ការបកប្រែភាសាមិនមែនគ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរពាក្យមួយទៅពាក្យមួយទៀតនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការចម្លងព្រលឹងវប្បធម៌ របៀបគិត និងបរិបទសង្គមពីភាសាមួយទៅកាន់ភាសាមួយទៀត។ នៅក្នុងបរិបទនៃទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងបារាំង ការបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាបារាំងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវិស័យការទូត ច្បាប់ ការអប់រំ ទេសចរណ៍ និងធុរកិច្ច។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារតែភាសាទាំងពីរនេះមានប្រភពដើម និងការវិវឌ្ឍខុសគ្នាទាំងស្រុង អ្នកបកប្រែតែងតែជួបប្រទះនូវបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនក្នុងការរក្សាឱ្យបាននូវភាពត្រឹមត្រូវ ភាពរលូន និងឥទ្ធិពលនៃអត្ថបទដើម។
១. ភាពខុសគ្នានៃរចនាសម្ព័ន្ធវេយ្យាករណ៍៖ ឯកអក្សរ និងវិភត្តិ
ចំណុចចាប់ផ្តើមដែលបង្កការលំបាកខ្លាំងជាងគេសម្រាប់អ្នកបកប្រែ គឺភាពខុសគ្នាយ៉ាងដាច់ស្រឡះផ្នែករចនាសម្ព័ន្ធវេយ្យាករណ៍។ ភាសាខ្មែរជាភាសាបែបឯកអក្សរ (Isolating Language) ដែលពាក្យនីមួយៗរក្សាទម្រង់ដើមជានិច្ច គ្មានការបត់បែន ឬផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាបារាំងជាភាសាបែបវិភត្តិ (Inflected Language) ដែលតម្រូវឱ្យមានការសម្របសម្រួលគ្នាយ៉ាងតឹងរ៉ឹងរវាងធាតុនីមួយៗនៅក្នុងល្បះ។
- ការប្រើប្រាស់កាល (Tenses)៖ ភាសាខ្មែរគ្មានការបំបែកកិរិយាសព្ទទៅតាមកាលនោះទេ។ យើងប្រើប្រាស់ពាក្យបញ្ជាក់កាល ឬបរិបទដើម្បីប្រាប់ពីពេលវេលា (ឧទាហរណ៍៖ "បាន" "កំពុង" "នឹង" "កាលពីម្សិលមិញ")។ នៅក្នុងភាសាបារាំង អ្នកបកប្រែត្រូវជ្រើសរើសឱ្យបានត្រឹមត្រូវរវាងកាលជាច្រើនដូចជា Présent, Passé Composé, Imparfait, Plus-que-parfait, ឬ Futur Simple ដែលនីមួយៗមានស្រមោលអត្ថន័យ និងរបៀបប្រើប្រាស់ខុសៗគ្នា។
- ភេទ និងចំនួន (Genre et Nombre)៖ នាមនៅក្នុងភាសាបារាំងមានភេទ (ប្រុស ឬស្រី) និងចំនួន (ឯកវចនៈ ឬពហុវចនៈ) ដែលបង្ខំឱ្យគុណនាម និងសព្វនាមដែលទាក់ទងត្រូវផ្លាស់ប្តូរទម្រង់តាម (Accord)។ ចំណែកភាសាខ្មែរមិនមានការបែងចែកភេទចំពោះវត្ថុគ្មានជីវិត ឬគំនិតអរូបីឡើយ ដែលទាមទារឱ្យអ្នកបកប្រែត្រូវចងចាំភេទនៃនាមបារាំងឱ្យបានច្បាស់លាស់។
- លំដាប់ពាក្យ៖ ទោះបីជាភាសាទាំងពីរប្រើប្រាស់ទម្រង់ ប្រធាន-កិរិយាសព្ទ-កម្មបទ (SVO) ជាទូទៅក៏ដោយ ប៉ុន្តែទីតាំងនៃគុណនាម និងគុណកិរិយាអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការរៀបចំលំដាប់ល្បះឡើងវិញដើម្បីឱ្យស្របតាមក្បួនភាសាបារាំង។
២. ការសម្របសម្រួលស្រទាប់ភាសា និងឋានានុក្រមសង្គម
សង្គមខ្មែរជាសង្គមដែលគោរពឋានានុក្រម ដែលស្តែងចេញយ៉ាងច្បាស់តាមរយៈការប្រើប្រាស់ភាសា។ ភាសាខ្មែរមានប្រព័ន្ធពាក្យគួរសម និងពាក្យប្រើប្រាស់ទៅតាមឋានៈរបស់បុគ្គល រាប់ចាប់ពីភាសាសាមញ្ញ ភាសាសរសេរផ្លូវការ រហូតដល់រាជសព្ទ (ប្រើសម្រាប់ក្សត្រ) និងសង្ឃសព្ទ (ប្រើសម្រាប់ព្រះសង្ឃ)។
នៅពេលបកប្រែទៅជាភាសាបារាំង គ្មានប្រព័ន្ធរាជសព្ទ ឬសង្ឃសព្ទផ្ទាល់ឡើយ។ ដូចនេះ អ្នកបកប្រែត្រូវប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រជំនួសដោយ៖
- ការជ្រើសរើសរវាងសព្វនាម "tu" (ស្និទ្ធស្នាល) និង "vous" (គួរសម/ផ្លូវការ)។
- ការប្រើប្រាស់ស្រទាប់ភាសាបារាំងកម្រិតខ្ពស់ (Registre soutenu) ឬពាក្យពេចន៍ដែលបង្ហាញពីការគោរពខ្ពស់ (Formules de politesse)។
- ការប្រើប្រាស់គោរមងារផ្លូវការដូចជា "Sa Majesté" (ព្រះមហាក្សត្រ), "Son Eminence" (សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ), ឬ "Son Excellence" (ឯកឧត្តម/លោកជំទាវ) ដើម្បីរក្សាឋានៈដើមនៃតួអង្គនៅក្នុងអត្ថបទ។
៣. ឧបសគ្គនៃពាក្យវប្បធម៌ និងវិធីសាស្ត្របកប្រែ
ពាក្យទាក់ទងនឹងវប្បធម៌ខ្មែរ ជំនឿ សាសនា ប្រពៃណី និងម្ហូបអាហារ គឺជាចំណុចពិបាកបំផុតមួយ ព្រោះពាក្យទាំងនោះគ្មានពាក្យសមមូលចំនៅក្នុងភាសាបារាំង និងវប្បធម៌អឺរ៉ុបឡើយ។ ពាក្យដូចជា "ក្រម៉ា" "ប្រហុក" "សំពះ" "ភ្ជុំបិណ្ឌ" ឬ "អំបុក" មិនអាចបកប្រែដោយផ្ទាល់បានទេ។
ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ អ្នកបកប្រែអាជីពអាចប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចំនួនបី៖
- ការប្រើពាក្យខ្ចី (Emprunt)៖ សរសេរពាក្យខ្មែរនោះជាអក្សរឡាតាំង (ឧទាហរណ៍៖ krama, prahok, Pchum Ben) រួចពន្យល់ន័យខ្លីៗនៅក្នុងវង់ក្រចក ឬសរសេរជាកំណត់សម្គាល់របស់អ្នកបកប្រែ (Note de traducteur - N.d.T) នៅផ្នែកខាងក្រោមនៃទំព័រ។
- ការពណ៌នាអត្ថន័យ (Périphrase)៖ ជំនួសពាក្យវប្បធម៌ដោយឃ្លាពណ៌នាពីលក្ខណៈ ឬមុខងាររបស់វា។ ឧទាហរណ៍ បកប្រែពាក្យ "ក្រម៉ា" ថាជា "une écharpe traditionnelle en coton à carreaux"។
- ការសម្របសម្រួលវប្បធម៌ (Adaptation)៖ ស្វែងរកគំនិត ឬវត្ថុនៅក្នុងវប្បធម៌បារាំងដែលមានមុខងារប្រហាក់ប្រហែល ទោះបីជាវាមិនដូចគ្នាទាំងស្រុងក៏ដោយ។ វិធីនេះច្រើនប្រើប្រាស់ក្នុងការបកប្រែសៀវភៅរឿង ឬអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ដែលចង់ឱ្យអ្នកអានយល់បានលឿន។
៤. គន្លឹះសំខាន់ៗសម្រាប់អ្នកបកប្រែដើម្បីធានាបាននូវភាពជោគជ័យ
ដើម្បីទទួលបាននូវអត្ថបទបកប្រែដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងមានលក្ខណៈធម្មជាតិដូចជាសំណេររបស់ជនជាតិដើម អ្នកបកប្រែគួរតែអនុវត្តតាមគោលការណ៍ណែនាំខាងក្រោម៖
- កុំបកប្រែពាក្យមួយឃ្លាមួយឃ្លា៖ ត្រូវផ្តោតលើអត្ថន័យរួមនៃល្បះ និងកថាខណ្ឌ។ ការបកប្រែតាមតួអក្សរ (Traduction littérale) ពីខ្មែរទៅបារាំង ជារឿយៗបង្កើតបានជាល្បះដែលខុសវេយ្យាករណ៍ ឬស្តាប់ទៅមិនយល់ទាល់តែសោះ។
- យល់ដឹងពីសញ្ញាសម្រួល និងវណ្ណយុត្តិ៖ ភាសាបារាំងប្រើប្រាស់វណ្ណយុត្តិ និងការដកឃ្លាខុសពីភាសាខ្មែរ។ ការប្រើប្រាស់សញ្ញាខណ្ឌ (.), សញ្ញាក្បៀស (,), សញ្ញាសួរ (?), និងសញ្ញាឧទាន (!) ត្រូវតែអនុវត្តតាមក្បួនការសរសេររបស់បារាំងយ៉ាងតឹងរ៉ឹង រួមទាំងការប្រើប្រាស់សញ្ញាសម្រួល (Accents : é, è, à, û, ç) ផងដែរ។
- ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ជំនួយបច្ចេកវិទ្យាដោយឆ្លាតវៃ៖ កម្មវិធីបកប្រែស្វ័យប្រវត្តអាចជួយសម្រួលល្បឿនការងារ ប៉ុន្តែវាមិនអាចជំនួសការវិភាគរបស់មនុស្សបានឡើយ ជាពិសេសសម្រាប់គូភាសាខ្មែរ-បារាំង ដែលទិន្នន័យលើអ៊ីនធឺណិតនៅមានកម្រិត។ ត្រូវប្រើប្រាស់វាគ្រាន់តែជាការស្វែងរកគំនិត រួចធ្វើការកែសម្រួលឡើងវិញ (Post-editing) ដោយម៉ត់ចត់។
- ការត្រួតពិនិត្យឡើងវិញដោយជនជាតិដើម (Relecture)៖ មុននឹងបញ្ជូនអត្ថបទចុងក្រោយទៅកាន់អតិថិជន ឬបោះពុម្ពផ្សាយ ការឱ្យជនជាតិបារាំង ឬអ្នកជំនាញភាសាបារាំងជួយពិនិត្យ និងកែសម្រួលរចនាបថសរសេរ គឺជាជំហានមិនអាចខ្វះបាន ដើម្បីធានាបាននូវភាពរលូន និងភាពត្រឹមត្រូវនៃភាសា។
៥. តួនាទីនៃតក្កវិជ្ជា និងសេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ភាសាបារាំងជាភាសាដែលផ្តល់តម្លៃខ្លាំងលើភាពច្បាស់លាស់ តក្កវិជ្ជា និងភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃគំនិត។ នៅក្នុងសំណេរបារាំង គេច្រើនប្រើប្រាស់ពាក្យភ្ជាប់សេចក្តី (Connecteurs logiques) ដូចជា "En effet", "Cependant", "Par conséquent", ឬ "De plus" ដើម្បីបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងល្បះមួយទៅល្បះមួយទៀត។ អ្នកបកប្រែត្រូវតែបញ្ចូលពាក្យភ្ជាប់ទាំងនេះដោយវៃឆ្លាត ទោះបីជាអត្ថបទខ្មែរដើមមិនបានប្រើប្រាស់វាក៏ដោយ។ ការយល់ដឹងពីចំណុចលម្អិតទាំងនេះ គឺជាអ្វីដែលបែងចែករវាងអ្នកបកប្រែធម្មតា និងអ្នកបកប្រែអាជីពកម្រិតខ្ពស់។