ການແປພາສາລະຫວ່າງພາສາລາວ ແລະ ພາສາຮີບຣູ ເປັນວຽກງານທີ່ມີຄວາມທ້າທາຍສູງ ແລະ ມີຄວາມຊັບຊ້ອນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ເນື່ອງຈາກທັງສອງພາສານີ້ມີຕົ້ນກຳເນີດ, ໂຄງສ້າງທາງໄວຍາກອນ ແລະ ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ພາສາລາວຈັດຢູ່ໃນຕະກູນພາສາກະໄດ (Kra-Dai) ເຊິ່ງເປັນພາສາຄຳໂດດ (Isolating Language) ທີ່ມີສຽງວັນນະຍຸດ, ໃນຂະນະທີ່ພາສາຮີບຣູຈັດຢູ່ໃນຕະກູນພາສາເຊມິດ (Semitic Language) ເຊິ່ງເປັນພາສາທີ່ມີການຜັນຄຳ (Inflected Language) ແລະ ຂຽນຈາກຂວາຫາຊ້າຍ. ບົດຄວາມນີ້ຈະພາທ່ານໄປເຈາະເລິກເຖິງຂະບວນການ, ສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ເຄັດລັບຕ່າງໆ ໃນການແແປພາສາລາວເປັນພາສາຮີບຣູ ໃຫ້ມີຄວາມຖືກຕ້ອງ ແລະ ເໝາະສົມກັບບໍລິບົດທີ່ສຸດ.
1. ຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານລະບົບການຂຽນ ແລະ ທິດທາງການອ່ານ
ສິ່ງທ້າທາຍທຳອິດທີ່ນັກແປ ແລະ ຜູ້ພັດທະນາເວັບໄຊຕ້ອງພົບພໍ້ແມ່ນທິດທາງການຂຽນ. ພາສາລາວຂຽນຈາກຊ້າຍຫາຂວາ (Left-to-Right: LTR) ໂດຍໃຊ້ຕົວອັກສອນລາວທີ່ມີການກຳນົດພະຍັນຊະນະ, ສະຫຼະ, ແລະ ວັນນະຍຸດ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພາສາຮີບຣູຂຽນຈາກຂວາຫາຊ້າຍ (Right-to-Left: RTL) ແລະ ໃຊ້ຕົວອັກສອນຮີບຣູ (Hebrew alphabet) ເຊິ່ງເປັນລະບົບອັບຈັດ (Abjad) ທີ່ຂຽນສະເພາະພະຍັນຊະນະເປັນຫຼັກ ໂດຍບໍ່ຄ່ອຍສະແດງຮູບສະຫຼະໃນຊີວິດປະຈຳວັນ (ເວັ້ນເສຍແຕ່ໃນຄຳພີ, ກອນ ຫຼື ປຶ້ມສຳລັບເດັກນ້ອຍທີ່ມີການໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍຈຸດກຳນົດສຽງສະຫຼະ ທີ່ເອີ້ນວ່າ Niqqud).
ການແປຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການປ່ຽນຄຳສັບ, ແຕ່ຍັງລວມເຖິງການຈັດຮູບແບບ (Layout) ຂອງເອກະສານ ຫຼື ໜ້າເວັບໄຊໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບທິດທາງ RTL ເຊິ່ງອາດສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການຈັດວາງປຸ່ມ, ຕາຕະລາງ, ແລະ ຮູບພາບຕ່າງໆ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ອ່ານພາສາຮີບຣູສາມາດອ່ານໄດ້ຢ່າງເປັນທຳມະຊາດ.
2. ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ ແລະ ໄວຍາກອນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ
ໄວຍາກອນແມ່ນຈຸດສຳຄັນທີ່ເຮັດໃຫ້ການແປມີຄວາມຊັບຊ້ອນ. ພາສາລາວ ແລະ ພາສາຮີບຣູມີໂຄງສ້າງ ແລະ ກົດເກນທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້:
- ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ (Word Order): ພາສາລາວໃຊ້ໂຄງສ້າງ ປະທານ + ກຳ + ກິລາ (SVO) ເປັນຫຼັກ ແລະ ຄຳຄຸນນາມຈະຢູ່ຫຼັງຄຳນາມ. ສ່ວນພາສາຮີບຣູຍຸກໃໝ່ກໍໃຊ້ລະບົບ SVO ເຊັ່ນກັນ ແຕ່ໃນພາສາຮີບຣູຄລາສສິກ ຫຼື ໃນບໍລິບົດທາງການ ອາດມີການໃຊ້ໂຄງສ້າງ ກິລາ + ປະທານ + ກຳ (VSO) ເຊິ່ງນັກແປຕ້ອງມີຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງເພື່ອເລືອກໃຊ້ໃຫ້ເໝາະສົມ.
- ເພດທາງໄວຍາກອນ (Grammatical Gender): ນີ້ແມ່ນຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນທີ່ສຸດ. ພາສາລາວບໍ່ມີເພດທາງໄວຍາກອນ (genderless). ແຕ່ພາສາຮີບຣູມີການກຳນົດເພດໃຫ້ກັບທຸກຄຳນາມ (ເພດຊາຍ ແລະ ເພດຍິງ). ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ, ຄຳກິລາ, ຄຳຄຸນນາມ, ແລະ ຄຳແທນນາມ ກໍຕ້ອງຜັນປ່ຽນຮູບຮ່າງໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບເພດ ແລະ ຈຳນວນ (ເອກະພົດ ຫຼື ພະຫູພົດ) ຂອງຄຳນາມນັ້ນໆ ນຳອີກ.
- การຜັນຄຳກິລາ (Verb Conjugation): ພາສາລາວບໍ່ມີການຜັນຄຳກິລາຕາມການເວລາ (Tense) ຫຼື ປະທານ. ພວກເຮົາພຽງແຕ່ຕື່ມຄຳບອກເວລາ ເຊັ່ນ "ແລ້ວ", "ກຳລັງ", "ຈະ" ເຂົ້າໄປ. ແຕ່ພາສາຮີບຣູໃຊ້ລະບົບຮາກຄຳ (Roots) ທີ່ປະກອບດ້ວຍພະຍັນຊະນະ 3 ຕົວ (ບາງຄັ້ງມີ 4 ຕົວ) ມາປະສົມກັບຮູບແບບ (Patterns ຫຼື Binyanim) ເພື່ອສ້າງເປັນຄຳກິລາໃນກາລະ (Tense), ບຸກຄົນ (Person), ແລະ ເພດ (Gender) ຕ່າງໆ.
3. ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳ ແລະ ສາສະໜາ
ພາສາແມ່ນແວ່ນແຍງຂອງວັດທະນະທຳ. ພາສາລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຈາກພຸດທະສາສະໜາ ແລະ ວັດທະນະທຳອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ເຮັດໃຫ້ມີຄຳສັບສະເພາະກ່ຽວກັບພິທີກຳ, ລະດັບຄວາມເຄົາລົບ (Honorifics) ແລະ ຄວາມສໍາພັນໃນຄອບຄົວທີ່ລະອຽດອ່ອນ. ໃນຂະນະທີ່ພາສາຮີບຣູເປັນພາສາທີ່ມີປະຫວັດສາດຍາວນານກ່ຽວພັນກັບສາສະໜາຢູດາຍ (Judaism), ປະຫວັດສາດຂອງຊາວອິດສະຣາແອນ ແລະ ວັດທະນະທຳຕາເວັນອອກກາງ ບວກກັບອິດທິພົນຂອງວັດທະນະທຳຕາເວັນຕົກໃນຍຸກປັດຈຸບັນ.
ເມື່ອແປຄຳສັບທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມເຊື່ອ, ປະເພນີ ຫຼື ອາຫານການກິນ (ເຊັ່ນ: ການອະທິບາຍອາຫານລາວທີ່ມີສ່ວນປະກອບຂອງໝູ ຫຼື ປາແດກ ໃຫ້ກັບຜູ້ອ່ານທີ່ຖືສາສະໜາຢູດາຍທີ່ເຄັ່ງຄັດເລື່ອງອາຫານ Kosher) ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມລະມັດລະວັງ ແລະ ໃຊ້ເຕັກນິກການແປແບບປັບປ່ຽນບໍລິບົດ (Localization) ແທນການແປກົງຕົວ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດທາງວັດທະນະທຳ.
4. ເຕັກນິກ ແລະ ຄໍາແນະນໍາສໍາລັບການແປແບບມືອາຊີບ
ເພື່ອໃຫ້ການແປພາສາລາວເປັນພາສາຮີບຣູມີປະສິດທິພາບສູງສຸດ, ນັກແປຄວນປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
- ວິເຄາະບໍລິບົດຂອງຜູ້ອ່ານປາຍທາງ: ຕ້ອງຮູ້ວ່າເອກະສານ ຫຼື ເນື້ອຫານັ້ນຖືກແປເພື່ອໃຜ. ຖ້າເປັນກຸ່ມໄວໜຸ່ມອິດສະຣາແອນ, ຄວນໃຊ້ພາສາຮີບຣູຍຸກໃໝ່ (Modern Hebrew) ທີ່ມີຄວາມເປັນກັນເອງ ແລະ ອາດມີຄຳສະແລງ. ແຕ່ຫາກເປັນເອກະສານທາງການ, ສັນຍາທຸລະກິດ ຫຼື ບົດຄວາມວິຊາການ, ຕ້ອງໃຊ້ພາສາທີ່ເປັນທາງການ ແລະ ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນຢ່າງເຂັ້ມງວດ.
- ລະວັງເລື່ອງການກຳນົດເພດ: ເນື່ອງຈາກພາສາລາວບໍ່ລະບຸເພດຂອງຜູ້ເວົ້າ ຫຼື ຜູ້ຟັງໃນຫຼາຍບໍລິບົດ, ນັກແປຕ້ອງຊອກຫາຂໍ້ມູນເພີ່ມເຕີມຈາກບໍລິບົດອ້ອມຂ້າງວ່າຕົວລະຄອນ ຫຼື ຜູ້ທີ່ກຳລັງກ່າວເຖິງນັ້ນເປັນເພດຊາຍ ຫຼື ເພດຍິງ ເພື່ອທີ່ຈະສາມາດຜັນຄຳກິລາ ແລະ ຄຳຄຸນນາມໃນພາສາຮີບຣູໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.
- ການໃຊ້ເຄື່ອງມືຊ່ວຍແປ (CAT Tools): ການໃຊ້ເຄື່ອງມືຊ່ວຍແປທັນສະໄໝສາມາດຊ່ວຍຮັກສາຄວາມສອດຄ່ອງຂອງຄຳສັບ (Terminology) ໄດ້ດີ. ແຕ່ຕ້ອງໝັ້ນໃຈວ່າເຄື່ອງມືເຫຼົ່ານັ້ນຮອງຮັບການເຮັດວຽກແບບ RTL ຢ່າງສົມບູນ ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ເກີດບັນຫາການສະແດງຜົນຕົວອັກສອນທີ່ຜິດພາດ.
- ການກວດທານໂດຍເຈົ້າຂອງພາສາ (Native Proofreading): ຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ຄືການໃຫ້ເຈົ້າຂອງພາສາຮີບຣູທີ່ມີຄວາມຮູ້ດ້ານພາສາລາວ ຫຼື ພາສາອັງກິດເປັນຢ່າງດີ ເປັນຜູ້ກວດທານເນື້ອຫາ ເພື່ອຮັບປະກັນວ່າສຳນວນພາສາທີ່ແປອອກມານັ້ນມີຄວາມສະຫຼະສະຫຼວຍ, ເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ບໍ່ມີຈຸດບົກຜ່ອງທາງດ້ານວັດທະນະທຳ.
5. ສະຫຼຸບຄວາມສໍາຄັນຂອງການແປທີ່ມີຄຸນນະພາບ
ການແປພາສາລາວເປັນພາສາຮີບຣູບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການຖ່າຍທອດຄຳສັບຈາກວັດຈະນານຸກົມເຫຼັ້ມໜຶ່ງໄປສູ່ອີກເຫຼັ້ມໜຶ່ງ, ແຕ່ມັນແມ່ນການສ້າງຂົວເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງສອງໂລກທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ. ການມີຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງທັງດ້ານໂຄງສ້າງພາສາ ແລະ ບໍລິບົດທາງສັງຄົມ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປສາມາດຜະລິດຜົນງານທີ່ມີຄຸນນະພາບ, ສາມາດສື່ສານຂໍ້ຄວາມໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງຄົບຖ້ວນ ແລະ ສ້າງຄວາມປະທັບໃຈໃຫ້ແກ່ຜູ້ຮັບສານປາຍທາງໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ.