ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်ဆက်သွယ်မှုများ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ဒေသအသီးသီးရှိ ဘာသာစကားများအကြား တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုခြင်း လုပ်ငန်းများသည် ပိုမိုအရေးပါလာပါသည်။ ၎င်းတို့အနက် အရှေ့တောင်အာရှ၏ ထင်ရှားသော မြန်မာဘာသာစကား (Burmese) နှင့် အာဖရိကအလယ်ပိုင်း ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော ကင်ညာရဝမ်ဒါဘာသာစကား (Kinyarwanda) အကြား ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် ထူးခြားပြီး စိန်ခေါ်မှုများပြားသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးသည် ဘာသာပြန်ဆိုသူများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ဘာသာစကားလေ့လာသူများအတွက် မြန်မာမှ ကင်ညာရဝမ်ဒါသို့ ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် သဒ္ဒါ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အဓိကအချက်များကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးသွားမည် ဖြစ်သည်။
၁။ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သဒ္ဒါစနစ် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Grammatical and Syntactic Comparison)
မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ကင်ညာရဝမ်ဒါဘာသာစကားတို့သည် မတူညီသော ဘာသာစကားမိသားစုများမှ ဆင်းသက်လာကြသဖြင့် ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံတွင် အခြေခံကျကျ ကွဲပြားကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစုဝင်ဖြစ်ပြီး ဝါကျတည်ဆောက်ပုံမှာ ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (Subject-Object-Verb - SOV) ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင်မူ ကင်ညာရဝမ်ဒါဘာသာစကားသည် ဘန်တူ (Bantu) ဘာသာစကားအနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (Subject-Verb-Object - SVO) စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။
ဤကွာခြားချက်ကြောင့် ဘာသာပြန်သူအနေဖြင့် မြန်မာစာကြောင်းများကို ကင်ညာရဝမ်ဒါသို့ ပြောင်းလဲရာတွင် ဝါကျတည်ဆောက်ပုံကို လုံးဝပြောင်းပြန်လှန်ပြီး စနစ်တကျ ပြန်လည်စီစဉ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာဘာသာတွင် နာမဝိသေသနများ (Adjectives) ကို နာမ်၏ရှေ့တွင် ထားလေ့ရှိသော်လည်း (ဥပမာ - လှပသော ပန်း)၊ ကင်ညာရဝမ်ဒါတွင်မူ နာမဝိသေသနများကို နာမ်၏နောက်တွင် ထားရှိရမည်ဖြစ်သည် (ဥပမာ - indabo nziza - ပန်း လှပသော)။ ဤကဲ့သို့သော ဖွဲ့စည်းပုံအပြောင်းအလဲများကို မသိရှိပါက အဓိပ္ပာယ်လွဲမှားပြီး ဖတ်ရခက်ခဲသော ဘာသာပြန်ချက်များ ထွက်ပေါ်လာနိုင်သည်။
၂။ ကင်ညာရဝမ်ဒါ၏ နာမ်အစုအဖွဲ့စနစ် (Noun Class System)
ကင်ညာရဝမ်ဒါဘာသာစကား၏ အထူးခြားဆုံးနှင့် အရှုပ်ထွေးဆုံးသော သဒ္ဒါလက္ခဏာမှာ နာမ်အစုအဖွဲ့ (Noun Classes) စနစ်ဖြစ်သည်။ ဤစနစ်တွင် နာမ်များကို ၎င်းတို့၏ သဘောသဘာဝပေါ်မူတည်၍ အုပ်စု ၁၆ ခုကျော် ခွဲခြားထားသည်။ လူများ၊ တိရစ္ဆာန်များ၊ အရာဝတ္ထုများ၊ စိတ္တဇနာမ်များ စသည်ဖြင့် အုပ်စုအလိုက် သီးခြားရှေ့ဆက်တွဲများ (Prefixes) ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် "umu-" (လူတစ်ယောက်) နှင့် "aba-" (လူများ) စသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။
မြန်မာဘာသာစကားတွင်မူ နာမ်များကို ရေတွက်ရာ၌ "ယောက်"၊ "ခု"၊ "ကောင်" စသည့် သင်္ချာပစ္စည်းများ (Classifiers) ကို သုံးစွဲရုံသာရှိပြီး ဝါကျရှိ အခြားစကားလုံးများကို လိုက်လံပြောင်းလဲရန် မလိုပါ။ သို့သော် ကင်ညာရဝမ်ဒါတွင် ရွေးချယ်လိုက်သော နာမ်၏အုပ်စုပေါ်မူတည်၍ ၎င်းနှင့်တွဲဖက်မည့် နာမဝိသေသန၊ ကိန်းညွှန်းပြပစ္စည်းနှင့် ကြိယာများအားလုံးသည် သဒ္ဒါနည်းအရ သဟဇာတဖြစ်အောင် (Agreement) ပုံစံပြောင်းလဲရသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာမှ ကင်ညာရဝမ်ဒါသို့ ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် မူရင်းနာမ်၏ သဘောသဘာဝကို တိကျစွာ ခွဲခြားသိမြင်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ ကင်ညာရဝမ်ဒါ နာမ်အုပ်စုသဟဇာတဖြစ်မှုကို မှန်ကန်စွာ အသုံးချနိုင်ရန် လိုအပ်သည်။
၃။ ကြိယာပုံသဏ္ဍာန် ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ကာလပြသခြင်း (Verb Conjugation and Tenses)
မြန်မာဘာသာစကားသည် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲရန်အတွက် ဝါကျနောက်ပိတ် စကားလုံးများနှင့် ကာလပြပစ္စည်းများ (ဥပမာ - ခဲ့သည်၊ နေသည်၊ လိမ့်မည်) ကို သီးခြားစကားလုံးများအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ကင်ညာရဝမ်ဒါတွင်မူ ကြိယာ၏ မူလရင်းမြစ်အတွင်းသို့ ရှေ့ဆက်၊ အလယ်ဆက်နှင့် နောက်ဆက်ပစ္စည်းများစွာကို ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်း၍ စကားလုံးတစ်လုံးတည်းဖြင့် ပြီးပြည့်စုံသော ဝါကျတစ်ကြောင်းစာ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ဆောင်နိုင်သည် (Agglutinative Language)။
ဥပမာအားဖြင့် ကင်ညာရဝမ်ဒါတွင် လုပ်ဆောင်သူ၊ ခံရသူ၊ အချိန်ကာလ (အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်) နှင့် လုပ်ဆောင်မှုပုံစံတို့ကို ကြိယာတစ်လုံးတည်းတွင် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြသည်။ မြန်မာဘာသာမှ သွယ်ဝိုက်၍ ဖော်ပြသော အမှုအရာများနှင့် သဘောထားများကို ကင်ညာရဝမ်ဒါ ကြိယာ၏ ကပ်တွဲပစ္စည်းများအဖြစ် မှန်ကန်စွာ ဘာသာပြန်ဆိုရန်အတွက် ဘာသာပြန်သူသည် နှစ်ဖက်ဘာသာစကား၏ ကြိယာစနစ်များကို ကျွမ်းကျင်စွာ နားလည်ထားရပါမည်။
၄။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဒေသခံဖြစ်အောင် ပြုပြင်ခြင်း (Cultural Localization)
ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘာသာပြန်ဝန်ဆောင်မှုများတွင် အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ ယဉ်ကျေးမှုအရ ဒေသခံစာဖတ်သူများနှင့် အဆင်ပြေစေရန် ညှိနှိုင်းခြင်း (Localization) ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ရဝမ်ဒါနိုင်ငံတို့သည် ပထဝီဝင်နှင့် လူမှုရေးနောက်ခံ အလွန်ကွဲပြားကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများ (ဥပမာ - ကံ၊ ဝေနေယျ၊ သံသရာ၊ ကုသိုလ်) အမြောက်အမြား ရှိသည်။ ဤအယူအဆများကို ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် ရိုးရာယုံကြည်မှု လွှမ်းမိုးသော ကင်ညာရဝမ်ဒါ လူ့အဖွဲ့အစည်းသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်၍ မရနိုင်ပါ။
ရဝမ်ဒါယဉ်ကျေးမှုတွင်မူ နွား (Cows) သည် အလွန်အရေးပါပြီး နှုတ်ခွန်းဆက်စကားများနှင့် ဂုဏ်ပြုစကားများတွင် နွားကို အခြေခံလေ့ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံများကြောင့် ဘာသာပြန်သူသည် မူရင်းအဓိပ္ပာယ်ကို မပျက်စေဘဲ ဒေသခံစာဖတ်သူများ နားလည်နိုင်မည့် အနီးစပ်ဆုံး လူမှုရေးစံနှုန်းများ၊ စကားပုံများနှင့် အသုံးအနှုန်းများကို ရှာဖွေအစားထိုးရန် လိုအပ်သည်။
၅။ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘာသာပြန်သူများအတွက် အသုံးဝင်သော အကြံပြုချက်များ
မြန်မာမှ ကင်ညာရဝမ်ဒါသို့ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အောက်ပါ အကြံပြုချက်များကို လိုက်နာသင့်သည်-
- တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ- စကားလုံးချင်း တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုခြင်းသည် သဒ္ဒါနှင့် ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ ကွဲပြားမှုများကြောင့် အဓိပ္ပာယ်မရှိသော ဝါကျများ ဖြစ်သွားနိုင်သည်။ အဓိပ္ပာယ်ကို ဦးစားပေး၍ ပြန်လည်ရေးသားပါ။
- ကြားခံဘာသာစကားကို စနစ်တကျသုံးပါ- မြန်မာနှင့် ကင်ညာရဝမ်ဒါ တိုက်ရိုက်အဘိဓာန်များနှင့် အရင်းအမြစ်များ ရှားပါးပါက အင်္ဂလိပ် သို့မဟုတ် ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို ကြားခံအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ကြားခံဘာသာစကားမှတစ်ဆင့် ဘာသာပြန်ရာတွင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော အဓိပ္ပာယ်နှစ်ထပ်လွဲချော်မှုများကို အထူးဂရုစိုက် စစ်ဆေးရပါမည်။
- ဒေသခံဘာသာစကားကျွမ်းကျင်သူနှင့် စစ်ဆေးပါ- ဘာသာပြန်ပြီးသား စာသားများကို ကင်ညာရဝမ်ဒါ မိခင်ဘာသာစကားပြောဆိုသူ (Native Speaker) များအား ဖတ်ရှုစေပြီး သဘာဝကျမှု ရှိမရှိနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ သင့်လျော်မှု ရှိမရှိကို အမြဲတမ်း စစ်ဆေးအတည်ပြုပါ။
၆။ နည်းပညာနှင့် SEO လိုအပ်ချက်များ
ဒီဂျစ်တယ်ခေတ်တွင် ဘာသာပြန်စာသားများကို အွန်လိုင်းပေါ်၌ တင်ဆက်ရာတွင် ရှာဖွေမှုအင်ဂျင်များ၌ အလွယ်တကူ ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ရန် SEO (Search Engine Optimization) နည်းဗျူဟာများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ မြန်မာ-ကင်ညာရဝမ်ဒါ ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းများအတွက် ဝဘ်ဆိုဒ်များ ဖန်တီးရာတွင် သက်ဆိုင်ရာ သော့ချက်စကားလုံးများကို ခေါင်းစဉ်များ၊ စာပိုဒ်များနှင့် မက်တာဖော်ပြချက်များတွင် သဘာဝကျကျ ထည့်သွင်းရေးသားခြင်းဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ လူသိများစေနိုင်သည်။
အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် မြန်မာဘာသာစကားမှ ကင်ညာရဝမ်ဒါဘာသာစကားသို့ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် စိန်ခေါ်မှုများစွာရှိသော်လည်း စနစ်တကျလေ့လာပြင်ဆင်ပြီး ဘာသာစကားနှစ်ခုလုံး၏ သဒ္ဒါနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံများကို လေးစားလိုက်နာခြင်းဖြင့် ကောင်းမွန်ပြည့်စုံသော ဘာသာပြန်ချက်များကို ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။