Lekala la boranolodi magareng ga dipuo tsa Aferika le dipuo tsa Botlhaba-tsatsi, segolobogolo Setswana le Se-Chine (Mandarin), le ntse le gola ka lobelo lo lo kwa godimo ka ntlha ya dikamano tsa kgwebo, thuto le dipolotiki magareng ga mafatshe a a buang Setswana jaaka Botswana le Aferika Borwa, le naga ya China. Le fa go ntse jalo, go fetolela mafoko go tswa mo puong ya Se-Bantu go ya mo puong ya Se-Sino-Tibetan go tlhoka setsebi se se tlhaloganyang sentle pharologanyo ya popopuo, setso, le mokgwa wa go rulaganya dikgopolo. Kaelo eno e tlhagisa dintlha tsa botlhokwa tse di tla thusang baranolodi go fenya dikgwetlho tseno le go tlhagisa ditiro tsa maemo a a kwa godimo tsa boranolodi.
1. Pharologanyo ya Thulaganyo ya Mafoko le Popopuo (Syntax and Tense Representation)
Setswana le Se-Chine ka bobedi di dirisa thulaganyo ya SVO (Subject-Verb-Object) jaaka tsela ya konokono ya go aga dipolelo. Le fa go ntse jalo, mokgwa o dipuo tseno di bontshang ka ona nako (tense), mokgwa (aspect), le kamano ya mafoko o farologana gotlhelele. Setswana se ikaegile thata ka ditlhogo tsa ditlelasa tsa maina (noun class prefixes) le matlhagisi a a fetolang lefetwa (verbal extensions jaaka -ela, -isa, -ega). Ka fa letlhakoreng le lengwe, Se-Chine ke puo ya se-isolating, e e rayang gore mafoko a yona ga a fetolege ka go tsenyeletsa ditlhogo tsa ditlhaodi kgotsa megatlha ya mafoko.
Mo Se-Chine, nako le mokgwa wa tiragalo di bontshiwa ka go dirisa mafoko a a kgethegileng a a tlhagang morago ga lediri jaaka 了 (le) go bontsha go wela ga tiragalo, 着 (zhe) go bontsha tiragalo e e tswelelang, kgotsa 过 (guo) go bontsha maitemogelo a a fetileng. Moranodi o tshwanetse go ela tlhoko gore dinaledi tsa Setswana tse di jaaka "ne ke reka", "ke tla be ke reka", kgotsa "ke rekile" di fetolelwa ka matlhagisi a a kgethegileng a Se-Chine ntle le go leka go ranola popopuo e e kgethegileng ya Setswana ka tlhamalalo, gonne go dira jalo go ka dira gore dipolelo tsa Se-Chine di se ka tsa utlwala sentle.
2. Tsamaiso ya Ditlelasa tsa Maina le Ditlhaodi tsa Se-Chine (Noun Classes and Classifiers)
Sengwe sa dikgwetlho tse dikgolo mo go ranoleng go tswa mo Setswaneng go ya mo Se-Chineng ke ditlelasa tsa maina. Setswana se na le ditlelasa tsa maina tse di farologaneng (jaaka Setlhopha sa 1: Mo-/Ba-, Setlhopha sa 7: Se-/Di-, jalo le jalo) tse di tsamaisang thulaganyo yotlhe ya tumalano ya popopuo (concordial agreement) mo dipolelong. Se-Chine ga se na ditlelasa tsa maina kgotsa ditsela dipe tsa tumalano ya popopuo e e ikaegileng ka ditlhogo tsa maina.
Le fa go ntse jalo, Se-Chine se na le tsamaiso e e kgethegileng ya dipalo le ditlhaodi tse di bidiwang classifiers kgotsa measure words (量词 - liàngcí). Maina mangwe le mangwe a Se-Chine a tshwanetse go tsamaesana le leoko la tekanyetso le le kgethegileng fa go balwa kgotsa fa go supiwa. Motswako wa dipalo le measure words o fetolwa go ya ka sebopego, bogolo kgotsa mofuta wa selo se go buiwang ka sona. Ka sekai:
- Buka e le nngwe e ranolwa e le "yī běn shū" (一本书), mo go yona běn e le measure word ya dibuka.
- Mosese o le mongwe o ranolwa e le "yī jiàn yīfu" (一件衣服), mo go yona jiàn e le measure word ya diaparo.
- Motho a le mongwe o ranolwa e le "yī gè rén" (一个人), mo go yona gè e le classifier ya kakaretso.
Moranodi o tshwanetse go itse dintlha tseno ka botlalo go netefatsa gore puo e a e ranolelang e a utlwala e bile e nepahetse go ya ka melao ya popopuo ya Se-Chine.
3. Go Ranola Diane le Maele a Setswana go ya mo go Chengyu (Idiomatic Transcreation)
Setso sa Setswana se humile ka diane le maele tse di tlhagang mo puong ya letsatsi le letsatsi. Ka mokgwa o o tshwanang, Se-Chine se na le Chengyu (成语) - diane tsa ditlhaka tse nne tse gantsi di nang le ditso le dikanelo tse di tseneletseng tsa hisitori ya naga ya China. Go ranola diane tseno ka tlhamalalo go ka lere tlhakatlhakano e kgolo le go tlhoka kwelelo. Moranodi o tshwanetse go batla letlotlo la mafoko le le lekanang mo ditsong tseno ka bobedi.
Mekgwa e e farologaneng ya go rarabolola ntlha eno e akaretsa:
- Go fetolela ka tlhaloso (Literal Translation with Context): Fa go se na seane se se lekanang mo Se-Chineng, moranodi o tshwanetse go tlhalosa tlhaloso ya seane sa Setswana ka tsela e e utlwalang sentle go na le go se ranola ka tlhamalalo ya mafoko.
- Go dirisa seane se se tshwanang sa Se-Chine (Equivalent Idiom/Chengyu): Ka sekai, seane sa Setswana se se reng "Lore lo lo tlhabantswe lo sa le metsi" se kaya gore bana ba tshwanetse go rutwa melao le ditsela tsa botshelo ba sa le bannye. Mo Se-Chineng, go na le seane se se tshwanang se se reng "tiě yào chèn rè dǎ" (铁要趁热打) se se kayang gore tshipi e tshwanetse go batwa fa e sa ntse e le molelo, kgotsa "yòu jiào xū zǎo" (幼教须早) se se kayang gore thuto ya bana e tshwanetse go simolola go sa le gale.
- Transcreation (Togamaano ya go tlhagisa setshwantsho se se secha): Tsela eno e tlhoka gore moranodi a fetole setshwantsho se se dirisitsweng mo Setswaneng go nna setshwantsho se se tlwaelegileng mo setsong sa China ntle le go latlhegelwa ke molaetsa wa ntlha kgotsa maikutlo a one.
4. Dikaedi tse di Maleba le Didirisiwa tsa Baranolodi (Practical Tips and Tools)
Gore o nne moranodi yo o atlegileng mo tirong eno ya go ranola Setswana go ya mo Se-Chineng, go na le dikaedi le togamaano tse o tshwanetseng go di latela ka metlha:
- Tlhaloganya maemo a bobedi a setso (Cultural Competence): Boranolodi ga se go fetola mafoko fela; ke go ranola setso. Tlhaloganya mekgwa ya boitshwaro, meila, le ditso tsa batho ba ba buang Setswana le batho ba ba buang Se-Chine go tila go kgopisa babadi.
- Ela tlhoko modumo le mokgwa wa go bua (Tone and Register): Setswana le Se-Chine ka bobedi ke dipuo tsa tonal (puo e e dirisang melodi go farologanya tlhaloso ya mafoko). Le fa modumo mo go kwaleng o sa tlhagelele ka tlhamalalo mo Setswaneng, moranodi o tshwanetse go netefatsa gore modumo wa dipolelo o tsamaesana le maemo a dipolelo tse di ranolwang (formal vs informal register).
- Dirisa didirisiwa tsa segompieno tsa boranolodi (CAT Tools): Ditiro tsa go ranola di ka tokafala thata ka go dirisa didirisiwa tse di jaaka SDL Trados, MemoQ kgotsa OmegaT. Didirisiwa tseno di thusa go boloka matlotlo a mafoko (translation memories) le go netefatsa gore mafoko a thutego a dirisiwa ka tsela e le nngwe go ralala lekwalo lotlhe.
- Tshekatsheko ya bobedi (Proofreading & Quality Assurance): Morago ga go ranola, go botlhokwa gore mokwalo o sekasekiwe ke motho yo o buang Se-Chine e le puo ya gagwe ya fa a tsalwa (native speaker) go netefatsa gore puo e tsamaya ka thelelo, e a utlwala e bile ga e utlwale e kete e ranoletswe mo teng ga motšhine.
Go fetolela go tswa mo Setswaneng go ya mo Se-Chineng ke tiro e e tlhokang boineelo, kitso e e tseneletseng ya dipuo ka bobedi, le kutlwisiso e e boteng ya dintlha tsa setso. Ka go latela mekgwa le dikaedi tse di tlhagisitsweng mo go eno, baranolodi ba ka kgona go tlhagisa ditiro tsa boleng jo bo kwa godimo tse di tla helping go nonotsha thaeletsano le kamano magareng ga baagi ba dipuo tseno tse pedi tse di humileng.