Ny Fifandraisan'ny Teny Malagasy sy ny Teny Cebuano ara-Pianakaviam-piteny
Ny teny Malagasy sy ny teny Cebuano dia fiteny roa izay manana fifandraisana ara-tantara lalina na dia sarahan'ny ranomasimbe lehibe aza ny toerana misy ny mpiteny azy. Samy anisan'ny fianakaviam-piteny Aotronesianina (Austronesian) ireo fiteny roa ireo. Ny teny Malagasy dia ao anatin'ny rantsana Barito Atsinanana, raha ny teny Cebuano kosa, izay tenenina indrindra any amin'ny faritra afovoany sy atsimon'ny Filipina (Visayas sy Mindanao), dia ao anatin'ny rantsana Malayo-Polinezianina Andrefana. Noho izany fitoviana izany, misy voambolana maro manana fototra iraisana izay manamora ny fahatakarana ny toe-javatra sasany rehefa mandika teny.
Ohatra, ny isa dimy amin'ny teny Malagasy dia mitovy tanteraka amin'ny hoe "lima" amin'ny teny Cebuano. Ny teny hoe "maso" (ihany koa amin'ny Cebuano dia "mata"), ary ny teny hoe "taona" dia manana fifandraisana amin'ny hoe "tuig" amin'ny fiteny Cebuano. Na izany aza, ny mpandika teny dia mila mitandrina fatratra satria na dia misy aza ny fitoviana ara-pototeny, ny fivoaran'ny fiteny tsirairay dia niteraka fitsipika manokana, voambolana miavaka, ary fomba fiteny izay tsy azo adika ara-bakiteny tsotra izao.
Ny Olana lehibe eo amin'ny Fandrafetana ny Fehezanteny: VOS sy VSO
Ny iray amin'ireo sakana lehibe indrindra ho an'ny mpandika teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Cebuano dia ny filaharan'ny teny ao anatin'ny fehezanteny (Syntax). Ny teny Malagasy dia manana filaharana VOS (Matoanteny - Fameno - Lazaina) ho an'ny fehezanteny tsotra sy mahazatra. Ohatra: "Nihinana trondro ny saka." Eto, ny matoanteny dia "nihinana", ny fameno dia "trondro", ary ny lazaina dia "ny saka".
Amin'ny teny Cebuano kosa, ny rafitra fototra sy voajanahary indrindra dia VSO (Matoanteny - Lazaina - Fameno). Ny fehezanteny etsy ambony dia adika amin'ny teny Cebuano hoe: "Nikaon ang iring og isda." Amin'ity tranga ity, ny "nikaon" no matoanteny (nihinana), ny "ang iring" no lazaina (ny saka), ary ny "og isda" no fameno (trondro). Ny mpandika teny dia tsy maintsy mahay mamantatra ny lazaina ao amin'ny fehezanteny Malagasy mba hametrahana azy eo amin'ny toerana tokony hisy azy amin'ny teny Cebuano, izany hoe aorian'ny matoanteny avy hatrany.
Ny Rafitry ny Matoanteny sy ny Fitodika (Focus System)
Tahaka ny fiteny filipianina maro, ny teny Cebuano dia mampiasa rafitra fitodiky ny matoanteny tena matanjaka sy saro-pady (Austronesian alignment na focus system). Ny mpandika teny dia tsy maintsy mahatakatra ny fomba fampiasana ny tovona, tsofoka, ary tovana amin'ny matoanteny Cebuano mba hifanaraka amin'ny fitodika tiana hozaraina ao amin'ny lahatsoratra Malagasy.
Ao amin'ny teny Malagasy, misy ny fitodika mpanao (active voice) sy ny fitodika atao na hafa (passive and circumstantial voices). Ohatra amin'ny fitodika mpanao: "Nividy ny boky ny lehilahy." Amin'ny teny Cebuano, mba hanamafisana ny mpanao (Actor Focus), dia mampiasa ny tovona "ni-" na "nag-" ny matoanteny: "Nipalit ang lalaki sa libro." Raha te hanamafy ny zavatra novidina kosa (Object Focus), dia toy izao ny rafitra: "Gipalit sa lalaki ang libro." Mariho ny fiovan'ny mpampiankin-teny "ang" sy "sa". Ny "ang" dia manondro hatrany ny teny iharan'ny tsindrim-peo na ny lazaina ao amin'ny fehezanteny, ary ny fitsipiky ny fitsipi-pitenenana Cebuano dia mitaky fa ny matoanteny dia tsy maintsy ampifanarahina amin'izany.
Ireo Voambolana Mindrana sy ny Lalan-tsain'ny Kolontsaina
Ny teny Malagasy sy ny teny Cebuano dia samy niharan'ny fiantraikan'ny fanjanahantany sy ny fifandraisana tamin'ny firenen-kafa, saingy tamin'ny fomba samy hafa tanteraka. Ny teny Malagasy dia nahazo teny maro avy amin'ny teny Arabo, Frantsay, ary Anglisy. Ny teny Cebuano kosa dia manana teny mindrana an-jatony avy amin'ny teny Espaniola (noho ny fanjanahan-tany nisy tany Filipina nandritra ny taonjato telo mahery) sy ny teny Anglisy amin'izao fotoana izao.
Rehefa mandika teny, dia mila mahafantatra ny mpandika teny fa maro ny teny Cebuano ampiasaina amin'ny fiainana andavanandro izay manana fototra espaniola. Ohatra, ny teny hoe "lamesa" dia "mesa", ny "seza" dia "silya", ny "asa" dia "trabaho", ary ny "fotoana" dia "oras". Ny fampiasana ireo teny mindrana ireo amin'ny fomba mety dia miantoka fa ny lahatsoratra voadika dia ho takatry ny mpamaky teratany mora foana. Ankoatra izany, misy ireo fomba fiteny amin'ny teny Malagasy izay mifototra amin'ny fomba fiainana sy ny kolontsaina malagasy (ohatra ny fomba fiteny momba ny fihavanana na ny fahendrena lovain-tsofina) izay mila dika mitovy amin'ny soatoavina eo amin'ny fiarahamonina Cebuano fa tsy adika ara-bakiteny.
Soso-kevitra sy Paikady ho an'ny Fandikan-teny Mahomby
Mba hahazoana vokatra tsara indrindra amin'ny fandikan-teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Cebuano, dia tsara ny manaraka ireto soso-kevitra ireto:
- Aza adika ara-bakiteny ny fehezanteny: Ny teny tsirairay dia manana ny toerany manokana arakaraka ny fitsipiky ny fiteny tsirairay. Ny fandikana ara-bakiteny dia miteraka fahadisoana lehibe eo amin'ny rafitry ny fehezanteny Cebuano.
- Diniho tsara ny mpampiankin-teny: Tandremo ny fahasamihafan'ny fampiasana ny "ang", "sa", ary "ug" amin'ny teny Cebuano. Izy ireo no fanalahidin'ny fahazavan'ny fehezanteny ary izy ireo no mamaritra ny fifandraisan'ny teny ao anaty fehezanteny.
- Hajao ny tontolon'ny kolontsaina: Rehefa misy teny na fomba fiteny malagasy tsy manana dika mivantana, dia mampiasà fanazavana fohy na tadiavo ny fomba fiteny Cebuano izay manana hevitra mitovy amin'izany eo amin'ny fiainana andavanandro.
- Vakio sy ahitsio matetika ny asa soratra: Ny asa fandikan-teny tsara dia mitaky famakiana imbetsaka mba hahazoana antoka fa mikoriana tsara ny lahatsoratra ary tsy misy feo hafahafa amin'ny teny kendrena.
Fehin-kevitra sy ny Hasin'ny Fampitana Hevitra
Ny fandikan-teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Cebuano dia tsy asa fampitahana voambolana fotsiny, fa tena fampifandraisana ny roa tonta amin'ny alalan'ny kolontsaina sy ny tantaran'ny teny Aotronesianina. Na dia misy aza ny fahasamihafana ara-pitsipika sy ara-drafitra, ny fahafantaran'ny mpandika teny ny nuances ara-pitenenana sy ny fitsipika mifehy ny teny Cebuano dia miantoka lahatsoratra voadika mazava, marina, ary manaja ny fomba fitenin'ny teratany.