မြန်မာဘာသာစကားမှ ဂရိဘာသာစကားသို့ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် ကွဲပြားခြားနားလှသော ဘာသာစကားမိသားစုနှစ်ခု (Sino-Tibetan နှင့် Indo-European) အကြား ပေါင်းကူးတံတားထိုးခြင်း ဖြစ်သည့်အတွက် လွန်စွာ စိန်ခေါ်မှုရှိပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာစကားသည် အက္ခရာပုံစံ၊ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့များတွင် အာရှဆန်ပြီး ဂရိစကားသည် ဥရောပယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းကြောင်း၏ အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤဘာသာစကားနှစ်ခုအကြား အောင်မြင်စွာ ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ရန်အတွက် သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံ၊ စကားလုံးရွေးချယ်မှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သိမ်မွေ့နက်နဲမှုများကို အသေးစိတ် နားလည်သဘောပေါက်ရန် လိုအပ်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် မြန်မာဘာသာမှ ဂရိဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာ၌ ကြုံတွေ့ရသည့် အဓိက သဒ္ဒါကွာခြားချက်များ၊ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အဖိုးတန်အကြံပြုချက်များကို အသေးစိတ် ရှင်းလင်းတင်ပြသွားမည် ဖြစ်သည်။
၁။ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံစနစ် ကွာခြားချက် (Sentence Structure Differences)
မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ဂရိဘာသာစကားတို့၏ အခြေခံအကျဆုံး ကွာခြားချက်မှာ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ စနစ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားသည် ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (Subject-Object-Verb - SOV) စနစ်ကို အသုံးပြုပြီး စကားလုံးများ၏ နောက်တွင် ဝိဘတ်များ (Particles/Postpositions) ကပ်၍ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် "ကျွန်တော် သစ်သီးစားသည်" ဟူသော ဝါကျတွင် "ကျွန်တော်" (Subject)၊ "သစ်သီး" (Object) နှင့် "စားသည်" (Verb) ဟူ၍ အစဉ်လိုက် ရှိနေသည်။
ဂရိဘာသာစကားတွင်မူ အခြေခံအားဖြင့် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (Subject-Verb-Object - SVO) စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ သို့သော် ဂရိဘာသာစကားတွင် နာမ်များ၊ နာမ်စားများနှင့် နာမဝိသေသနများတွင် ဝိဘတ်ပြောင်းလဲမှု (Declension/Cases) များ ပါဝင်နေသောကြောင့် ဝါကျအတွင်း စကားလုံးတည်နေရာသည် မြန်မာဘာသာစကားထက် ပိုမိုပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ရှိသည်။ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံ မတူညီခြင်းကြောင့် ဘာသာပြန်ဆိုသူသည် မြန်မာဝါကျတစ်ကြောင်းကို ဂရိဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ဝါကျတည်ဆောက်ပုံကို လုံးဝ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရမည် ဖြစ်ပြီး ကြိယာကို ဝါကျအလယ် သို့မဟုတ် ကတ္တား၏ နောက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးရမည် ဖြစ်သည်။
၂။ သဒ္ဒါကျား၊ မ ခွဲခြားမှုနှင့် နာမ်ဝိဘတ်စနစ် (Grammatical Gender and Noun Cases)
ဂရိဘာသာစကား၏ အခက်ခဲဆုံး သဒ္ဒါအင်္ဂါရပ်တစ်ခုမှာ သဒ္ဒါကျား၊ မ (Grammatical Gender) ခွဲခြားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂရိဘာသာစကားရှိ နာမ်တိုင်းတွင် အမျိုးသားလိင် (Masculine)၊ အမျိုးသမီးလိင် (Feminine) သို့မဟုတ် နပုလ္လိင် (Neuter) ဟူ၍ ရှိသည်။ နာမ်နှင့် ဆက်စပ်နေသော အညွှန်းစကားလုံးများ (Articles)၊ နာမဝိသေသနများနှင့် နာမ်စားများသည်လည်း ထိုနာမ်၏ လိင်အလိုက် လိုက်ဖော်ပြရသည်။
မြန်မာဘာသာစကားတွင် သဒ္ဒါကျား၊ မ ခွဲခြားမှု မရှိဘဲ လူ သို့မဟုတ် သက်ရှိများအတွက်သာ "ဦး/ဒေါ်၊ အဖို/အမ" စသည်ဖြင့် သဘာဝလိင်ကို ခွဲခြားဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာဘာသာစကားမှ ဂရိဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ဘာသာပြန်သူသည် မြန်မာစကားလုံးတစ်ခုချင်းစီ၏ သဒ္ဒါလိင်ကို ဂရိဘာသာတွင် အမှန်ကန်ဆုံး ရွေးချယ်နိုင်ရန် လိုအပ်သည်။ ထို့ပြင် ဂရိဘာသာစကားတွင် နာမ်များကို ကတ္တားပုဒ် (Nominative)၊ ပိုင်ဆိုင်မှုပုဒ် (Genitive)၊ ကံပုဒ် (Accusative) နှင့် ဟစ်ခေါ်ပုဒ် (Vocative) ဟူသော ဝိဘတ် ၄ မျိုးဖြင့် ခွဲခြားအသုံးပြုရသဖြင့် မြန်မာဘာသာရှိ ဝိဘတ်များ (က၊ ကို၊ ၏၊ ၌) ကို ဂရိဘာသာ၏ ဝိဘတ်စနစ်နှင့် စနစ်တကျ ချိတ်ဆက်ပြန်ဆိုရမည် ဖြစ်သည်။
၃။ ကြိယာပုံသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲမှုနှင့် ကာလများ (Verb Conjugation and Tenses)
မြန်မာဘာသာစကားတွင် ကြိယာများသည် ကတ္တား၏ အနည်း၊ အများ (Singular/Plural) သို့မဟုတ် ကာလ (Tense) အလိုက် ပုံသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲခြင်း မရှိဘဲ "ခဲ့၊ နေ၊ မည်၊ ပြီ" စသော အကူကြိယာနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ပစ္စည်းများဖြင့်သာ ကာလကို ဖော်ပြသည်။ သို့သော် ဂရိဘာသာစကားတွင် ကြိယာများသည် ကတ္တား၏ လူပုဂ္ဂိုလ် (ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယနာမ်စား) နှင့် အနည်း၊ အများအလိုက် ပုံသဏ္ဌာန်များ လွန်စွာ ပြောင်းလဲသည်။
ဂရိကြိယာစနစ်တွင် ကာလ (Tense)၊ ကတ္တား/ကံပြုလုပ်ခြင်း (Voice - Active, Passive/Middle) နှင့် အခြင်းအရာ (Aspect - Continuous, Simple, Perfect) တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ကြိယာနောက်ဆက်တွဲများ (Suffixes) ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာဝါကျတစ်ကြောင်းတွင် ပါရှိသော ကာလနှင့် အခြင်းအရာကို အတိအကျ သဘောပေါက်ပြီးမှသာ ဂရိဘာသာရှိ မှန်ကန်သော ကြိယာပုံသဏ္ဌာန်ကို ရွေးချယ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာဘာသာတွင် ပါဝင်လေ့မရှိသော Passive Voice (ခံရကတ္တားဝါကျ) တည်ဆောက်ပုံများကို ဂရိဘာသာတွင် သဘာဝကျကျ ပြန်ဆိုနိုင်ရန် အထူးဂရုပြုရမည် ဖြစ်သည်။
၄။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများနှင့် ဂုဏ်ရည်ပြ စကားလုံးများ (Honorifics and Registers)
မြန်မာယဉ်ကျေးမှုတွင် အသက်အရွယ်၊ ရာထူးဌာနန္တရနှင့် ရင်းနှီးမှုအပေါ် မူတည်၍ သုံးနှုန်းရသော ယဉ်ကျေးမှုပြောင်းလဲမှုများ (Register) နှင့် ဂုဏ်ရည်ပြစကားလုံးများ (Honorifics) လွန်စွာ ကြွယ်ဝသည်။ ဥပမာအားဖြင့် စကားပြောဆိုသူအလိုက် ဝါကျအဆုံးတွင် "ပါ၊ ခင်ဗျာ၊ ရှင်" စသည်တို့ကို သုံးရသလို၊ "ကျွန်တော်၊ သမီး၊ ဘုန်းဘုန်း" စသော နာမ်စားအမျိုးမျိုးကို စနစ်တကျ ရွေးချယ်သုံးစွဲရသည်။
ဂရိဘာသာစကားတွင်လည်း ယဉ်ကျေးမှုအရ ပိုမိုရိုသေသမှုရှိစေရန် ဒုတိယလူပုဂ္ဂိုလ် အများကိန်း (Plural 'you' - εσείς) ကို သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။ သို့သော် မြန်မာဘာသာစကားကဲ့သို့ ကွဲပြားခြားနားလှသော ဂုဏ်ရည်ပြပစ္စည်းများစွာ မရှိသည့်အတွက် ဘာသာပြန်ဆိုသူအနေဖြင့် မြန်မာဘာသာရှိ ရိုသေလေးစားမှုအဆင့်အတန်းကို ဂရိဘာသာစကား၏ တရားဝင်စကားလုံးများ၊ စကားပြောဟန်များနှင့် အများကိန်း နာမ်စားများအသုံးပြုမှုတို့ဖြင့် အစားထိုးကာ အနီးစပ်ဆုံး သဘာဝကျအောင် ပြန်ဆိုရန် လိုအပ်သည်။
၅။ ဘာသာပြန်ဆိုသူများအတွက် လက်တွေ့ကျသော အကြံပြုချက်များ (Practical Translation Tips)
မြန်မာမှ ဂရိဘာသာသို့ အရည်အသွေးမြင့်မားစွာ ပြန်ဆိုနိုင်ရန် အောက်ပါအချက်များကို အဓိက လိုက်နာဆောင်ရွက်သင့်သည် -
- စကားလုံးချင်း တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ- မြန်မာဘာသာစကားရှိ အီဒီယမ်များ (Idioms) နှင့် စကားပုံများကို ဂရိဘာသာသို့ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်လျှင် အဓိပ္ပာယ်လွဲမှားသွားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် စကားလုံးချင်းပြန်မည့်အစား ဆိုလိုရင်းအဓိပ္ပာယ် (Context) ကို ဦးစားပေး၍ ဂရိဘာသာစကားတွင် ရှိပြီးသား အနီးစပ်ဆုံး အသုံးအနှုန်းများဖြင့် အစားထိုး ပြန်ဆိုပါ။
- သဒ္ဒါလိင်နှင့် ဝိဘတ်များကို အမြဲတစေ စစ်ဆေးပါ- ဂရိဘာသာတွင် နာမ်၊ နာမဝိသေသနနှင့် အညွှန်းစကားလုံးများ၏ လိင်နှင့် ဝိဘတ်များ တစ်ထပ်တည်းကျရန် လွန်စွာ အရေးကြီးသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာဘာသာတွင် သဒ္ဒါလိင်မရှိသောကြောင့် ဤအချက်သည် ဘာသာပြန်သူများ အမှားအယွင်း အများဆုံး ပြုလုပ်တတ်သော နေရာဖြစ်သည်။
- စကားအပြောအဆို ဟန်ပန် (Register) ကို ထိန်းသိမ်းပါ- မူရင်းမြန်မာစာသားသည် စာပေစကား (Formal) သို့မဟုတ် ပြောစကား (Informal) ဖြစ်သည်ကို သေချာခွဲခြားပြီး၊ ဂရိဘာသာစကားတွင်လည်း သင့်လျော်သော အရေးအသားပုံစံကို ရွေးချယ်အသုံးပြုပါ။
- မူရင်းစကားလုံးနှင့် ဂရိဘာသာစကား ပြောသူများ၏ နားလည်မှုကို နှိုင်းယှဉ်ပါ- ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများ သို့မဟုတ် ဒေသန္တရယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ စကားလုံးများကို ဂရိဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ဂရိလူမျိုးများ နားလည်နိုင်ရန်အတွက် ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ရှင်းလင်းချက် ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဂရိဘာသာတွင် အလားတူ သဘောတရားရှိသော စကားလုံးကို ရှာဖွေအသုံးပြုသင့်သည်။
အနှစ်ချုပ်ရသော် မြန်မာဘာသာမှ ဂရိဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် စကားလုံးများကို အစားထိုးရုံမျှမကဘဲ ဘာသာစကားနှစ်ခုလုံး၏ နက်နဲလှသော သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံများကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ရသော အနုပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ယခုဖော်ပြပါ အချက်အလက်များနှင့် နည်းစနစ်များသည် ဘာသာပြန်ဆိုသူများအတွက် ပိုမိုတိကျ၍ သဘာဝကျသော ဘာသာပြန်ဆိုမှုများကို ဖန်တီးနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။