Ny fandikan-teny eo amin'ny fiteny malagasy (avy amin'ny fianakaviana aostroneziatry ny fiteny) sy ny fiteny somalianina na Af-Soomaali (fianakaviana afrô-aziatika, sampana kositika) dia dingana sarotra nefa mahaliana. Manana tantara, kolontsaina, ary rafitra ara-pitenenana samy hafa tanteraka ireto fiteny roa ireto, na dia samy manana ny anjara toerany eo amin'ny faritry ny Ranomasimbe Indiana sy ny Tandroky ny Afrika aza ny firenena niaviany. Mba hahazoana dikan-teny tonga lafatra, ny mpandika teny matihanina dia tsy maintsy mahatakatra tsara ny firafitry ny fehezanteny, ny fitsipi-pitenenana, ny fanehoana ny hevitra ifantohana (focus), ary ny lanjan'ny kolontsaina ao ambadiky ny teny tsirairay.
Fampitahana ny Firafitry ny Fehezanteny: VOS manoloana ny SOV
Ny iray amin'ireo sakana lehibe indrindra amin'ny fandikan-teny malagasy-somalianina dia ny fahasamihafan'ny firafitry ny fehezanteny fototra. Ny fiteny malagasy dia fantatra maneran-tany amin'ny fampiasana ny rafitra Matoanteny-Fameno-Lazaina (Verb-Object-Subject na VOS). Ohatra, amin'ny fehezanteny tsotra hoe "Mihinana vary ny zaza", ny matoanteny ("mihinana") no lohany, arahin'ny fameno ("vary"), ary faranan'ny lazaina na ny mpanao ("ny zaza").
Mifanohitra amin'izany, ny fiteny somalianina dia mampiasa ny rafitra Lazaina-Fameno-Matoanteny (Subject-Object-Verb na SOV). Ao amin'ny fiteny somalianina, ny matoanteny dia apetraka any amin'ny faran'ny fehezanteny foana. Raha handika ny fehezanteny teo aloha isika, ny firafitra amin'ny teny somalianina dia ho lasa: "Ny zaza vary mihinana" (amin'ny alalan'ny fehezanteny somalianina: Ilmaha bariiska ayuu cunayaa). Ny mpandika teny dia tsy maintsy mahay mamantatra sy mamadika tanteraka ny lalàn'ny sintaksika mba tsy hisian'ny fahadisoana ara-drafitra izay mety hahatonga ny lahatsoratra ho sarotra vakiana na tsy ho azon'ny teratany somalianina.
Ny Lohahevitra Ifantohana sy ireo "Focus Markers"
Na ny fiteny malagasy na ny fiteny somalianina dia samy manome lanja lehibe ny hevitra ifantohana ao amin'ny fehezanteny, saingy samy manana ny fomba sy ny teknika anehoany izany izy ireo. Ny fiteny malagasy dia mampiasa ny fitodiky ny matoanteny (active, passive, ary circumstantial voice) mba hanovana ny hevi-dehibe ifantohana. Ny fiovan'ny tovona sy ny tovana amin'ny matoanteny (ohatra: manoratra, soratana, anoratana) dia mamaritra ny anjara asan'ny lazaina.
Ao amin'ny fiteny somalianina kosa, ny hevitra ifantohana dia asiana marika manokana antsoina hoe "focus markers" toy ny baa, ayaa, na waxaa (ho an'ny anarana) ary waa (ho an'ny matoanteny). Ireo teny madinika manana hery ara-pitsipi-pitenenana ireo dia mamaritra raha ny mpanao, ny fameno, na ny asa mihitsy no tiana homena lanja lehibe ao amin'ny fehezanteny. Ohatra:
- Raha ny mpanao no tiana homena lanja: Cali baa tegey (I Cali no nandeha).
- Raha ny asa no tiana homena lanja: Cali waa tegey (Nandeha tokoa i Cali).
Ny tsy fahatakarana ny fampiasana ireto "focus markers" somalianina ireto dia mety hitarika ho amin'ny fandikan-teny tsy misy loha sy rambony. Tsy maintsy fantatry ny mpandika teny ny fomba hamadihana ny fitodiky ny matoanteny malagasy ho lasa firafitra mifanaraka amin'ny mariky ny fifantohana mety indrindra amin'ny teny somalianina mba hampisy aina ny dikan-teny.
Ny Kilasin'ny Anarana sy ny Fahasamihafan'ny Lahy sy Vavy (Grammatical Gender)
Ny fiteny malagasy dia tsy manana kilasin'ny anarana mifototra amin'ny lahy sy vavy ara-pitsipi-pitenenana. Ny teny malagasy toy ny hoe "akondro", "trano", na "saka" dia tsy misy marika manokana milaza na lahy na vavy izy ireo. Ny fiteny somalianina kosa dia manana rafitra lahy sy vavy (masculine sy feminine) izay misy fiantraikany mivantana amin'ny mpisolo anarana, ny mpamari-toetra, ary ny matoanteny mifandray aminy ao anaty fehezanteny.
Ankoatra izany, ny fiteny somalianina dia manana toetra manokana antsoina hoe "polarité de genre" (gender polarity). Midika izany fa misy anarana maro izay lahy amin'ny endrika tokana (singular) nefa lasa vavy rehefa atao amin'ny endrika maro (plural), ary ny mifamadika amin'izany. Ohatra, ny teny hoe buug (boky) dia lahy amin'ny endrika tokana, fa ny endrika maro hoe buugaag (boky maro) dia vavy. Ny mpandika teny avy amin'ny teny malagasy dia tsy maintsy mitandrina fatratra amin'ny fisafidianana ny endriky ny mpamari-toetra sy ny matoanteny amin'ny teny somalianina mba hifanaraka tsara amin'ny maha-lahy na maha-vavy ny anarana nadika.
Ny Olana ara-Kolontsaina sy ny Dika an-Dahateny (Cultural Transcreation)
Ny dikan-teny mahomby dia tsy ny famindrana teny fotsiny avy amin'ny rakibolana fa ny famindrana ny fanahin'ny kolontsaina indrindra indrindra. Ny fiarahamonina malagasy dia miorina mafy amin'ny soatoavina toy ny "fihavanana", ny "fanalan-tsiny", ary ny fanajana ny razana. Ireo hevitra lalina rehetra ireo dia matetika aseho amin'ny alalan'ny ohabolana sy ny fomba fiteny an'ohatra.
Ny fiarahamonina somalianina kosa dia fiarahamonina manana fomban-drazana mifototra amin'ny fiompiana mpifindrafindra toerana (pastoralism) sy ny tononkalo. Ny fomba fiteny somalianina dia matetika ahitana teny mifandray amin'ny rameva, ny lalana any an-tany karankaina, ary ny fiainana any ambanivohitra (miyiga). Ohatra, ny harena na ny hatsaran-tarehy dia matetika ampitahaina amin'ny rameva vavy (hal). Ny mpandika teny dia tsy tokony handika mivantana ny ohabolana malagasy fa tsy maintsy mitady ohabolana na fomba fiteny somalianina (maahmaah) izay mitovy hevitra sy hery ara-kolontsaina aminy. Ny fandikana mivantana ny ohabolana malagasy momba ny vary na ny tanimbary, ohatra, dia mety ho sarotra takarina ho an'ny mpamaky somalianina raha tsy ampifanarahana amin'ny tontolo iainany sy ny fitiavany rameva.
Soso-kevitra Teknika ho an'ny Mpandika Teny Matihanina
Mba hiantohana ny kalitaon'ny fandikan-teny avy amin'ny teny malagasy ho amin'ny teny somalianina, ireto misy dingana sy soso-kevitra azo ampiharina amin'ny asa andavanandro:
- Fakafakao aloha ny andian-teny (Context Analysis): Alohan'ny hanombohana fandikana teny, fantaro tsara ny karazana lahatsoratra mba hisafidianana ny voambolana mety. Ny teny somalianina dia manana voambolana manankarena momba ny fiainana nentim-paharazana nefa mety mila mindrana teny amin'ny teny arabo na anglisy ho an'ny voambolana ara-teknika vaovao sy ara-tsiansa.
- Ampiasao ny "Glossary" sy ny Tahirin-kevitra (Terminology Databases): Manangòna lisitry ny teny fototra amin'ny teny malagasy sy ny dikany efa nekena amin'ny teny somalianina mba hisian'ny fitoviana (consistency) manerana ny lahatsoratra iray manontolo.
- Fadio ny fandikan-teny tsotra izao (Literalism): Rehefa sendra fehezanteny malagasy lava sy misy mpampiankin-teny maro, ravao ho fehezanteny tsotra kokoa aloha izy ireo, ary avy eo amboary indray amin'ny rafitra SOV somalianina.
- Fanamarinana ataon'ny Teratany (Native Speaker Review): Ny dingana farany dia tsy maintsy ahitana mpamaky somalianina teratany mba hanamarina raha mandeha ho azy ny fikorianan'ny fehezanteny ary mifanaraka amin'ny fomba fitenin'izy ireo andavanandro ny lahatsoratra nadika.
Ny fifehezana tsara ireo fitsipika ara-tsintaksika sy ara-kolontsaina ireo no antoky ny fahombiazan'ny fandikan-teny malagasy-somalianina, izay tetezana lehibe mampitohy sy mampifanakaiky ny vahoakan'ny Ranomasimbe Indiana sy ny Tandroky ny Afrika.