ගෝලීයකරණයත් සමඟ විවිධ රටවල් අතර පවතින සන්නිවේදන අවශ්යතා ශීඝ්රයෙන් වර්ධනය වී ඇත. ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන භාෂාව වන සිංහල සහ වියට්නාමයේ රාජ්ය භාෂාව වන වියට්නාම් භාෂාව (Tiếng Việt) අතර පරිවර්තනය කිරීම වර්තමානයේ ව්යාපාරික, සංචාරක, අධ්යාපනික සහ සංස්කෘතික ක්ෂේත්රයන්හි සුවිශේෂී වැදගත්කමක් උසුලයි. මෙම භාෂා ද්විත්වය එකිනෙකට බෙහෙවින් වෙනස් භාෂා පවුල්වලට අයත් වන බැවින්, සිංහල භාෂාවෙන් වියට්නාම් භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී විශේෂඥ දැනුමක් සහ විද්යාත්මක ක්රමවේදයන් භාවිත කිරීම අත්යවශ්ය වේ. මෙම ලිපිය මඟින් සිංහල-වියට්නාම් පරිවර්තන ක්රියාවලිය, එහි ඇති ව්යාකරණමය හා සංස්කෘතික අභියෝග සහ ගුණාත්මක පරිවර්තනයක් ලබා ගැනීමට උපකාරී වන ප්රායෝගික උපදෙස් පිළිබඳව දීර්ඝව සාකච්ඡා කෙරේ.
1. ව්යාකරණ සහ වාක්ය ව්යුහය අතර පවතින වෙනස්කම් (Syntactic Differences)
සිංහල සහ වියට්නාම් භාෂා අතර පවතින ප්රධානතම වෙනසක් වන්නේ ඒවායේ වාක්ය ඛණ්ඩ ගොඩනැගීමේ රටාවයි. සාර්ථක පරිවර්තකයෙකු විසින් මෙම වෙනස්කම් නිවැරදිව හඳුනාගෙන අදාළ පරිවර්තනය සිදු කළ යුතුය.
- වාක්ය සැකැස්ම (Word Order): සිංහල භාෂාව සාමාන්යයෙන් "කර්තෘ-කර්ම-ක්රියා" (Subject-Object-Verb - SOV) ව්යුහය අනුගමනය කරයි. උදාහරණයක් ලෙස, "මම බත් කනවා" යන්නෙහි මම (කර්තෘ), බත් (කර්ම), කනවා (ක්රියා) ලෙස පෙළගැසෙයි. නමුත් වියට්නාම් භාෂාව "කර්තෘ-ක්රියා-කර්ම" (Subject-Verb-Object - SVO) රටාව භාවිත කරයි. වියට්නාම් බසින් එය "Tôi ăn cơm" (මම - කනවා - බත්) ලෙස පරිවර්තනය වේ. එබැවින් සිංහල වාක්යයක් වියට්නාම් බසට නැගීමේදී ක්රියා පදය මැදට ගෙන ඒමට පරිවර්තකයා සැලකිලිමත් විය යුතුය.
- නිපාත සහ පූර්ව නිපාත භාවිතය (Prepositions vs Postpositions): සිංහල භාෂාවේදී නාම පදයකට පසුව නිපාත පද (Postpositions) යෙදේ (උදා: "මේසය මත", "පාසලට"). නමුත් වියට්නාම් භාෂාවේදී භාවිත වන්නේ පූර්ව නිපාත (Prepositions) වේ. එය "trên bàn" (මත - මේසය) ලෙස නාම පදයට කලින් යෙදේ.
- විශේෂණ පද යෙදීම (Adjective Placement): සිංහල භාෂාවේදී විශේෂණ පදය සැමවිටම නාම පදයට පෙර යෙදේ (උදා: "ලස්සන මලක්"). වියට්නාම් භාෂාවේදී විශේෂණ පදය යෙදෙන්නේ නාම පදයට පසුවය. උදාහරණයක් ලෙස "một bông hoa đẹp" යන්නෙහි අර්ථය වන්නේ "මලක් - ලස්සන" යන්නයි.
2. වියට්නාම් භාෂාවේ ස්වර රටා සහ අක්ෂර වින්යාසය (Tones and Diacritics)
සිංහල භාෂාව ස්වර කෝෂ මත පදනම් වූවක් වුවද, එය ස්වර රටා සහිත (Tonal) භාෂාවක් නොවේ. එනම්, වචනයක් උච්චාරණය කරන ස්වරය (Pitch) අනුව එහි තේරුම වෙනස් නොවේ. නමුත් වියට්නාම් භාෂාව ස්වර රටා 6ක් (Six Tones) සහිත සංකීර්ණ ස්වර භාෂාවකි. ලේඛනගත වියට්නාම් භාෂාවේදී මෙම ස්වර රටා නිරූපණය කිරීම සඳහා අකුරුවලට ඉහළින් හෝ පහළින් විශේෂ ලකුණු (Diacritics) භාවිත කරයි. උදාහරණයක් ලෙස, "ma" (යක්ෂයා), "má" (කම්මුල), "mà" (නමුත්), "mả" (සොහොන), "mã" (අශ්වයා) සහ "mạ" (වී පැළය) යන වචන සියල්ලෙහිම අකුරු සමාන වුවද ස්වර ලකුණ අනුව අර්ථ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ. සිංහල ලේඛනයක් වියට්නාම් බසට පරිවර්තනය කිරීමේදී මෙම අකුරු සහ ස්වර ලකුණු ඉතා නිවැරදිව යෙදීම අත්යවශ්ය වේ. සුළු හෝ අතපසු වීමකින් මුළු වාක්යයේම අර්ථය විකෘති විය හැකිය.
3. සර්වනාම සහ සමාජ ධූරාවලිය (Pronouns and Social Hierarchy)
සිංහල සහ වියට්නාම් යන සංස්කෘතීන් දෙකෙහිම වැඩිහිටියන්ට සහ සමාජ මට්ටම්වලට ගරු කිරීමේ සම්ප්රදායක් පවතී. කෙසේ වෙතත්, වියට්නාම් භාෂාවේ සර්වනාම භාවිතය සිංහල භාෂාවට වඩා බෙහෙවින් සංකීර්ණ වේ. සිංහල භාෂාවේදී "ඔයා", "ඔබ", "මහත්මයා" වැනි සීමිත වචන ප්රමාණයක් භාවිත වන අතර, වියට්නාම් භාෂාවේදී කතා කරන්නා සහ අසන්නා අතර පවතින වයස, ස්ත්රී පුරුෂ භාවය, පවුල් සබඳතාව සහ සමාජ තත්ත්වය මත සර්වනාම සිය ගණනක් තීරණය වේ.
උදාහරණයක් ලෙස, තමන්ට වඩා වයසින් මඳක් වැඩි පිරිමියෙකුට අමතන්නේ නම් "anh" ලෙසද, කාන්තාවකට නම් "chị" ලෙසද, වයසින් බාල අයෙකුට "em" ලෙසද, වයසින් බොහෝ වැඩි අයෙකුට "bác" හෝ "ông" ලෙසද අමතනු ලැබේ. සිංහල මුල් පෙළෙහි ඇති දෙබස් හෝ ලිපි වියට්නාම් බසට පරිවර්තනය කිරීමේදී, චරිත අතර පවතින සබඳතාවය නිවැරදිව තේරුම් නොගෙන සර්වනාම යෙදුවහොත්, එම පරිවර්තනය අශෝභන හෝ අශිෂ්ට ලෙස පෙනෙන්නට ඉඩ ඇත. එබැවින් සංවාදශීලී කොටස් පරිවර්තනය කිරීමේදී අතිශයින්ම සැලකිලිමත් විය යුතුය.
4. කර්මකාරක වාක්ය භාවිතය (Passive Voice Nuances)
වියට්නාම් භාෂාවේ කර්මකාරක වාක්ය (Passive Voice) සැකසීමේදී විශේෂ වචන දෙකක් භාවිත වේ. එනම් අහිතකර හෝ අමිහිරි සිදුවීමක් සඳහා "bị" (බී) යන වචනයද, හිතකර හෝ වාසනාවන්ත සිදුවීමක් සඳහා "được" (ඩුඕක්) යන වචනයද යෙදේ. උදාහරණයක් ලෙස, "මම බැනුම් ඇසුවෙමි" යන්න වියට්නාම් බසින් "Tôi bị mắng" (අහිතකර බැවින් bị යෙදේ) වන අතර, "මට ප්රශංසා ලැබුණි" යන්න "Tôi được khen" (හිතකර බැවින් được යෙදේ) ලෙස පරිවර්තනය වේ. සිංහල භාෂාවේදී මෙම වෙනස හුදෙක් ක්රියා පදයේ ස්වභාවයෙන් හැඟවුණද වියට්නාම් බසට පරිවර්තනය කිරීමේදී මෙම වචන ද්විත්වය නිවැරදිව තෝරා බේරා යෙදිය යුතුය. මෙය සිංහල පරිවර්තකයින් බහුලව වැරදි සිදුකරන තැනකි.
5. ලිඛිත ක්රම සහ අක්ෂර මාලාවේ වෙනස්කම් (Differences in Writing Systems)
සිංහල භාෂාව සඳහා ලියනු ලබන්නේ බ්රාහ්මී අක්ෂර පවුලෙන් පැවත එන සිංහල අක්ෂර මාලාවයි. එය පිල්ලම් ආධාරයෙන් ලියන ශබ්දකෝෂ ක්රමයක් (Abugida) වේ. නමුත් වියට්නාම් භාෂාව ලියනු ලබන්නේ ලතින් අකුරු පදනම් කරගත් "චූ කුඔක් න්ගූ" (Chữ Quốc ngữ) නමැති අක්ෂර මාලාවකිනි. 17 වන සියවසේදී යුරෝපීය ධර්මදූතයන් විසින් හඳුන්වා දෙන ලද මෙම ක්රමය, ඊට පෙර පැවති චීන අක්ෂර පදනම් කරගත් "චූ නොම්" (Chữ Nôm) ක්රමය වෙනුවට ආදේශ විය. සිංහල ලේඛනයක් වියට්නාම් බසට හරවන විට, මෙම අක්ෂර ක්රම දෙකෙහි ඇති ප්රකාශන ශෛලීන් වෙනස් වේ. විශේෂයෙන්ම, නම් සහ ස්ථාන පරිවර්තනය කිරීමේදී ශබ්ද ප්රකාශනය (Transliteration) නිවැරදිව සිදු කළ යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස "කොළඹ" යන්න වියට්නාම් බසින් "Colombo" ලෙස ලිවිය යුතු අතර "ශ්රී ලංකාව" යන්න "Sri Lanka" ලෙස සාමාන්ය භාවිතයේ යෙදේ.
6. බුදුදහම සහ සංස්කෘතික බැඳීම (Buddhist and Cultural Influence)
ශ්රී ලංකාව සහ වියට්නාමය යන රටවල් දෙකම දීර්ඝ බෞද්ධ ඉතිහාසයකට සහ උරුමයකට හිමිකම් කියයි. මේ හේතුවෙන් ආගමික, දාර්ශනික සහ සදාචාරාත්මක සංකල්ප පරිවර්තනය කිරීමේදී යම් පහසුවක් පවතී. උදාහරණයක් ලෙස, සිංහල භාෂාවේ ඇති "ධර්මය", "කර්මය", "සංසාරය" වැනි පාලි සහ සංස්කෘත වචන වියට්නාම් භාෂාවේද ඊට සමාන අර්ථ සහිතව පවතී (වියට්නාම් බසින්: Pháp, Nghiệp, Luân hồi). මෙවැනි සංකල්ප පරිවර්තනය කිරීමේදී සෘජු පරිවර්තන සබඳතා ගොඩනගාගත හැකිය. නමුත් වියට්නාමයේ පවතින්නේ මහායාන බුදුදහම වන අතර ශ්රී ලංකාවේ පවතින්නේ ථේරවාද බුදුදහමයි. එබැවින් යම් යම් පාරිභාෂික ශබ්ද භාවිත කිරීමේදී මෙම ნිකාය භේදය නිසා ඇති වන සියුම් වෙනස්කම් කෙරෙහි පරිවර්තකයා අවධානය යොමු කළ යුතුය.
7. සිංහල සිට වියට්නාම් පරිවර්තනය සඳහා ප්රායෝගික පියවර
උසස් තත්ත්වයේ පරිවර්තනයක් ලබා ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් ක්රමවත් පියවර අනුගමනය කිරීම වැදගත් වේ:
- මූලාශ්ර පෙළෙහි අර්ථය අවබෝධ කර ගැනීම: ප්රථමයෙන් සිංහල ලේඛනයේ අඩංගු මූලික අදහස, එහි ලේඛන විලාසය (Tone) සහ ඉලක්කගත පාඨකයා කවුරුන්ද යන්න පැහැදිලිව තේරුම් ගත යුතුය.
- සංස්කෘතික දේශීයකරණය (Localization): සිංහල උපමා, ප්රස්ථාව පිරුළු සහ රූඪි ඇදහිලි වියට්නාම් බසට වචනයෙන් වචනය පරිවර්තනය නොකළ යුතුය. ඒ වෙනුවට, වියට්නාම් සංස්කෘතියට ගැළපෙන සමාන අර්ථ දෙන ප්රකාශන භාවිත කළ යුතුය.
- ව්යාකරණ ප්රතිව්යුහගතකරණය: සිංහල වාක්යවල ඇති ක්රියා පද සහ විශේෂණ පද වියට්නාම් ව්යාකරණ නීතිවලට අනුකූලව නැවත සකස් කළ යුතුය.
- දේශීය වියට්නාම් භාෂකයෙකු ලවා සෝදුපත් බැලීම (Native Proofreading): වියට්නාම් භාෂාව මව්භාෂාව කරගත් වෘත්තීය පරිවර්තකයෙකු ලවා අවසාන ලේඛනය පරීක්ෂා කරවා ගැනීම මඟින් එහි ස්වාභාවික ගලායාම සහ නිරවද්යතාවය තහවුරු කරගත හැකිය.
8. පරිවර්තකයින් සඳහා වැදගත් උපදෙස් (Tips for Translators)
සිංහල-වියට්නාම් පරිවර්තන ක්ෂේත්රයේ නියැලෙන හෝ ඒ පිළිබඳව හදාරන අය සඳහා සාර්ථක වීමට උපකාරී වන ප්රධාන උපදෙස් කිහිපයක් මෙන්න:
- ද්විභාෂා ශබ්දකෝෂ සහ පාරිභාෂික ශබ්දමාලා භාවිතය: සිංහල සහ වියට්නාම් භාෂා අතර සෘජු ශබ්දකෝෂ සීමිත බැවින්, බොහෝ විට ඉංග්රීසි භාෂාව අතරමැදි මාධ්යයක් ලෙස භාවිත කිරීමට සිදු වේ. මෙහිදී අර්ථය වෙනස් නොවන සේ පරිස්සමෙන් වචන තෝරාගත යුතුය.
- කාලීන වාග් ව්යවහාරයන් පිළිබඳ යාවත්කාලීන වීම: වියට්නාමයේ තරුණ පරපුර භාවිත කරන නවීන වචන සහ ස්ලැන්ග් (Slang) වචන පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටීම සන්නිවේදන සහ මාධ්ය පරිවර්තනවලදී වැදගත් වේ.
- තාක්ෂණික මෙවලම් භාවිතය: CAT Tools (Computer-Assisted Translation) භාවිත කිරීම මඟින් පරිවර්තනවල එකඟතාවය (Consistency) ආරක්ෂා කරගත හැක.
සිංහල සිට වියට්නාම් භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීම යනු හුදෙක් වචන වෙනස් කිරීමක් නොව, සංස්කෘතීන් දෙකක් අතර පාලමක් තැනීමකි. භාෂා ද්විත්වයේම පවතින ව්යාකරණමය, ධ්වනි විද්යාත්මක සහ සාමාජීය නීතිරීති මැනවින් අවබෝධ කර ගැනීමෙන් පමණක් සාර්ථක හා උසස් තත්ත්වයේ සිංහල-වියට්නාම් පරිවර්තනයක් සිදු කළ හැකිය.