Mmekọrịta mba na mba na ọganiihu nke teknụzụ emewo ka asụsụ dị iche iche na-ezute n'ụzọ ndị a na-atụghị anya ya mbụ. Otu n'ime njikọ asụsụ pụrụ iche na nke na-eto eto n'oge a bụ ntụgharị asụsụ n'etiti asụsụ Igbo, nke a na-asụ n'Ebe Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Nigeria, na asụsụ Polish, nke bụ asụsụ gọọmentị nke mba Poland dị n'Ebe Etiti Europe. Agbanyeghị na mba abụọ a dị anya n'ebe ibe ha nọ n'ụzọ ala na ọdịbendị, mkpa maka ntụgharị asụsụ a na-arị elu n'ihi mmụba nke ụmụ akwụkwọ Nigeria na-aga agụmakwụkwọ na Poland, mmekọrịta azụmahịa, na mbata na ọpụpụ. Isiokwu a ga-enyocha usoro, ihe ịma aka, na ndụmọdụ ndị ga-enyere ndị na-atụgharị asụsụ aka ịrụpụta ọrụ dị mma ma doo anya.
1. Ọdịiche Dị N'ụdị Ụtọ Asụsụ na Nhazi Ahịrịokwu
Otu n'ime ihe mbụ onye na-atụgharị asụsụ na-eche ihu bụ nnukwu ọdịiche dị n'ụdị nhazi nke asụsụ Igbo na asụsụ Polish. Asụsụ abụọ a sitere n'ezinụlọ asụsụ dị iche iche kpamkpam—Igbo so n'ezinụlọ asụsụ Niger-Congo, ebe Polish so n'ezinụlọ asụsụ Indo-European (nke dị n'okpuru alaka Slavic).
Asụsụ Igbo bụ asụsụ na-adabere na ụda olu (tonal language). Ụda olu dị elu ma ọ bụ ala na-ekpebi nkọwa nke mkpụrụokwu. Dịka ọmụmaatụ, mkpụrụokwu "ákwá" (cry), "àkwà" (bed), "àkwá" (egg), na "ákwà" (cloth) nwere otu mkpụrụ edemede mana ha nwere nkọwa dị iche kpamkpam dabere n'ụda ha. Mgbe onye ntụgharị na-agụ ederede Igbo, ọ ga-aghọtarịrị ụda olu a na-ekwu maka ya site na nhazi nke ahịrịokwu ahụ tupu ọ malite ịtụgharị ya na Polish. N'ụzọ dị iche, asụsụ Polish anaghị eji ụda olu ekpebi nkọwa okwu n'ụzọ dị otú a, mana ọ nwere usoro mgbanwe njedebe okwu dị mgbagwoju anya (declension) dabere na "ikpe" (cases) asaa dị iche iche.
Na Polish, aha (nouns), adjectives, na nnọchiaha (pronouns) na-agbanwe ọdịdị ha dabere n'ọrụ ha na-arụ n'ahịrịokwu. Dịka ọmụmaatụ, mkpụrụokwu Polish maka "ụlọ" bụ "dom". Mana dabere n'ikpe e ji mee ihe, ọ nwere ike ịghọ "domu", "domem", "domowi", ma ọ bụ "domie". N'asụsụ Igbo, mkpụrụokwu "ụlọ" anaghị agbanwe ọdịdị ya n'ụzọ dị otú ahụ. Nke a pụtara na onye na-atụgharị okwu site n'Igbo gaa na Polish ga-enwerịrị ike ịchọpụta ọrụ aha ahụ na-arụ na mbụ iji nwee ike ịhọrọ njedebe ziri ezi n'asụsụ Polish.
2. Ọdịbendị na Usoro "Transcreation"
Ntụgharị asụsụ abụghị naanị usoro mgbakọ na mwepụ ebe a na-anọchi anya mkpụrụokwu A na mkpụrụokwu B. Ọ bụ mkparịta ụka n'etiti ọdịbendị abụọ. Asụsụ Igbo bara ọgaranya n'ihe gbasara ilu, atụmatụ okwu, na nkwupụta ndị siri ike na-adabere na mmekọrịta ọha na eze na nkwenye ọdịbendị ndị Igbo. Ilu Igbo dịka "Onye rụọ, ọ rie" ma ọ bụ "Gidi gidi bụ ugwu eze" na-ebu echiche ndị siri ike nwere ike ghara inwe otu mkpụrụokwu na Polish nke na-anọchite anya ha kpọmkwem.
Ọ bụrụ na onye na-atụgharị asụsụ ejiri ntụgharị nkịtị (literal translation) mee ihe, ọdịdị na ịma mma nke okwu ahụ ga-efu, ma ọ bụ mee ka ndị na-agụ ya na Poland ghara ịghọta ihe a na-ekwu. Ebe a ka usoro "transcreation" (ịtụgharị na imepụta ọhụrụ) na-abata. Onye ntụgharị ga-achọrọ ilu Polish ma ọ bụ nkwupụta ọdịbendị nke ha nwere otu ebumnuche na nghọta ahụ. Dịka ọmụmaatụ, ilu Igbo bụ "Onye nwere mmadụ ka onye nwere ego" nwere ike ịtụgharị na Polish site n'ịchọpụta echiche gbasara uru mmekọrịta mmadụ na ibe ya nwere n'ebe akụ na ụba dị, kama ịsụgharị ya okwu n'okwu.
3. Usoro Ngwaa na Oge Mmega Ndị Dị Iche
Nhazi ngwaa na oge mmega bụ mpaghara ọzọ siri ike nlebara anya. N'asụsụ Igbo, a na-egosipụta oge mmega site na nsonazụ (suffixes) dịka "-la", "-ra", ma ọ bụ inyeaka ngwaa dịka "na-", "ga-". Nsonazụ ndị a na-enyere aka igosi ma ihe emela eme, ọ na-eme ugbu a, ma ọ bụ ọ ga-eme n'ọdịnihu. Ụdị ngwaa n'onwe ya anaghị agbanwe agbanwe nke ukwuu dabere n'onye na-eme ihe ahụ.
N'asụsụ Polish, ngwaa na-enwe usoro mgbanwe (conjugation) siri ike. Ngwaa na-agbanwe dabere na:
- Onye na-eme ihe (Mụ, Gị, Ya, Anyị, Unu, Ha).
- Okike (nwoke, nwaanyị, ma ọ bụ nnọpụiche n'ụdị nnọọ na n'ụdị ụfọdụ).
- Akụkụ mmega (perfective na imperfective - ma ọrụ ahụ emechara kpamkpam ma ọ bụ na ọ ka na-aga n'ihu).
N'ihi nke a, ahịrịokwu dị mfe n'Igbo dịka "O siri nri" ga-achọ ka onye na-atụgharị ya na Polish mata ma "O" ahụ ọ bụ nwoke (on) ka ọ bụ nwaanyị (ona), nakwa ma ọ siri nri ahụ mechie (ugotował/ugotowała) ka ọ bụ na ọ nọ na-esi nri mgbe ihe ọzọ merenụ (gotował/gotowała). Enweghị nlebara anya na nkọwa ndị a nwere ike ibute ntụgharị na-ezighị ezi.
4. Atụmatụ na Ndụmọdụ maka Ndị Na-atụgharị Asụsụ
Maka ịhụ na ntụgharị asụsụ gị site n'Igbo gaa na Polish ziri ezi ma nwee mmetụta dị mma, soro usoro ndị a:
- Nyochaa Edemede ahụ n'Ozuzu ya: Tupu ị malite ịtụgharị, gụọ edemede ahụ site na mmalite ruo ná mmechi. Nke a ga-enyere gị aka ịghọta isiokwu, ụda olu (tone), na gburugburu ebe obibi nke ederede ahụ.
- Mepụta Àkwà mmiri na Bekee ma ọ bụ French ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa: Ebe ọ bụ na akwụkwọ ọkọwa okwu dị n'entre Igbo na Polish pere mpe ma ọ bụ na ha adịghị mfe ịchọta, ị nwere ike iji asụsụ nke atọ dịka Bekee mee ihe dị ka àkwà mmiri (bridge language). Mana kpachara anya ka ị ghara ibubata mmejọ nke asụsụ nke atọ ahụ n'ime ederede Polish gị.
- Mee Ojiji nke Ndị Nwe Asụsụ (Native Speakers): Mgbe niile, gbalịa ka onye nwe asụsụ Polish (native Polish speaker) legharịa anya n'ọrụ gị ma ọ bụrụ na Polish bụ asụsụ ị na-atụgharị gaa na ya. Nke a na-eme ka ederede ahụ na-ada ka ihe e kere eke ma na-aga nke ọma n'ụzọ ụtọ asụsụ Poland.
- Lụọ Ọgụ megide Okwu Ndị Yiri Onwe Ha mana Ha Dị Iche (False Friends): N'ihi na asụsụ abụọ a sitere n'ebe dị iche iche, enwere ike inwe okwu ndị yiri ka ha nwere otu nkọwa n'asụsụ abụọ ahụ mana ha nwere nkọwa dị iche kpamkpam. Nyochaa okwu ọ bụla siri ike nke ọma.
5. Mkpa Ọ Dị n'Ụwa Azụmahịa na Mmụta
Ka mmekọrịta azụmahịa na agụmakwụkwọ n'etiti Poland na Nigeria na-aga n'ihu na-eto, ntụgharị asụsụ ziri ezi na-aghọ ngwá ọrụ dị mkpa. Ụmụ akwụkwọ Igbo na-aga mahadum dị iche iche na Poland chọrọ ka a tụgharịa akwụkwọ agụmakwụkwọ ha, asambodo ọmụmụ, na akwụkwọ iwu ha n'ụzọ ziri ezi na asụsụ Polish. N'otu aka ahụ, ndị ọchụnta ego na-ebubata ma ọ bụ na-eziga ngwaahịa chọrọ ntụgharị nkwekọrịta azụmahịa (contracts) na akwụkwọ ikike ndị ọzọ.
Ọrụ a chọrọ ndị ntụgharị nwere ezigbo agụmakwụkwọ, ahụmịhe, na nghọta miri emi nke usoro iwu na nhazi obodo nke mba abụọ ahụ. Ịtụgharị okwu site n'Igbo gaa na Polish bụ n'ezie ọrụ ọkachamara nke na-enye aka mepee ụzọ ọhụrụ maka mmepe, nghọta, na imekọ ihe ọnụ n'etiti obodo abụọ a.