아이슬란드어를 말레이 사람(으)로 번역 - 무료 온라인 번역기 및 올바른 문법 | Franco번역

Að brúa bilið á milli tveggja gjörólíkra tungumála er ein flóknasta áskorun sem þýðandi getur tekist á við. Þegar um er að ræða þýðingu úr íslensku yfir í malaísku (Bahasa Melayu) standa þýðendur frammi fyrir tveimur ólíkum málheimum. Íslenska er norðurgermanskt tungumál, varðveitt í einangrun um aldir og einkennist af flóknu beygingarkerfi, á meðan malaíska er austrónesískt greiningarmál sem byggir á allt öðrum lögmálum. Þessi grein er ítarlegur leiðarvísir um þær málfræðilegu, menningarlegu og stílslegu áskoranir sem koma upp þegar þýtt er á milli þessara mála, ásamt hagnýtum ráðum fyrir þýðendur til að ná framúrskarandi árangri.

Málfræðileg uppbygging: Beygingarmál gegn greiningarmáli

Grundvallarmunurinn á íslensku og malaísku liggur í því hvernig orðasambönd og setningar eru byggðar upp. Íslenska er dæmigert beygingarmál þar sem málfræðilegar upplýsingar eru innbyggðar í orðin sjálf með beygingarendingum. Nafnorð beygjast í fjórum föllum (nefnifalli, þolfalli, þágufalli og eignarfalli), í þremur kynjum (karlkyni, kvenkyni og hvorugkyni) og í eintölu og fleirtölu. Lýsingarorð verða að samræmast nafnorðinu í kyni, tölu og falli, og sagnir beygjast eftir persónu, tölu, tíð og hætti.

Malaíska virkar á alveg gagnstæðan hátt. Hún er greiningarmál og hefur engar málfræðilegar beygingar. Nafnorð hafa ekkert kyn, engin föll og breytast ekki í fleirtölu með endingum. Sagnir eru sömuleiðis óbreytanlegar; þær beygjast hvorki eftir persónum né tíðum. Í stað þess að breyta orðunum sjálfum notar malaíska setningagerð, hjálparorð og ýmis for- og viðskeyti (affixes) til að sýna tengsl orða. Fyrir vikið verður íslenskur þýðandi að „afkóða“ allar beygingarnar í íslenska textanum og endurskapa merkingu þeirra á malaísku með viðeigandi orðaröð og smáorðum.

Sagnir og tíðakerfi: Að tjá tíma verka án sagnabeyginga

Íslenska notar flókið kerfi sagnabeyginga til að tjá hvenær atburður á sér stað. Við höfum nútíð, þátíð og ýmsar samsettar tíðir (t.d. hef gert, hafði gert, mun gera), auk þess sem sagnir breytast eftir því hver á í hlut (ég skrifa, við skrifum, þeir skrifuðu). Í malaísku er sögnin tulis (að skrifa) alltaf sú sama. Upplýsingar um tíma eru tjáðar á tvo vegu:

• Með samhengi eða tímaatviksorðum: Ef setningin inniheldur orð eins og semalam (í gær), hari ini (í dag) eða esok (á morgun), breytist sögnin ekki. Samhengið eitt og sér dugir til að sýna tíðina.
• Með tíðarögnum (aspect particles): Til að undirstrika tíma eða stöðu verksins er hægt að nota hjálparorð á undan sögninni. Algengustu orðin eru telah eða sudah (fyrir liðna atburði eða þegar eitthvað er búið), sedang (fyrir atburði sem standa yfir núna) og akan (fyrir ókomna atburði).

Ein algengasta villa við þýðingar yfir á malaísku er að ofnota þessar tíðaragnir í tilraun til að fylgja íslenska tíðakerfinu nákvæmlega. Á malaísku hljómar texti oft stirður og óeðlilegur ef tíðaragnir eru notaðar í hverri einustu setningu þegar samhengið er þegar ljóst.

Fleirtala og orðatvöföldun

Önnur áhugaverð áskorun er hvernig malaíska meðhöndlar fleirtölu. Á íslensku er fleirtala alltaf sýnd málfræðilega (t.d. hundur verður hundar). Á malaísku er nafnorð í eðli sínu hlutlaust gagnvart tölu. Orðið anjing getur þörfnum samkvæmt þýtt „hundur“ eða „hundar“ eftir samhengi. Ef þýðandi vill leggja sérstaka áherslu á að um fleirtölu sé að ræða, er notuð orðatvöföldun (reduplication):

• anjing-anjing (hundar)
• budak-budak (börn)
• rumah-rumah (hús)

Hins vegar er mikilvægt að þýðandinn viti að ef magnorð eða töluorð stendur með nafnorðinu, má ekki tvöfalda það. Til dæmis er „mörg hús“ þýtt sem banyak rumah (bókstaflega: mörg hús), en ekki banyak rumah-rumah, sem telst málvilla. Að auki notar malaíska sérstök flokkunarorð (classifiers) þegar hlutir eru taldir, sem þarf að velja af kostgæfni eftir því hvort um er að ræða dýr (ekor), flata hluti (keping), eða stóra hluti (buah).

Málsnið, kurteisi og stigveldi í persónufornöfnum

Íslenskt samfélag er mjög jafnréttissinnað og það endurspeglast í málinu. Við notum persónufornafnið „þú“ yfir alla, óháð aldri, stöðu eða titli. Í malaískri menningu er stigveldi, virðing fyrir eldra fólki og félagsleg staða hins vegar lykilatriði, og það birtist í flóknu kerfi persónufornafna og ávarpa.

Þegar íslenskt „þú“ eða „ég“ er þýtt yfir á malaísku þarf þýðandinn að greina samhengið nákvæmlega:

• Ég (Fyrsta persóna): Saya er öruggasta og kurteisasta fornafnið í flestum aðstæðum. Aku er notað á milli náinna vina eða þegar talað er við einhvern sem er óæðri í stigveldinu, en getur virkað dónalegt í formlegum texta. Í mjög formlegum eða sögulegum textum gæti þurft að nota hamba (bókstaflega „þræll þinn“).
• Þú (Önnur persóna): Anda er oft notað í almennum textum, svo sem í auglýsingum eða leiðbeiningum, þar sem ávarpað er stóran hóp. Kamu er notað við börn eða fólk á sama aldri í óformlegu samhengi. Í beinum samskiptum er hins vegar oftast kurteisast að sleppa fornafninu alveg og nota titil viðkomandi (t.d. Encik fyrir herra, Puan fyrir frú) eða fjölskyldutengd ávörp eins og Abang (eldri bróðir) eða Kak (eldri systir).

Menningarleg staðfæring (Localization)

Þýðing er aldrei bara spurning um að skipta út orðum; hún snýst um að flytja menningu á milli landa. Íslenskur orðaforði er ríkur af hugtökum sem tengjast norðurslóðum, veðurfari, snjó, hafinu og sauðfjárbúskap. Malaíska er hins vegar mótuð af hitabeltisloftslagi, regnskógum, hrísgrjónarækt og áhrifum frá íslam.

Lýsingar á borð við „gluggaveður“, „hríðarveður“ eða myndmál eins og „að leggja höfuðið í bleyti“ eiga sér engar beinar hliðstæður í malaísku. Góður þýðandi verður því að finna menningarlegar hliðstæður. Til dæmis, þar sem Íslendingar nota myndmál úr sjómennsku eða veðurfari til að lýsa erfiðleikum, notar malaíska oft myndmál sem tengist regnskógum, ám eða samfélagsgerð þorpsins (kampung). Menningarleg staðfæring tryggir að malaíski lesandinn upplifi textann sem eðlilegan og grípandi en ekki sem framandi þýðingu.

Fimm hagnýt ráð fyrir þýðendur

1. Skildu markhópinn og veldu rétt málsnið: Áður en þú byrjar skaltu greina hvort textinn krefst formlegs eða óformlegs málsniðs. Rangt val á persónufornöfnum getur eyðilagt trúverðugleika þýðingarinnar.
2. Einfaldaðu setningagerðina: Íslenska leyfir langar og flóknar setningar með mörgum undirsetningum. Malaíska er mun skýrari og liprari ef setningar eru hafðar styttri og beinskeyttari.
3. Notaðu ensku sem brúarmál með varúð: Þar sem varla eru til beinar íslensk-malaískar orðabækur, neyðast þýðendur oft til að nota ensku sem millilið. Gættu þess að enska þýðingin flytji ekki með sér villur eða breyti blæbrigðum frumtextans.
4. Lærðu inn á flokkunarorðin: Gakktu úr skugga um að þú notir rétt flokkunarorð þegar þú þýðir töluorð með nafnorðum á malaísku.
5. Láttu móðurmálstalandi lesa yfir: Þar sem blæbrigði malaískrar kurteisi og málkenndar eru fínstillt, er yfirlestur móðurmálstalandi aðila besta tryggingin fyrir gæðum þýðingarinnar.

Að lokum má segja að vel heppnuð þýðing úr íslensku yfir í malaísku krefjist mun meira en málfræðilegrar þekkingar. Hún krefst djúps skilnings á félagslegu samhengi og menningu beggja þjóða. Með því að virða sérstöðu malaískunnar sem greiningarmáls og laga textann að menningarlegum veruleika lesandans geta þýðendur búið til texta sem hljómar jafn náttúrulega og hefði hann verið skrifaður á malaísku frá upphafi.