ഇന്നത്തെ ആഗോളവത്കൃത ലോകത്ത് വിവിധ ഭാഷകൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ കേരളത്തിൽ സംസാരിക്കുന്ന ദ്രാവിഡ ഭാഷാ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട മലയാളവും, യൂറോപ്പിലെ ബാൽക്കൻ മേഖലയിലുള്ള സ്ലാവിക് ഭാഷാ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ക്രോയേഷ്യനും തമ്മിലുള്ള വിവർത്തനം സവിശേഷമായ വെല്ലുവിളികളും തന്ത്രങ്ങളും ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ്. തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് ഭാഷാ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഭാഷകൾ തമ്മിൽ വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വ്യാകരണം, വാക്യഘടന, സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലം എന്നിവയിൽ വൻ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം. ഈ ലേഖനത്തിൽ മലയാളത്തിൽ നിന്ന് ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിലേക്ക് വിജയകരമായി വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള വഴികളും അവയിലെ സൂക്ഷ്മതകളും ചർച്ച ചെയ്യുന്നു.
ഭാഷാപരമായ പശ്ചാത്തലവും അടിസ്ഥാന വ്യത്യാസങ്ങളും
മലയാളവും ക്രോയേഷ്യനും അവയുടെ വ്യാകരണത്തിലും ഘടനയിലും തികച്ചും വിഭിന്നമായ രണ്ട് ധ്രുവങ്ങളിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. മലയാളം ഒരു ദ്രാവിഡ ഭാഷയാണ്, അത് ഒട്ടനവധി പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർത്ത് പദങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു 'അഗ്ലൂട്ടിനേറ്റീവ്' (Agglutinative) ഭാഷയാണ്. എന്നാൽ ക്രോയേഷ്യൻ ഒരു ഇൻഡോ-യൂറോപ്യൻ സ്ലാവിക് ഭാഷയാണ്, ഇത് വിഭക്തികളും ലിംഗഭേദങ്ങളും അനുസരിച്ച് പദരൂപങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുന്ന ഒരു 'ഇൻഫ്ലെക്റ്റഡ്' (Inflected) ഭാഷയാണ്. ഈ അടിസ്ഥാനപരമായ വ്യത്യാസം വിവർത്തകന് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്.
മലയാളം സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം ഏതാണ്ട് 3.8 കോടിയോളം വരും, എന്നാൽ ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം വെറും 55 ലക്ഷത്തിനടുത്താണ്. കേരളത്തിൽ മലയാളത്തിന് സ്വന്തമായി ഒരു ലിപിയുണ്ട്. എന്നാൽ ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷ എഴുതാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാലയുടെ ഒരു രൂപഭേദമായ ഗജിത്സ (Gaj's Latin alphabet) ആണ്. ലിപിയുടെ ഈ വ്യത്യാസം വിവർത്തനത്തിലെ ലിപ്യന്തരണ ഘട്ടത്തിൽ വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, മലയാളത്തിലെ പ്രത്യേക സ്വരങ്ങളായ 'ഴ', 'റ', 'ള' എന്നിവ ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിലെ അക്ഷരങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ കൃത്യമായ ധ്വനി നൽകാൻ പ്രയാസമാണ്. വിപരീതമായി, ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിലെ ചില പ്രത്യേക വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളായ 'č', 'ć', 'dž', 'đ', 'š', 'ž' എന്നിവ മലയാളത്തിൽ കൃത്യമായി എഴുതി ഫലിപ്പിക്കാനും പ്രയാസമാണ്. ഇത് വിവർത്തകർ പ്രത്യേകമായി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വാക്യഘടനയിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ (SOV vs SVO)
മലയാളത്തിലെ വാക്യഘടന സാധാരണയായി കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ (Subject-Object-Verb അല്ലെങ്കിൽ SOV) എന്ന ക്രമത്തിലാണ് വരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, "ഞാൻ പുസ്തകം വായിക്കുന്നു" എന്ന് പറയുമ്പോൾ കർത്താവായ 'ഞാൻ' ആദ്യം വരുന്നു, തുടർന്ന് കർമ്മമായ 'പുസ്തകം', ഒടുവിൽ ക്രിയയായ 'വായിക്കുന്നു' എന്നിവ വരുന്നു. എന്നാൽ ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിൽ സാധാരണയായി കർത്താവ്-ക്രിയ-കർമ്മം (Subject-Verb-Object അല്ലെങ്കിൽ SVO) എന്ന ക്രമമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ക്രോയേഷ്യനിൽ ഇത് "Ja čitam knjigu" (ഞാൻ വായിക്കുന്നു പുസ്തകം) എന്ന് എഴുതുന്നു. വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വാക്യങ്ങളുടെ ഈ ക്രമമാറ്റം ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിയില്ലെങ്കിൽ വിവർത്തനം ചെയ്ത വാചകം കൃത്രിമവും തെറ്റായതുമായി അനുഭവപ്പെടും.
ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷ ഒരു ഫ്രീ-വേർഡ്-ഓർഡർ (Free word order) ഭാഷയായി പലപ്പോഴും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം വിഭക്തി പ്രത്യയങ്ങൾ വാചകത്തിലെ പദങ്ങളുടെ പങ്ക് കൃത്യമായി വ്യക്തമാക്കുന്നതിനാൽ പദങ്ങളുടെ സ്ഥാനം മാറിയാലും അർത്ഥം വലിയതോതിൽ മാറുന്നില്ല. എങ്കിലും അടിസ്ഥാനപരമായ ആശയവിനിമയത്തിന് SVO രീതിയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മലയാളത്തിലാകട്ടെ, ക്രിയ വാക്യത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ വരുന്നത് നിർബന്ധമാണ്. മലയാളത്തിലെ ഈ കർക്കശമായ നിയമം ക്രോയേഷ്യനിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ സരളമാക്കാൻ വിവർത്തകന് സാധിക്കും. എന്നാൽ ഇത്തരത്തിൽ ചെയ്യുമ്പോൾ വാചകത്തിന് നൽകേണ്ട ഊന്നൽ (Emphasis) നഷ്ടപ്പെടാതെ നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, മലയാളത്തിൽ ഒരു വാചകത്തിലെ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക പദത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകാൻ നമ്മൾ വാക്യഘടനയിൽ വരുത്തുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ക്രോയേഷ്യനിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ അവിടുത്തെ വിഭക്തികളുടെയും പദങ്ങളുടെയും സ്ഥാനം അതനുസരിച്ച് പുനഃക്രമീകരിക്കേണ്ടി വരും.
വിഭക്തികളുടെ സങ്കീർണ്ണതകൾ (Cases)
മലയാളത്തിലും ക്രോയേഷ്യനിലും വിഭക്തികൾ (Cases) വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ട്. മലയാളത്തിൽ ഏഴ് വിഭക്തികളും അവയുടെ പ്രത്യയങ്ങളുമാണ് ഉള്ളതെങ്കിൽ, ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിൽ ഏഴ് വ്യാകരണ വിഭക്തികൾ (Nominative, Genitive, Dative, Accusative, Vocative, Locative, Instrumental) ഉണ്ട്. മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങളോട് പ്രത്യയങ്ങൾ ചേർക്കുമ്പോൾ (ഉദാഹരണത്തിന്: വീട്ടിൽ, മേശപ്പുറത്ത്), ക്രോയേഷ്യനിൽ നാമത്തിന്റെ അവസാന അക്ഷരങ്ങൾ തന്നെ വിഭക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് മാറുന്നു. കൂടാതെ ക്രോയേഷ്യൻ വിഭക്തികൾക്കൊപ്പം അനുയോജ്യമായ പ്രെപ്പോസിഷനുകൾ (Prepositions) ഉപയോഗിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മലയാളത്തിലെ ഒരു പ്രത്യയത്തെ ക്രോയേഷ്യനിലെ കൃത്യമായ വിഭക്തിയിലേക്കും പ്രെപ്പോസിഷനിലേക്കും മാറ്റുന്നത് വിവർത്തകന്റെ ഭാഷാ വൈദഗ്ധ്യത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
മലയാളത്തിൽ എട്ട് വിഭക്തികളാണുള്ളത്: നിർദ്ദേശിക (Nominative), പ്രയോജിക (Instrumental), സംയോജിക (Sociative), ഉദ്ദേശിക (Dative), ആധാരിക (Locative), സംബന്ധിക (Genitive), സംബോധന (Vocative) കൂടാതെ പ്രമാണികയും. ക്രോയേഷ്യനിലെ ഏഴ് വിഭക്തികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ പലപ്പോഴും നേരിട്ടുള്ള പൊരുത്തങ്ങൾ കാണാം. ഉദാഹരണത്തിന് മലയാളത്തിലെ ഉദ്ദേശിക വിഭക്തിയിലെ 'ക്' അല്ലെങ്കിൽ 'ന്' പ്രത്യയം (അവന്, രാമന്) ക്രോയേഷ്യൻ ദാറ്റീവ് (Dative) വിഭക്തിക്ക് സമാനമാണ്. അതുപോലെ ആധാരികയിലെ 'ഇൽ', 'മേൽ' എന്നിവ ക്രോയേഷ്യൻ ലൊക്കേറ്റീവ് (Locative) വിഭക്തിക്കും, സംബന്ധികയിലെ 'ഉടെ', 'റെ' എന്നിവ ജനറ്റീവ് (Genitive) വിഭക്തിക്കും സമാനമാണ്. എന്നാൽ, ഈ സാമ്യതകൾ എപ്പോഴും പൂർണ്ണമല്ല. ചില ക്രോയേഷ്യൻ വിഭക്തികൾ പ്രത്യേക പ്രെപ്പോസിഷനുകളുമായി മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കൂ. ഉദാഹരണത്തിന്, ക്രോയേഷ്യൻ ലൊക്കേറ്റീവ് വിഭക്തി എപ്പോഴും 'u' (ഇൽ), 'na' (മേൽ), 'o' (കുറിച്ച്) തുടങ്ങിയ പ്രെപ്പോസിഷനുകൾക്ക് ശേഷമേ വരൂ. ഈ വ്യവസ്ഥകൾ തെറ്റാതെ പ്രയോഗിക്കുന്നത് വിവർത്തനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം വർദ്ധിപ്പിക്കും.
ലിംഗഭേദവും പൊരുത്തപ്പെടലും (Gender and Agreement)
മലയാളത്തിൽ ലിംഗഭേദം പ്രധാനമായും മനുഷ്യരെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന നാമങ്ങൾക്കും സർവ്വനാമങ്ങൾക്കും മാത്രമാണ് ബാധകമാകുന്നത്. അല്ലാത്തവയെല്ലാം നപുംസകലിംഗമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിൽ എല്ലാ നാമങ്ങൾക്കും ലിംഗഭേദമുണ്ട്. അവ പുല്ലിംഗം (Masculine), സ്ത്രീലിംഗം (Feminine), നപുംസകലിംഗം (Neuter) എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ജീവനില്ലാത്ത വസ്തുക്കൾക്കും ക്രോയേഷ്യനിൽ ലിംഗഭേദം നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിൽ 'മേശ' (stol) പുല്ലിംഗവും 'പുസ്തകം' (knjiga) സ്ത്രീലിംഗവുമാണ്. ഈ നാമങ്ങളോട് ചേരുന്ന നാമവിശേഷണങ്ങളും (Adjectives) ക്രിയകളും നാമത്തിന്റെ ലിംഗത്തിനും വചനത്തിനും അനുസരിച്ച് മാറേണ്ടതുണ്ട്. മലയാളത്തിൽ ഇത്തരം മാറ്റങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ ലിംഗഭേദത്തിൽ വരുന്ന പിഴവുകൾ വലിയ വ്യാകരണ തെറ്റുകൾക്ക് കാരണമാകും.
നാമവിശേഷണങ്ങൾ നാമവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നത് ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിൽ വളരെ കർശനമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, മലയാളത്തിൽ 'നല്ല കുട്ടി', 'നല്ല വീട്', 'നല്ല പൂവ്' എന്ന് പറയുമ്പോൾ 'നല്ല' എന്ന വിശേഷണത്തിന് യാതൊരു മാറ്റവുമില്ല. എന്നാൽ ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിൽ 'കുട്ടി' (dijete - നപുംസകലിംഗം), 'വീട്' (kuća - സ്ത്രീലിംഗം), 'മേശ' (stol - പുല്ലിംഗം) എന്നിവയ്ക്ക് അനുസരിച്ച് 'നല്ല' എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന 'dobar' എന്ന പദം മാറും. ഇത് യഥാക്രമം 'dobro dijete', 'dobra kuća', 'dobar stol' എന്നിങ്ങനെ മാറുന്നു. മലയാളത്തിൽ നിന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ നാമത്തിന്റെ ലിംഗം കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കാതെ വിശേഷണങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചാൽ അത് വായിക്കുന്നയാൾക്ക് വലിയ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കും.
ക്രിയാരൂപങ്ങളും ക്രീയയുടെ സ്വഭാവവും (Verbal Aspect)
ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിലെ ക്രിയകളുടെ ആസ്പെക്റ്റ് (Aspect) മനസ്സിലാക്കുക എന്നത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യമാണ്. ഒരു പ്രവൃത്തി പൂർത്തിയായി കഴിഞ്ഞു എന്ന് കാണിക്കാൻ പെർഫെക്റ്റീവ് (Perfective) ക്രിയകളും, ആ പ്രവൃത്തി നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു അല്ലെങ്കിൽ ആവർത്തിച്ചു നടക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു എന്ന് കാണിക്കാൻ ഇംപെർഫെക്റ്റീവ് (Imperfective) ക്രിയകളും ഉപയോഗിക്കുന്നു. മലയാളത്തിൽ നമ്മൾ ഇതിനെ 'ചെയ്തു കഴിഞ്ഞു', 'ചെയ്തു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു', 'ചെയ്യുക പതിവാണ്' തുടങ്ങിയ രീതികളിൽ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. വിവർത്തകൻ മലയാളത്തിലെ വാചകം നൽകുന്ന സൂക്ഷ്മാർത്ഥം ഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് വേണം ക്രോയേഷ്യനിലെ ശരിയായ ക്രിയാരൂപം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ. അല്ലാത്തപക്ഷം വാചകം വ്യാകരണപരമായി ശരിയാണെങ്കിലും അർത്ഥം തെറ്റായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടാം.
സാംസ്കാരിക പൊരുത്തപ്പെടുത്തൽ (Cultural Localization)
കേരളത്തിലെയും ക്രോയേഷ്യയിലെയും സാമൂഹിക സാംസ്കാരിക ജീവിതങ്ങൾ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്. കേരളത്തിലെ ആചാരങ്ങൾ, ഭക്ഷണരീതികൾ, സാംസ്കാരിക പദങ്ങൾ എന്നിവ ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, 'സദ്യ', 'പായസം', 'താലികെട്ട്' തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾക്ക് സമാനമായ വാക്കുകൾ ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിലുണ്ടാകില്ല. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ താഴെ പറയുന്ന തന്ത്രങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാം:
- വിശദീകരണ വിവർത്തനം (Descriptive Translation): സാംസ്കാരിക പദത്തിന് പകരം അതിന്റെ ചെറിയൊരു വിവരണം നൽകുക.
- ലിപ്യന്തരണം (Transliteration): വാക്ക് അതേപടി ക്രോയേഷ്യൻ ലിപിയിൽ എഴുതി അടിക്കുറിപ്പോടുകൂടി വിശദീകരിക്കുക.
- സാംസ്കാരിക സമന്വയം (Cultural Substitution): ക്രോയേഷ്യൻ സംസ്കാരത്തിലെ സമാനമായ ഒരു പദം കണ്ടെത്തുക (ഇത് പലപ്പോഴും കൃത്യമായ അർത്ഥം നൽകണമെന്നില്ല).
വിജയകരമായ വിവർത്തനത്തിനുള്ള പ്രായോഗിക ടിപ്പുകൾ
മലയാളത്തിൽ നിന്ന് ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വിവർത്തകർ താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്:
- വാച്യാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനം ഒഴിവാക്കുക: വാക്കുകൾക്ക് പകരം വാക്കുകൾ വെച്ചുള്ള വിവർത്തനം (Word-for-word translation) ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്. അത് അർത്ഥശൂന്യമായ വാചകങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കും. പകരം വാചകത്തിന്റെ ആകെത്തുക മനസ്സിലാക്കി വിവർത്തനം ചെയ്യുക.
- സർവ്വനാമങ്ങളുടെ ഉപയോഗം: മലയാളത്തിൽ പലപ്പോഴും കർത്താവായ സർവ്വനാമങ്ങൾ (ഞാൻ, നീ, അവൻ) ഒഴിവാക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ ക്രോയേഷ്യനിൽ ക്രിയയുടെ രൂപത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ കർത്താവ് ആരാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുമെങ്കിലും, വ്യക്തതയ്ക്കായി സർവ്വനാമങ്ങൾ ആവശ്യാനുസരണം ചേർക്കണം.
- ക്രോയേഷ്യൻ വിഭക്തികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടുക: വിഭക്തികൾ തെറ്റിയാൽ ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിൽ ആശയവിനിമയം തടസ്സപ്പെടും. അതിനാൽ ക്രോയേഷ്യൻ വ്യാകരണത്തിലെ വിഭക്തികൾ വ്യക്തമായി പഠിക്കുക.
- ദ്വിഭാഷാ നിഘണ്ടുക്കളുടെയും വിവരസാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും സഹായം തേടുക: മലയാളം-ക്രോയേഷ്യൻ നേരിട്ടുള്ള നിഘണ്ടുക്കൾ കുറവായതിനാൽ പലപ്പോഴും ഇംഗ്ലീഷ് ഒരു മധ്യവർത്തി ഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കേണ്ടി വരാറുണ്ട്. ഇത് അർത്ഥവ്യത്യാസം ഉണ്ടാക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കണം.
- മാതൃഭാഷാ വക്താക്കളെക്കൊണ്ട് പുനരവലോകനം ചെയ്യിക്കുക: വിവർത്തനം ചെയ്ത ഉള്ളടക്കം ഒരു ക്രോയേഷ്യൻ മാതൃഭാഷാ വക്താവിനെക്കൊണ്ട് (Native Speaker) വായിപ്പിച്ചു നോക്കുന്നത് സ്വാഭാവികത ഉറപ്പുവരുത്താൻ സഹായിക്കും.
മലയാളത്തിൽ നിന്ന് ക്രോയേഷ്യൻ ഭാഷയിലേക്കുള്ള വിവർത്തനം എന്നത് കേവലം വാക്കുകളുടെ കൈമാറ്റമല്ല, മറിച്ച് രണ്ട് സംസ്കാരങ്ങളെയും ഭാഷാശാസ്ത്രങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വലിയ പ്രക്രിയയാണ്. വ്യാകരണപരമായ വ്യത്യാസങ്ങളും സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങളും ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിക്കൊണ്ട് മാത്രമേ മികച്ചതും സ്വാഭാവികവുമായ വിവർത്തനം സാധ്യമാകൂ.