ການແປພາສາລະຫວ່າງສອງພາສາທີ່ມີຕົ້ນກໍາເນີດ ແລະ ໂຄງສ້າງທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ ເຊັ່ນ ພາສາລາວ (ພາສາໃນຕະກູນໄທ-ກະໄດ) ແລະ ພາສາບູນກາຣີ (ພາສາໃນຕະກູນອິນໂດ-ຢູໂຣບ ກຸ່ມສະລາຟິກ) ແມ່ນວຽກງານທີ່ທ້າທາຍ ແລະ ຕ້ອງອາໄສຄວາມຊ່ຽວຊານໃນລະດັບສູງ. ການແປພາສາລາວເປັນພາສາບູນກາຣີ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນການຖອດຄວາມໝາຍຂອງຄໍາສັບເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ແມ່ນການຖ່າຍທອດລະບົບຄວາມຄິດ, ໂຄງສ້າງໄວຍາກອນທີ່ຊັບຊ້ອນ ແລະ ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທໍາ ຈາກໂລກຕາເວັນອອກສູ່ໂລກຕາເວັນຕົກ.
ຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານລະບົບການຂຽນ ແລະ ການອອກສຽງ
ສິ່ງທ້າທາຍທໍາອິດທີ່ນັກແປຕ້ອງປະເຊີນແມ່ນຄວາມແຕກຕ່າງຂອງລະບົບອັກສອນ. ພາສາລາວໃຊ້ຕົວອັກສອນລາວ ເຊິ່ງເປັນລະບົບອັກສອນກາງ (Abugida) ແລະ ເປັນພາສາທີ່ມີວັນນະຍຸດ (Tonal Language) ເຊິ່ງການປ່ຽນສຽງວັນນະຍຸດຈະເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງຄໍາສັບປ່ຽນໄປ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພາສາບູນກາຣີໃຊ້ຕົວອັກສອນຊີຣີລິກ (Cyrillic Alphabet) ແລະ ເປັນພາສາທີ່ມີການເນັ້ນສຽງ (Stress-accented). ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບການຖອດອັກສອນ (Transliteration) ແລະ ການຖອດສຽງ (Transcription) ໂດຍສະເພາະໃນການແປຊື່ສະເພາະ, ຊື່ຄົນ ແລະ ຊື່ສະຖານທີ່ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນໃນເອກະສານປາຍທາງ.
ໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ: ລະບົບຄໍາວິພັດ ແລະ ຄໍາວິເຄາະ
ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໄວຍາກອນລະຫວ່າງສອງພາສານີ້ຖືວ່າເປັນອຸປະສັກທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດສໍາລັບນັກແປ:
- ລະບົບເພດ ແລະ ພົດ (Grammatical Gender and Number): ພາສາລາວບໍ່ມີການກໍານົດເພດຂອງຄໍານາມ ແລະ ບໍ່ມີການຜັນຄໍາຕາມພົດ (ເອກະພົດ ຫຼື ພະຫູພົດ) ຢ່າງເປັນລະບົບຄົງທີ່ ແຕ່ຈະໃຊ້ຄໍາບອກປະລິມານ ຫຼື ຄໍາລັກສະນະນາມແທນ. ສ່ວນພາສາບູນກາຣີ ມີການແບ່ງເພດຂອງຄໍານາມຢ່າງຈະແຈ້ງເປັນ 3 เพດ ຄື: ເພດຊາຍ (Masculine), ເພດຍິງ (Feminine) ແລະ ເພດກາງ (Neuter) ເຊິ່ງຄໍາຄຸນນາມ, ຄໍາແທນນາມ ແລະ ຄໍາກິລິຍາບາງຮູບແບບຕ້ອງມີການຜັນໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບເພດ ແລະ ພົດຂອງຄໍານາມນັ້ນໆ.
- ການຜັນຄໍາກິລິຍາ (Verb Conjugation): ພາສາລາວເປັນພາສາຄໍາໂດດ (Analytic Language) ຄໍາກິລິຍາຈະບໍ່ປ່ຽນຮູບຮ່າງ ແຕ່ຈະໃຊ້ຄໍາຊ່ວຍກິລິຍາ (ເຊັ່ນ: ໄດ້, ຈະ, ພວມ, ແລ້ວ) ເພື່ອບອກການ (Tense) ແລະ ລັກສະນະການ (Aspect). ໃນຂະນະທີ່ພາສາບູນກາຣີ ມີລະບົບຄໍາກິລິຍາທີ່ຊັບຊ້ອນທີ່ສຸດໃນກຸ່ມພາສາສະລາຟິກ ໂດຍມີການຜັນຕາມບຸກຄົນ, ພົດ, ກາລະ (ມີເຖິງ 9 ກາລະ), ລັກສະນະການ (Perfective ແລະ Imperfective) ແລະ ວາຈົກ (Voice).
- ຄໍາກໍານົດນາມ (Definite Articles): ພາສາບູນກາຣີມີການໃຊ້ຄໍາຕໍ່ທ້າຍຄໍານາມເພື່ອສະແດງຄວາມສະເພາະເຈາະຈົງ (Definiteness) ເຊິ່ງແຕກຕ່າງຈາກພາສາລາວທີ່ຕ້ອງໃຊ້ຄໍາຊີ້ສະເພາະ (ເຊັ່ນ: ນີ້, ນັ້ນ) ຫຼື ຄໍາລັກສະນະນາມໃນການກໍານົດ.
ການປັບປຸງຄໍາສັບ ແລະ ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທໍາ
ການແປພາສາລາວເປັນພາສາບູນກາຣີໃຫ້ມີຄວາມເປັນທໍາມະຊາດ ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມຮູ້ດ້ານວັດທະນະທໍາຢ່າງເລິກເຊິ່ງ. ພາສາລາວມີຄໍາສັບທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບພຸດທະສາສະໜາ, ຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ວິຖີຊີວິດແບບກະສິກໍາຫຼາຍ ເຊິ່ງບໍ່ມີຄໍາສັບທີ່ກົງກັນໂດຍກົງໃນພາສາບູນກາຣີ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄໍາວ່າ "ບຸນ", "ເກງໃຈ" ຫຼື "ສະບາຍດີ" ທີ່ມີລະດັບຄວາມສຸພາບ ແລະ ຄວາມໝາຍແຝງທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ຕ້ອງໄດ້ຮັບການແປໂດຍການອະທິບາຍຄວາມໝາຍ (Paraphrasing) ຫຼື ການຫາຄໍາສັບໃນພາສາບູນກາຣີທີ່ມີຜົນກະທົບທາງຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ໃກ້ຄຽງກັນທີ່ສຸດ.
ນອກຈາກນີ້, ລະບົບຄໍາແທນນາມຂອງພາສາລາວທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມສໍາພັນ, ອາຍຸ ແລະ ສະຖານະພາບທາງສັງຄົມ ຕ້ອງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງໃຫ້ເໝາະສົມກັບລະບົບຄໍາແທນນາມຂອງພາສາບູນກາຣີ ທີ່ມີພຽງແຕ່ການແບ່ງລະຫວ່າງຮູບແບບທີ່ເປັນກັນເອງ (ти) ແລະ ຮູບແບບທີ່ສຸພາບ/ເປັນທາງການ (Вие).
ເຄັດລັບ ແລະ ວິທີການແປສໍາລັບນັກແປມືອາຊີບ
ເພື່ອຮັບປະກັນຄຸນນະພາບຂອງການແປ ແລະ ຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກ SEO ໃນກໍລະນີທີ່ເປັນການແປຄອນເທນອອນລາຍ ນັກແປຄວນປະຕິບັດຕາມຄໍາແນະນໍາຕໍ່ໄປນີ້:
- ວິເຄາະບໍລິບົດ ແລະ ເຈດຈໍານົງຂອງຜູ້ຂຽນ: ເນື່ອງຈາກພາສາລາວບໍ່ມີການລະບຸເວລາ (Tense) ຢ່າງຊັດເຈນໃນທຸກປະໂຫຍກ ນັກແປຕ້ອງອ່ານຂໍ້ຄວາມທັງໝົດເພື່ອເຂົ້າໃຈໄລຍະເວລາ ແລະ ສະຖານະການ ກ່ອນທີ່ຈະເລືອກກາລະ (Tense) ທີ່ຖືກຕ້ອງໃນພາສາບູນກາຣີ.
- ສ້າງຄັງຄໍາສັບສະເພາະ (Glossary): ການຮັກສາຄວາມສອດຄ່ອງຂອງຄໍາສັບເຕັກນິກ ແລະ ຄໍາສັບສະເພາະທາງວັດທະນະທໍາແມ່ນສິ່ງສໍາຄັນ. ນັກແປຄວນຈັດເຮັດຄັງຄໍາສັບລາວ-ບູນກາຣີ ເພື່ອໃຊ້ເປັນບ່ອນອ້າງອີງຕະຫຼອດການເຮັດວຽກ.
- ຫຼີກເວັ້ນການແປແບບຄໍາຕໍ່ຄໍາ (Literal Translation): ການແປແບບຄໍາຕໍ່ຄໍາຈາກພາສາລາວເປັນພາສາບູນກາຣີ ມັກຈະເຮັດໃຫ້ເກີດປະໂຫຍກທີ່ຜິດໄວຍາກອນ ແລະ ເຂົ້າໃຈຍາກ. ຄວນເນັ້ນໃສ່ການແປແບບເອົາຄວາມໝາຍ (Semantic Translation) ແລະ ປັບໂຄງສ້າງປະໂຫຍກໃຫ້ເຂົ້າກັບທໍາມະຊາດຂອງພາສາບູນກາຣີ.
- ການກວດທານໂດຍເຈົ້າຂອງພາສາ (Native Proofreading): ຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍທີ່ສໍາຄັນທີ່ສຸດແມ່ນການໃຫ້ເຈົ້າຂອງພາສາບູນກາຣີກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງ ດ້ານການເລືອກໃຊ້ຄໍາສັບ, ໄວຍາກອນ ແລະ ລະດັບພາສາ ເພື່ອໃຫ້ແນ່ໃຈວ່າເອກະສານທີ່ແປແລ້ວນັ້ນມີຄວາມສະຫຼະສະຫຼວຍ ແລະ ສື່ສານໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ.
ສະຫຼຸບ
ການແປພາສາລາວເປັນພາສາບູນກາຣີ ແມ່ນຂະບວນການທີ່ຕ້ອງການຄວາມລະອຽດອ່ອນສູງ ບໍ່ພຽງແຕ່ໃນດ້ານໂຄງສ້າງພາສາສາດເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງລວມເຖິງການເຊື່ອມໂຍງທາງດ້ານວັດທະນະທໍາ. ການເຂົ້າໃຈເຖິງຈຸດເດັ່ນ ແລະ ຂໍ້ຈໍາກັດຂອງແຕ່ລະພາສາ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປສາມາດສ້າງສັນຜົນງານການແປທີ່ມີຄຸນນະພາບ ສື່ຄວາມໝາຍໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ແລະ ເຂົ້າເຖິງກຸ່ມຜູ້ອ່ານປາຍທາງໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ.