yr enw. Mewn cyferbyniad, mae Wrdw yn iaith sy'n defnyddio ôl-ddodiadau (postpositions). Mae hyn yn golygu bod y gair sy'n nodi'r berthynas ofodol neu ramadegol yn dod ar ôl yr enw.
Er enghraifft, i gyfieithu "ar y bwrdd" i'r Wrdw:
- Yn y Gymraeg: ar (arddodiad) + y bwrdd (enw).
- Yn yr Wrdw: मेज پر (Mez par) - lle mae Mez yn golygu bwrdd a par yn golygu 'ar' (ôl-dodiad).
Yn ogystal, mae ôl-ddodiadau yn yr Wrdw yn sbarduno'r cyflwr traws (oblique case) yn yr enw sy'n rhagflaenu. Mae hyn yn golygu bod terfyniad yr enw yn newid (er enghraifft, mae larka [bachgen] yn newid i larke pan ddilynir ef gan ôl-ddodiad fel ne neu ko). Nid oes gan y Gymraeg gyflyrau enwol newidiol fel hyn, er bod ganddi drawsnewidiadau eraill fel treigladau cychwynnol. Felly, mae angen i'r cyfieithydd fod yn hynod wyliadwrus wrth drosi cysyniadau perthynol i osgoi camgymeriadau gramadegol sylfaenol sy'n tarfu ar lithrestr y darllen.
3. Cenedl Gramadegol a Chytundeb y Ferf
Mae gan y Gymraeg a'r Wrdw ddwy genedl ramadegol: gwrywaidd a benywaidd. Fodd bynnag, mae'r ffordd y mae'r cenhedloedd hyn yn effeithio ar rannau eraill o leferydd yn amrywio'n fawr:
- Yn y Gymraeg: Mae cenedl yr enw yn effeithio ar y fannod (gan achosi treiglad meddal i enwau benywaidd unigol) ac ar ansoddeiriau sy'n dilyn yr enw fel arfer.
- Yn yr Wrdw: Mae cenedl yr enw yn dylanwadu nid yn unig ar ansoddeiriau ond hefyd ar drawsnewidiad y ferf ei hun. Mae berfau yn yr Wrdw yn cytuno mewn cenedl a rhif â'r goddrych. Er enghraifft, mae "mae e'n siarad" yn Wrdw yn wo bolta hai (gwrywaidd), tra bod "mae hi'n siarad" yn wo bolti hai (benywaidd).
Wrth gyfieithu o destun Cymraeg lle nad yw cenedl y siaradwr bob amser yn amlwg o'r ffurf ferfol (e.e., "Rwy'n mynd"), rhaid i'r cyfieithydd gasglu cenedl y siaradwr o'r cyd-destun ehangach er mwyn dewis y ffurf ferfol gywir yn yr Wrdw (main jata hoon ar gyfer gwryw, neu main jati hoon ar gyfer benyw). Mae hyn yn hanfodol er mwyn osgoi camgymeriadau cenedl a allai ddieithrio'r darllenydd.
4. Systemau Urddas a Pharch (Honorifics)
Er bod gan y Gymraeg wahaniaeth syml ac effeithiol rhwng y ffurf anffurfiol "ti" a'r ffurf ffurfiol/lluosog "chi", mae gan yr Wrdw system gymhleth a chyfoethog iawn o lefelau parch sy'n adlewyrchu strwythur cymdeithasol a diwylliannol De Asia. Defnyddir tri phronoun personol ar gyfer yr ail berson:
- تو (Tū): Hynod anffurfiol, a ddefnyddir weithiau ar gyfer agosatrwydd mawr, plant, neu mewn cyd-destunau barddonol ac ysbrydol. Gall fod yn dramgwyddus iawn os caiff ei ddefnyddio ar gyfer dieithryn.
- تم (Tum): Anffurfiol a chyffredin, a ddefnyddir ymhlith ffrindiau agos, cydweithwyr o'r un lefel, a pherthnasau agos.
- آپ (Āp): Ffurfiol ac urddasol iawn, a ddefnyddir ar gyfer pobl hŷn, dieithriaid, a phobl mewn swyddi o awdurdod. Mae'r ffurf hon yn gorfodi defnyddio berfau lluosog trydydd person er parch.
Wrth drosi o'r Gymraeg, mae angen dadansoddi perthynas y cymeriadau neu naws y gynulleidfa darged. Byddai cyfieithu ar gyfer ymgyrch farchnata draws-wladol neu wefan ffurfiol yn gofyn am y ffurf "آپ" (Āp) i ddangos parch priodol, tra gallai deialog mewn nofel Gymraeg gofyn am adlewyrchiad mwy anffurfiol drwy ddefnyddio "تم" (Tum).
5. Gwyddor a Chalfan Weledol ar gyfer y Gwe
Nid mater o ramadeg yn unig yw cyfieithu Cymraeg-Wrdw, ond mater o gyflwyniad gweledol a thechnolegol. Mae Wrdw yn defnyddio arddull calligraffig penodol a elwir yn Nasta'liq, sy'n amrywiad ar yr wyddor Bers-Arabaidd. Dyma rai pwyntiau allweddol y mae'n rhaid i ddylunwyr gwe a chyfieithwyr eu hystyried:
- Cyfeiriad y Testun (RTL): Ysgrifennir Wrdw o'r dde i'r chwith. Rhaid i gynllun y dudalen we gael ei ddrych-delweddu (mirroring) fel bod strwythur y wefan, y bariau llywio, a'r delweddau yn gweithio'n naturiol ar gyfer darllenwyr Wrdw.
- Ffontiau Addas: Nid yw ffontiau Arabaidd safonol yn cyfleu harddwch a naturioldeb Wrdw yn dda ar y sgrin. Argymhellir defnyddio ffontiau fel 'Noto Nastaliq Urdu' neu 'Jameel Noori Nastaleeq' i sicrhau bod y testun yn hawdd ac yn bleserus i'w ddarllen ar sgriniau digidol bach a mawr.
6. Awgrymiadau Ymarferol ar gyfer Cyfieithwyr
- Osgoi Cyfieithu Llythrennol: Oherwydd y gwahaniaethau dwys mewn trefn geiriau ac idiomau, mae cyfieithu gair am air yn sicr o fethu. Canolbwyntiwch ar drosi ystyr y frawddeg gyfan yn hytrach na'r geiriau unigol.
- Trawsosod Diwylliannol (Transcreation): Mae gan Gymru a ddiwylliant Wrdw wahaniaethau cymdeithasol dwfn. Efallai na fydd cyfeiriadau at fflora Cymreig, tywydd garw gwlyb, neu hanes lleol yn gwneud synnwyr yn yr Wrdw; yn lle hynny, dylid trawsosod y delweddau hyn i gyfleu cysyniadau tebyg sy'n berthnasol i ddarllenwyr yn Ne Asia.
- Gwirio Ergatifedd Hollt: Mae gan yr Wrdw agwedd unigryw o'r enw ergatifedd hollt (split ergativity) yn y gorffennol. Sicrhewch fod yr ôl-ddodiad "نے" (ne) yn cael ei ddefnyddio'n gywir gyda berfau drosiannol yn y gorffennol perffaith, gan fod hyn yn camgymeriad cyffredin ymhlith cyfieithwyr nad ydynt yn frodorion.
Trwy roi sylw manwl i'r manylion ieithyddol, cystrawennol, a diwylliannol hyn, gall cyfieithwyr greu pontydd cryf a phroffesiynol rhwng y Gymraeg a'r Wrdw, gan agor drysau i gyfathrebu byd-eang sy'n parchu hunaniaeth y ddwy iaith yn gyfartal.