ഇന്നത്തെ ആഗോളവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ലോകത്ത്, വിവിധ ഭാഷാ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭാഷകൾ തമ്മിലുള്ള വിവർത്തനത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ദക്ഷിണ സംസ്ഥാനമായ കേരളത്തിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ മലയാളത്തിൽ നിന്ന്, തെക്കുകിഴക്കൻ യൂറോപ്പിലെ ബാൽക്കൻ മേഖലയിലുള്ള ബോസ്നിയ ആൻഡ് ഹെർസഗോവിനയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിലേക്കുള്ള വിവർത്തനം അത്തരത്തിലൊന്നാണ്. ദ്രാവിഡ ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ പ്രമുഖ ഭാഷയായ മലയാളവും സ്ലാവോണിക് ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ ബോസ്നിയനും തമ്മിൽ ഘടനയിലും സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിലും വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. ഈ രണ്ട് ഭാഷകൾക്കുമിടയിൽ കൃത്യവും സ്വാഭാവികവുമായ വിവർത്തനം സാധ്യമാക്കുന്നതിന് അവയുടെ വ്യാകരണപരമായ സൂക്ഷ്മതകളും ലിംഗഭേദ വ്യവസ്ഥകളും സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങളും ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വാക്യഘടനയിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ: SOV-ൽ നിന്ന് SVO-ലേക്ക്
മലയാളത്തിൽ നിന്ന് ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഒരു വിവർത്തകൻ നേരിടുന്ന ആദ്യത്തെ പ്രധാന വെല്ലുവിളി വാക്യഘടനയിലെ വ്യത്യാസമാണ്. മലയാളം അടിസ്ഥാനപരമായി കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (Subject-Object-Verb - SOV) എന്ന ക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, "കുട്ടി പാൽ കുടിക്കുന്നു" എന്ന വാക്യത്തിൽ 'കുട്ടി' കർത്താവും, 'പാൽ' കർമ്മവും, 'കുടിക്കുന്നു' ക്രിയയുമാണ്. എന്നാൽ ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിൽ സാധാരണയായി കർത്താവ്-ക്രിയ-കർമ്മം (Subject-Verb-Object - SVO) എന്ന ക്രമമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇതിനെ ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ "Dijete pije mlijeko" (കുട്ടി കുടിക്കുന്നു പാൽ) എന്ന രീതിയിലേക്ക് മാറ്റണം. എന്നാൽ ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിൽ വിഭക്തികൾ വളരെ ശക്തമായതിനാൽ വാക്യത്തിലെ പദങ്ങളുടെ ക്രമം മാറ്റിയാലും അർത്ഥം പൂർണ്ണമായി നഷ്ടപ്പെടാറില്ല. എങ്കിലും സ്വാഭാവികമായ വായനാസുഖം നൽകുന്നതിന് SVO ഘടന കൃത്യമായി പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഈ ഘടനാപരമായ മാറ്റം വരുത്തുമ്പോൾ അർത്ഥവ്യതിയാനം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ വിവർത്തകർ അതീവ ശ്രദ്ധ പുലർത്തണം.
ക്രിയാരൂപങ്ങളും പുരുഷഭേദങ്ങളും (Verb Conjugation)
മലയാളവും ബോസ്നിയനും തമ്മിൽ ക്രിയകളുടെ ഉപയോഗത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. മലയാളത്തിൽ ക്രിയകൾ കാലത്തിനനുസരിച്ച് (Tense) മാറുമെങ്കിലും, കർത്താവിന്റെ പുരുഷൻ (Person), വചനം (Number), ലിംഗം (Gender) എന്നിവയ്ക്കനുസരിച്ച് സാധാരണയായി maറാറില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, "ഞാൻ പോകുന്നു", "അവൻ പോകുന്നു", "അവർ പോകുന്നു" എന്നീ വാക്യങ്ങളിലെല്ലാം 'പോകുന്നു' എന്ന ക്രിയാരൂപമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിൽ ക്രിയകൾ കർത്താവിന്റെ പുരുഷൻ, വചനം എന്നിവയ്ക്കനുസരിച്ച് പൂർണ്ണമായും മാറുന്നു (Verb Conjugation). കൂടാതെ ഭൂതകാല ക്രിയകളിൽ കർത്താവിന്റെ ലിംഗഭേദവും പ്രതിഫലിക്കും. ഉദാഹരണത്തിന്, ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിൽ "ഞാൻ എഴുതി" എന്ന് ഒരു പുരുഷൻ പറയുമ്പോൾ "Ja sam pisao" എന്നും, ഒരു സ്ത്രീ പറയുമ്പോൾ "Ja sam pisala" എന്നുമാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്. മലയാളത്തിൽ നിന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വാക്യത്തിലെ കർത്താവിന്റെ ലിംഗവും വചനവും തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അനുയോജ്യമായ ക്രിയാരൂപങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുത്തില്ലെങ്കിൽ ബോസ്നിയൻ വിവർത്തനം വ്യാകരണപരമായി തെറ്റായി മാറും.
ലിംഗഭേദവും നാമവിശേഷണങ്ങളുടെ പൊരുത്തവും (Gender and Agreement)
മലയാളത്തിൽ ലിംഗഭേദം എന്നത് പ്രധാനമായും ജീവനുള്ള വസ്തുക്കൾക്ക് മാത്രം ബാധകമാകുന്ന പ്രകൃതിദത്തമായ ഒന്നാണ്. എന്നാൽ ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിൽ എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും (ജീവനുള്ളവയ്ക്കും ജീവനില്ലാത്തവയ്ക്കും) വ്യാകരണപരമായ ലിംഗമുണ്ട് (Masculine, Feminine, Neuter). ഉദാഹരണത്തിന്, ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിൽ മേശ (sto) ആൺലിംഗവും, പുസ്തകം (knjiga) പെൺലിംഗവും, ജാലകം (prozor) ആൺലിംഗവുമാണ്. ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന നിയമം, ഒരു നാമത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന നാമവിശേഷണവും (Adjective) ആ നാമത്തിന്റെ ലിംഗം, വചനം, വിഭക്തി എന്നിവയോട് പൊരുത്തപ്പെടണം (Agreement/Kongruencija) എന്നതാണ്. മലയാളത്തിൽ "നല്ല കുട്ടി", "നല്ല പുസ്തകം", "നല്ല വീട്" എന്നതിലെല്ലാം 'നല്ല' എന്നത് മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുമ്പോൾ ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിൽ അത് നാമത്തിന്റെ ലിംഗത്തിനനുസരിച്ച് രൂപം മാറുന്നു. ഈ സങ്കീർണ്ണത മലയാളത്തിൽ നിന്ന് ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വിവർത്തകർക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളി ഉയർത്താറുണ്ട്.
വിഭക്തി വ്യവസ്ഥകളും അവയുടെ ഉപയോഗവും (Case System)
ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിൽ ഏഴ് വിഭക്തികൾ (Cases) ഉണ്ട്: നോമിനേറ്റീവ് (Nominative), ജെനിറ്റീവ് (Genitive), ഡേറ്റീവ് (Dative), അക്യുസേറ്റീവ് (Accusative), വൊക്കേറ്റീവ് (Vocative), ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ (Instrumental), ലോക്കേറ്റീവ് (Locative). വാക്യത്തിൽ നാമങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന പങ്കിനനുസരിച്ച് അവയുടെ രൂപത്തിൽ മാറ്റം വരുന്നു. മലയാളത്തിലും വിഭക്തി പ്രത്യയങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്: എ, ഓട്, അൽ, ഇൻറെ) ഉണ്ടെങ്കിലും ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിലെ വിഭക്തികൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണവും നാമങ്ങളുടെ അവസാന അക്ഷരങ്ങളെ പൂർണ്ണമായും മാറ്റുന്നതുമാണ്. മലയാളത്തിലെ ഒരു വാക്യത്തിലെ അർത്ഥം പൂർണ്ണമായി ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ട് ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിലെ അനുയോജ്യമായ വിഭക്തി രൂപം തിരഞ്ഞെടുക്കുക എന്നത് വിവർത്തനത്തിന്റെ വിജയത്തിന് അത്യാവശ്യമാണ്.
ആദരസൂചക പദങ്ങളും സംഭാഷണ ശൈലികളും (Politeness Registers)
മലയാളത്തിൽ ബഹുമാനം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ നിരവധി മാർഗ്ഗങ്ങളുണ്ട്. സംസാരിക്കുന്ന ആളുടെ പ്രായം, പദവി എന്നിവയനുസരിച്ച് സർവ്വനാമങ്ങളിലും (താങ്കൾ, അദ്ദേഹം, അങ്ങ്) ക്രിയാരൂപങ്ങളിലും മാറ്റം വരുത്താറുണ്ട്. ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിലും ബഹുമാനം കാണിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേക ശൈലിയുണ്ട്. അപരിചിതരോടും മുതിർന്നവരോടും സംസാരിക്കുമ്പോൾ രണ്ടാമത്തെ പുരുഷൻ ബഹുവചന രൂപമായ "Vi" (നിങ്ങൾ/താങ്കൾ) ഉപയോഗിക്കുന്നു, എന്നാൽ സുഹൃത്തുക്കളോടും കുട്ടികളോടും സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഏകവചന രൂപമായ "ti" (നീ) ഉപയോഗിക്കുന്നു. മലയാളത്തിലെ ബഹുമാന സൂചക പദങ്ങളുടെ ആഴം കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കി അതിനനുസരിച്ച് ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിലെ 'Vi' അല്ലെങ്കിൽ 'ti' രൂപങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് സംഭാഷണങ്ങൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വളരെ പ്രധാനമാണ്.
സാംസ്കാരികമായ പ്രാദേശികവൽക്കരണം (Cultural Localization)
ഭാഷാപരമായ വിവർത്തനത്തോടൊപ്പം തന്നെ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നാണ് സാംസ്കാരികമായ പ്രാദേശികവൽക്കരണം. കേരളത്തിലെ തനതായ സാമൂഹിക ജീവിതം, ഭക്ഷണരീതികൾ, സസ്യങ്ങൾ, ജീവികൾ എന്നിവ ബോസ്നിയൻ പശ്ചാത്തലത്തിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ നേരിട്ടുള്ള പരിഭാഷ പലപ്പോഴും പരാജയപ്പെടാറുണ്ട്. 'തുളസി', 'കഞ്ഞി', 'തോരൻ', 'നിലവിളക്ക്' തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾക്ക് ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിൽ നേരിട്ടുള്ള വാക്കുകൾ ഇല്ല. അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ വിവർത്തകൻ വിവരണാത്മക വിവർത്തനം (Descriptive translation) നടത്തുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ സമാനമായ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനമുള്ള ബോസ്നിയൻ പദങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയോ വേണം. ബോസ്നിയൻ സംസ്കാരത്തിലെ 'Ćevapi' (ഒരു തരം വിഭവം) അല്ലെങ്കിൽ 'Kafa' (കാപ്പി കുടിക്കുന്ന സംസ്കാരം) തുടങ്ങിയവ മലയാളത്തിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോഴും സമാനമായ പ്രാദേശികവൽക്കരണ തന്ത്രങ്ങൾ സ്വീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വിവർത്തകർക്കുള്ള പ്രധാന നുറുങ്ങുകൾ
- സന്ദർഭോചിതമായ വായന: വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിന് മുൻപ് ഉൽഭവ ഭാഷയിലെ (Source Language) ഉള്ളടക്കം പൂർണ്ണമായി വായിച്ച് അതിന്റെ പശ്ചാത്തലവും അർത്ഥതലങ്ങളും മനസ്സിലാക്കുക.
- വിഭക്തി നിയമങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് പരിശോധിക്കുക: ബോസ്നിയൻ ഭാഷയിലെ നാമങ്ങളുടെ വിഭക്തി രൂപങ്ങൾ എഴുതുമ്പോൾ വ്യാകരണ പുസ്തകങ്ങളോ നിഘണ്ടുക്കളോ പരിശോധിച്ച് തെറ്റുകൾ ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക.
- നേരിട്ടുള്ള വിവർത്തനം ഒഴിവാക്കുക: പദാനുപദ വിവർത്തനം (Word-for-word translation) ഒഴിവാക്കി വാക്യങ്ങളുടെ അർത്ഥത്തിന് മുൻഗണന നൽകി വിവർത്തനം ചെയ്യുക.
- സാങ്കേതിക പദാവലി നിർമ്മാണം: വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലുടനീളം ഉപയോഗിക്കേണ്ട സാങ്കേതിക പദങ്ങളുടെ ഒരു ഗ്ലോസറി (Glossary) മുൻകൂട്ടി തയ്യാറാക്കുന്നത് വിവർത്തനത്തിലെ ഏകീകരണം നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കും.
- നേറ്റീവ് സ്പീക്കറുടെ സഹായം തേടുക: വിവർത്തനം പൂർത്തിയായ ശേഷം ബോസ്നിയൻ മാതൃഭാഷയായ ഒരു പ്രൂഫ് റീഡറുടെ സഹായത്തോടെ ശൈലികളും വാക്യഘടനകളും സ്വാഭാവികമാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കുക.