ကိန္နဝန္ဒာ သို့ ဆာမိုအန် ဘာသာပြန်ဆိုပါ - အခမဲ့ အွန်လိုင်းဘာသာပြန်သူနှင့် မှန်ကန်သောသဒ္ဒါ | FrancoTranslate

Ikinyarwanda n'Igisamoa (Samoan) ni indimi zituruka mu miryango itandukanye rwose y'indimi ku isi, ibi bikaba bituma guhindura inyandiko hagati yazo biba igikorwa gisaba ubwakanire n'ubushishozi buhambaye. Ikinyarwanda ni ururimi rw'u Bantu ruvugwa muri Afurika y'Iburasirazuba, rufite imiterere ihambaye ishingiye ku makirasi y'amazina (noun classes) ndetse n'inshinga zikurura uturemajambo twinshi (agglutinative morphology). Ku rundi ruhande, Igisamoa ni ururimi rwo mu muryango w'indimi z'i搭載 (Austronesian), by'umwihariko mu gashami k'indimi za Polineziya (Polynesian languages), rukaba rukoreshwa cyane mu gihugu cya Samoa ndetse no mu birwa bya Samoa y'Amerika. Izisano za kure z'izi ndimi zombi zigaragaza ko guhindura inyandiko bitagomba gukorwa mu buryo bw'ijambo ku rindi, ahubwo bisaba gusandura inyandiko mu rwego bw'inyito n'imyumvire y'umuco.

0

Imiterere n'Inkomoko y'Indimi: Ikinyarwanda n'Igisamoa

Ikinyarwanda n'Igisamoa (Samoan) ni indimi zituruka mu miryango itandukanye rwose y'indimi ku isi, ibi bikaba bituma guhindura inyandiko hagati yazo biba igikorwa gisaba ubwakanire n'ubushishozi buhambaye. Ikinyarwanda ni ururimi rw'u Bantu ruvugwa muri Afurika y'Iburasirazuba, rufite imiterere ihambaye ishingiye ku makirasi y'amazina (noun classes) ndetse n'inshinga zikurura uturemajambo twinshi (agglutinative morphology). Ku rundi ruhande, Igisamoa ni ururimi rwo mu muryango w'indimi z'i搭載 (Austronesian), by'umwihariko mu gashami k'indimi za Polineziya (Polynesian languages), rukaba rukoreshwa cyane mu gihugu cya Samoa ndetse no mu birwa bya Samoa y'Amerika. Izisano za kure z'izi ndimi zombi zigaragaza ko guhindura inyandiko bitagomba gukorwa mu buryo bw'ijambo ku rindi, ahubwo bisaba gusandura inyandiko mu rwego bw'inyito n'imyumvire y'umuco.

Mu miterere y'interuro, Ikinyarwanda gikoresha gahunda isanzwe ya Subject-Verb-Object (SVO), aho intego y'interuro (subject) ibanziriza inshinga, hagakurikira uwayikorewe cyangwa igikorwa (object). Mu Gisamoa, gahunda y'interuro isanzwe kandi y'umwimerere ni Verb-Subject-Object (VSO). Ibi bivuze ko mu Gisamoa inshinga ari yo ibanza mu nteruro mbere y'uko intego n'igikorwa bikurikiraho. Iri hinduka ry'isano y'amagambo rishobora kubera imbogamizi ikomeye umusemu uhindura atabimenyereye, kuko bisaba gusesengura interuro y'Ikinyarwanda ngo ugaragaze igikorwa nyir'izina, hanyuma ukayishyira mu buryo bw'Igisamoa buhuye n'imyumvire y'urwo rurimi.

Amakirasi y'Amazina mu Kinyarwanda n'Uturemajambo Ndangazina mu Gisamoa

Imwe mu nkingi zikomeye z'ururimi rw'Ikinyarwanda ni amakirasi y'amazina. Amazina yose mu Kinyarwanda abarizwa mu nzego cyangwa amakirasi runaka agenga ihuzamajwi (concordial agreement) ry'inshinga, ibinyazina ndetse n'ibazina mu nteruro. Urugero, amagambo nka "umugabo", "umugore", "umwana" ari mu kiciro cya mbere n'icya kabiri by'abantu, bigatuma n'inshinga zikoresha indangantego "a-" cyangwa "ba-". Ibi bitandukanye cyane n'amazina y'ibintu nka "intebe" cyangwa "igiti" afite indi miterere y'indangantego. Iri huza ry'amajwi ni ryo rituma Ikinyarwanda kigira uburyo bwihariye bwo gusobanura isano y'ibintu mu nteruro ku buryo bworoshye.

Mu Gisamoa, nta makirasi y'amazina ahari nk'ayo mu Kinyarwanda. Aho kugira ngo hakoreshwe amakirasi y'amazina n'indangantego zayo, Igisamoa gikoresha uturemajambo twihariye (particles/articles) twerekana niba izina ari usa, ari umwihariko, cyangwa niba riri mu bwinshi cyangwa mu buke. Urugero, akaremajambo "le" gakoreshwa imbere y'amazina nk'artikili yerekana ikintu runaka (definite article), naho "se" ikerekana ikintu rusange cyangwa kitazwi (indefinite article). Hari n'uturemajambo twerekana ubwinshi nk'akaremajambo "au" cyangwa "nisi". Ku bw'ibyo, umusemu agomba kwitonda cyane mu guhindura inyandiko kugira ngo ubusobanuro bw'izina mu Kinyarwanda butazahinduka cyangwa ngo butakaze umwimerere mu Gisamoa.

Gahunda y'Inshinga n'Ibihe: Inshinga zikurura Uturemajambo n'Uturemajambo Twerekana Ibihe

Inshinga mu Kinyarwanda zifite imiterere ihambaye cyane kuko inshinga imwe y'Ikinyarwanda ishobora kubumbira hamwe intego, igihe, icyerekezo, n'icyerekezo cy'igikorwa mu ijambo rimwe. Urugero, mu ijambo "baramumutumira", harimo uturemajambo twerekana intego (ba-), igihe (ra-), uwo bigirirwa (-mu-), intego y'inshinga (-tum-), ndetse n'inyongeranzigo (-ira). Ibi bituma Ikinyarwanda kigira ubushobozi bwo kuvuga ibintu byinshi mu jambo rimwe cyangwa interuro ngufi cyane.

Mu Gisamoa, imiterere y'inshinga iroroshye kuko inshinga zayo zidakunze guhinduka (verbs are generally non-inflected). Aho kubikora mu nshinga nyir'izina, amakuru yerekeye igihe (nk'icyahise, icyzaza, cyangwa ikiraho) n'icyerekezo cy'igikorwa atangwa n'uturemajambo twerekana ibihe (tense markers) tubanziriza inshinga. Urugero, akaremajambo "sa" ryerekana icyahise, "e" ryerekana igihe kikiraho cyangwa ikirimo gukorwa, naho "ole" cyangwa "ā" bikerekana ejo hazaza. Inshinga yo mu Gisamoa nka "siva" (kubyina) ntizahinduka, ahubwo hakoreshwa "sa siva" (yarabyinnye), "e siva" (arabyina), cyangwa "ole siva" (azabyina). Umusemu asabwa gusobanukirwa neza aho utwo turemajambo dushyirwa muri gahunda y'interuro ya VSO kugira ngo ubusobanuro bw'inshinga n'igihe buhindurwe mu buryo bw'umwimerere butarimo amakosa.

Umuco n'Imvugo z'Icyubahiro (Gagana Fa'aaloalo) mu Gisamoa

Nk'uko mu Kinyarwanda habaho imvugo z'icyubahiro zikoreshwa mu buryo butandukanye iyo bavuga ku bayobozi, abasaza cyangwa abantu bubashywe (urugero nka "gutanga" aho kuvuga "gupfa" ku mwami cyangwa umuntu w'icyubahiro), Igisamoa gifite uburyo buhambaye cyane bw'imvugo z'icyubahiro bwitwa "Gagana Fa'aaloalo". Ubu buryo burasaba ko umusemu atoranya amagambo yihariye bitewe n'urwego rw'uwo bavuga cyangwa uwo babwira mu muryango.

Mu Gisamoa, hari amagambo asanzwe (gagana masani) n'amagambo y'icyubahiro (gagana fa'amalo cyangwa gagana fa'aaloalo) akoreshwa ku bami (matai) cyangwa abayobozi b'amatorero n'imiryango. Niba inyandiko y'Ikinyarwanda irimo kunyuramo imvugo z'icyubahiro cyangwa se ikaba yandikiwe umuryango w'abantu bubashywe, umusemu agomba guhitamo amagambo y'icyubahiro mu Gisamoa. Kudakoresha izi mvugo bishobora gufatwa nko kutagira ikinyabupfura ndetse n'agasuzuguro mu muco wa Samoa (Fa'a Samoa). Ibi bisaba ko umusemu agira ubumenyi buhagije ku mitekerereze n'imico y'abaturage ba Samoa, kuko isano y'umuco wabo n'imyizerere yabo igaragarira cyane mu rurimi bakoresha buri munsi.

Ibinyazina Ngenga n'uburyo bwo kwerekana Abasangirangendo

Mu Kinyarwanda, ibinyazina ngenga by'ubwinshi bifite imiterere yoroshye: "twebwe", "mwebwe", n' "bo". Nta kugaragaza niba uyivuga ari kumwe n'uwo babwirana cyangwa niba hari abandi batarimo. Mu Gisamoa, hari uburyo bwihariye bw'ibinyazina ngenga byerekana niba abantu bavugwa basangira igikorwa (inclusive pronoun) cyangwa niba uyivuga atarimo (exclusive pronoun). Urugero, "tatou" isobanura "twebwe twese" (harimo n'uwo tubwirana), naho "matou" isobanura "twebwe ariko wowe utarimo".

Uretse ibyo, Igisamoa gifite ibinyazina byerekana abantu babiri gusa (dual pronouns), bitandukanye n'Ikinyarwanda gifite gusa ubumwe n'ubwinshi. Ibi bivuze ko mu Gisamoa habaho ijambo ryihariye risobanura "twebwe abantu babiri gusa" ("taua" cyangwa "maua"). Iri tandukaniro risaba umusemu uhindura uva mu Kinyarwanda kwitonda cyane no gusesengura inyandiko y'inkomoko kugira ngo amenye umubare w'abantu bavugwa mu nteruro, bityo akoreshe ikinyazina gikwiye mu Gisamoa batabivuze mu buryo butaziguye mu Kinyarwanda.

Inama z'Ingenzi ku Basemu Buhindura Kinyarwanda-Samoa

  • Kwiga Ibisobanuro by'Imico: Mu Gisamoa, amagambo menshi afite isano n'inyanja, uburobyi, ndetse n'ubuhinzi bw'ibirayi (taro) n'ibinyamashaza. Mu Kinyarwanda, isano y'umuco ishingiye ku nka, ubworozi, n'ubuhinzi bw'imisozi. Umusemu agomba gushaka insimburamashyaka zikwiye aho guhindura ijambo ku rindi (literal translation).
  • Guhindura Hakoreshejwe Uburyo bw'Ikiganiro: Kubera ko Igisamoa ari ururimi rwishingikiriza cyane ku biganiro byo mu muco (oral tradition), inyandiko ihinduye igomba gusomeka neza mu buryo bw'amajwi (natural rhythm of speech).
  • Kwitonda ku Mitegurire y'Interuro z'Ibibazo: Ibibazo mu Gisamoa bikoresha uturemajambo twihariye (nk'akaremajambo "po" cyangwa "pe") ndetse n'ijwi rizamuka, kandi imiterere y'interuro ikabyerekana neza.
  • Gukoresha Ibinyazina Ngenga mu Buryo Bukwiye: Igisamoa gifite uburyo bwihariye bw'ibinyazina ngenga byerekana niba abantu bavugwa basangira igikorwa (inclusive) cyangwa niba uyivuga atarimo (exclusive), ndetse n'ibinyazina byerekana abantu babiri (dual pronouns). Ibi bitandukanye n'Ikinyarwanda gifite gusa ubumwe n'ubwinshi (singular and plural).

Other Popular Translation Directions