Go ranola mafoko magareng ga dipuo tse pedi tse di farologaneng jaaka Setswana le Setogisi (Portuguese) ke tiro e e tlhokang kitso e e tseneletseng ya puo, popopolelo, le setso sa dipuo tseno. Setswana, se e leng nngwe ya dipuo tsa Bantu mo borwa ba Aferika, se na le kagego e e kgethegileng e e farologaneng gotlhelele le Setogisi, se e leng puo ya Seroma (Romance language) e e tswang kwa Yuropa mme e buiwa thata mo mafatsheng a a jaaka Angola, Mozambique, le Brazil. Ditlhotlhomiso le boranodi mo magareng ga dipuo tse pedi tseno di tlhoka baranodi ba ba nang le bokgoni jo bo kgethegileng gore ba kgone go fetisa molaetsa ka botlalo ntle le go latlhegelwa ke boleng le morero wa ntlha.
Ditlhopha tsa Maina le Tumalano ya Segerika
Nngwe ya dikgwetlho tse dikgolo mo go ranoleng go tswa mo Setswaneng go ya mo Setogising ke pharologano mo kagegong ya maina. Setswana se ikaegile ka thulaganyo ya ditlhopha tsa maina (noun classes). Ditlhopha tseno di laola tumalano ya dipolelo ka go dirisa dihlongwa (concords) tse di tsamaisanang le setlhopha sa leina. Sekai, setlhopha sa 1 (Mo-) se tsamaisana le dihlongwa tsa "o", "wa", le "mo-", fa setlhopha sa 8 (Di-) se tsamaisana le "di", "tsa", le "di-".
Kwa ntlheng e nngwe, Setogisi ga se na ditlhopha tsa maina tse di ntseng jalo. Se ikaegile ka bong ba segerika (grammatical gender) – e leng bong ba senna (masculino) le bong ba sesadi (feminino), mmogo le bongontsi (plural) le bongwe (singular). Fa moranodi a ranola, o tshwanetse go lemoga gore maina otlhe a Setswana a tshwanetse go fetolelwa mo bongeng jo bo maleba mo Setogising. Sekai, leina "setlhare" (mo setlhopheng sa 7 sa Setswana) le fetolelwa e le "árvore" mo Setogising, mme "árvore" ke leina la bong ba sesadi (a árvore). Se se raya gore ditlhalosi le makopanyi otlhe a a tsamaisanang le leina le mo Setogising di tshwanetse go nna mo bong ba sesadi, selo se se sa tlhokegeng ka tsela e e tshwanang mo Setswaneng.
Diteme le Maele a Setso
Puo nngwe le nngwe e na le maele le diane tse di bopilweng ke histori le setso sa batho ba ba e buang. Setswana se humile ka diane tse di dirisang diphologolo le tikologo ya mo gae go fetisa dithuto tse di botlhokwa tsa botshelo. Go ranola diane tseno go ya mo Setogising ga go a tshwanela go dirwa ka go ranola lentswe ka lentswe (literal translation), ka gonne go dira jalo go ka baka tlhakatlhakano kgotsa ga dira gore molaetsa o latlhegelwe ke tlhaloso ya one ya ntlha.
Sekai, seane sa Setswana se se reng "Moja morago ke moji wa kgomo" se ka tlhakatlhanya mmui wa Setogisi fa se ka ranolwa ka go re "Aquele que come por último come uma vaca". Mo boemong jwa moo, moranodi o tshwanetse go dirisa tsela e e bidiwang "transcreation" (go fetolela ka tsela ya setso) kgotsa go batla seane se se nang le tlhaloso e e tshwanang mo Setogising, jaaka "Quem espera sempre alcança" (yo o letang o a bona se a se batlang). Seno se tlhoka gore moranodi a bo a tlhaloganya ditso ka bobedi ka botlalo gore a kgone go bopa dipolelo tse di utlwalang sentle le go ama maikutlo a babui ba puo e go ranolelwang mo go yone.
Popopolelo le Kagego ya Dipolelo
Le fa dipuo tseno ka bobedi di dirisa kagego ya dipolelo ya Sediri-Modiri-Sedirwa (Subject-Verb-Object - SVO), go na le dipharologano tse di tseneletseng mo tseleng e madiri le matlhalosi a dirisiwang ka yone. Mo Setswaneng, madiri a fetolwa ka go dirisa dihlongwa tsa sediri le dihlongwapele/dihlongwa-morago tse di supang nako (tense), mokgwa (mood), le tsela e tiro e dirwang ka yone. Sekai, lentswe "ke a go rata" le na le sediri (ke), letlhalosi la nako (a), sedirwa (go), le lediri (rata).
Mo Setogising, lediri le fetolwa ka go dirisa dintlha tse di farologaneng tsa morago (conjugation suffixes) go supa nako, motho (first, second, third person), le bong. Lentswe "ke a go rata" le fetolelwa e le "amo-te" kgotsa "eu te amo". Mo dipolelong tse di raraaneng, baranodi ba tshwanetse go nna kelotlhoko ka fa ba rulaganyang matlhalosi le matlhalosikemo (adverbs and adjectives). Mo Setogising, letlhalosi le tla morago ga leina le le le tlhalosang (sekai, "um livro interessante"), fa mo Setswaneng le gone go dirisiwa kagego e e tshwanang ("buka e e kgatlhang"), mme tumalano ya segopolo e farologana go ya ka ditlhopha tsa maina tsa Setswana le bong ba Setogisi.
Dikgato tse di Botlhokwa tsa go Ranola ka Katlego
Gore tiro ya gago ya boranodi e nne ya boleng jo bo kwa godimo, o tshwanetse go latela ditsela le ditsamaiso tse di rulaganyesitsegeng sentle:
- Go Tlhaloganya Ditaba ka Botlalo: Pele o simolola go ranola, buisa lokwalo lotlhe go tswa tshimologong go ya bofelong. Seno se go thusa go tlhaloganya morero, segalo (tone), le baamogeli ba molaetsa oo.
- Go Batlisisa Mafoko a a kgethegileng: Dirisa dikishinare tse di tshepegang tsa dipuo ka bobedi kgotsa maranyane a a maleba go bona mafoko a a nepagetseng a botegeniki, bogolo jang mo ditirong tsa molao, tsa kalafi kgotsa tsa saense.
- Go Dirisa Didirisiwa tsa Boranodi: Dirisa didirisiwa tsa Computer-Assisted Translation (CAT) jaaka SDL Trados, MemoQ kgotsa Smartcat. Didirisiwa tseno di thusa go boloka boitekanelo jwa mafoko (terminology consistency) mo ditokomaneng tse ditelele.
- Tshekatsheko le go Baakanya Diphoso: Morago ga go ranola, lokwalo lo tshwanetse go buisiwa gape ke moranodi yo mongwe kgotsa motlhatlhobi (proofreader) go netefatsa gore ga go na diphoso tsa popopolelo, mopeleto kgotsa tlhagiso ya molaetsa.
Ditlhagiso le Dintlha tsa Thuso mo Baranoding
Ntlha e nngwe e e botlhokwa mo go ranoleng magareng ga Setswana le Setogisi ke go ela tlhoko dipharologano tsa tikologo. Setogisi se se buiwang kwa Brazil se na le dipharologano tse dikgolo tsa mopeleto le mafoko le se se buiwang kwa Portugal kgotsa Angola. Ka jalo, go botlhokwa go itse gore tokomaneng e o e ranolang e ya kwa go bomang, gore o kgone go dirisa Setogisi se se maleba. Gape, go kwala dikgatiso le go tlhama segotlhola sa mafoko (glossary) go thusa go nonotsha kitso ya gago ya boranodi letsatsi le letsatsi. Go nna moranodi yo o popota go tlhoka boitshoko, go ithuta go go sa kgaotseng, le go nna le lorato mo dipuong tseno tse pedi tse di humileng.