Go ranola go tswa mo puong e e jaaka Setswana go ya mo go se-Bosnia ke tiro e e tlhokang kitso e e tseneletseng ya thutapuo le ditso tsa dipuo ka bobedi. Setswana ke nngwe ya dipuo tsa Bantu tse di buiwang thata mo borwa jwa Aferika, bogolo jang mo nageng ya Botswana le Aferika Borwa, mme se-Bosnia ke puo ya se-Slavic e e buiwang kwa dinageng tsa Balkan kwa Yuropa. Dipuo tse ka bobedi di farologana fela thata ka kagego, modumo, le mokgwa o di supang megopolo ka ona. Kaelo eno e e tletseng e tlhalosa dintlha tse di botlhokwa tse baranodi ba tlhokang go di ela tlhoko go netefatsa gore bokao bo fetisiwa ka botlalo le ka fa go tshwanetseng go tokafatsa go utlwisisana ga ditso tseno tse pedi.
1. Dipharologanyo tsa Kagego ya Thutapuo
Ntlha ya ntlha e e farologanyang Setswana le se-Bosnia ke kagego ya mofuta wa maina. Setswana se na le thulaganyo e e kgethegileng ya dithopha tsa maina (noun classes). Dithopha tseno di laola ka fa ditlhalosi, didiri, le maemedi di amanang ka gona le leina ka go dirisa ditlhogo (prefixes) tse di jaaka "mo-", "ba-", "se-", le "di-". Ka sekai, "Mosetsana yo montle o a opela" (setlhopha sa 1) le "Basetsana ba bantle ba a opela" (setlhopha sa 2). Mo go se-Bosnia, kagego eno e farologana gotlhelele. Puo eno e dirisa bong jwa thutapuo (grammatical gender) jo bo arogantseng maina ka maphata a le mararo: bong-tona (muški rod), bong-tshadi (ženski rod), le bong-neutral (srednji rod). Bong jo bo fetola bokao jwa ditlhalosi le didiri ka go fetola bofelo jwa mafoko.
Gape, se-Bosnia se itsege ka go dirisa dikase tsa thutapuo tse di supang seabe sa leina mo polelong (cases/padeži). Go na le dikase di le supa mo puong eno: nominative, genitive, dative, accusative, vocative, locative, le instrumental. Tokololo nngwe le nngwe ya leina e fetola bofelo jwa lona go ya ka kase e e dirisiwang. Mo Setswaneng, ga re na dikase tse di supang seabe sa leina ka tsela e e ntseng jalo; re dirisa ditlhalosi tsa maemo (prepositions) le thulaganyo e e tiileng ya mafoko (SVO - Subject-Verb-Object). Ka jalo, moranodi o tshwanetse go nna kelotlhoko thata gore a se ke a latlhegelwa ka bokao jwa kase fa a ranolela mo go se-Bosnia.
2. Didiri le Dinako tsa Mafoko (Verbs and Tenses)
Mo Setswaneng, sediri se fetolwa ka go dirisa ditlhogo tsa tumalano le megatla e e supang nako, mokgwa, le mathata a mangwe a thutapuo. Ditumalano tseno di tshwanetse go tsamaelana le setlhopha sa leina la sediri. Ka fa letlhakoreng le lengwe, didiri tsa se-Bosnia di tsamaisana le bong, palo (bongwe kgotsa bontsi), le motho (wa ntlha, wa bobedi, kgotsa wa boraro). Se se rayang gore moranodi o tshwanetse go nna kelotlhoko fela thata fa a fetolela ditlhaloso tsa ditiro go netefatsa gore tumalano e a diragala.
Sengwe se se kgatlhang ka se-Bosnia ke go dirisiwa ga dintlha tsa go felela le go sa felele ga tiro (perfective and imperfective aspects). Se se farologana le ka fa Setswana se bontshang nako le tiragalo ka gona. Mo go se-Bosnia, go na le didiri tse pedi tse di farologaneng go supa tiro e e setseng e fedile (perfective) le e e ntseng e tswelela (imperfective). Kgetho ya sediri e fetola bokao ka botlalo, mme se se tlhoka gore moranodi a tlhaloganye ka botlalo maemo a polelo e e tlhangwang mo Setswaneng pele a kgetha lentswe le le maleba ka se-Bosnia. Ka sekai, tiro e e dirwang gangwe fela e farologana le e e dirwang kgapetsakgapetsa, mme pharologanyo eno e supilwe ka go farologana ga modipuo wa didiri ka se-Bosnia.
3. Bokao jwa Ditso le "Transcreation"
Puo nngwe le nngwe e rwele ditso, ditumelo, le mekgwa ya botshelo ya batho ba ba e buang. Setswana se na le maele le diane tse di humileng tse di amanang le matshelo a barui, temothuo, le botshelo jwa mo magaeng a Aferika. Ka sekai, mogopolo o o jaaka "Botho" o o tlhalosang maikutlo a setho le go tshela mmogo ga batho ka kagiso, ga o na lentswe le le lengwe fela le le tlhamaletseng ka se-Bosnia. Moranodi o tshwanetse go dirisa mafoko a a jaaka "humanost" kgotsa "ljudskost" fela a ntse a tlhalosa ka botlalo bokao jo bo kwakwarang jwa thuto eno ya Aferika.
Ka tsela e e tshwanang, maele a a jaaka "Mabogo dinku a a thebana" a ka se ranolwe ka tlhamalalo go ya ka se-Bosnia gonne bokao jwa ona bo ka latlhega gotlhelele. Fa, go tlhokega togamaano ya "transcreation" (go fetola polelo go tsamaelana le setso se se ranolelwang mo go sona). Mo go se-Bosnia, moranodi o tshwanetse go batla diane kgotsa dipolelo tse di nang le bokao jo bo tshwanang jwa go thusana kgotsa go tirisano-mmogo mo setsong sa bone. Gape, go bua le batho ka tlotlo go farologana ka dipuo tseno; Setswana se dirisa maina a tlotlo jaaka "Rre" kgotsa "Mme", mme se-Bosnia se dirisa mokgwa wa thutapuo wa go buisa motho a le mongwe ka bontsi (Vi) go supa tlotlo e e kwa godimo.
4. Theknoloji le Didirisiwa tsa Sejwalejwale mo Thanolong
Mo motlheng wa gompieno, baranodi ba na le phatlha ya go dirisa didirisiwa tsa se-elekatoroniki jaaka "Computer-Assisted Translation (CAT) tools". Le fa go ntse jalo, dipuo tse di jaaka Setswana le se-Bosnia ga di na didirisiwa tse di tletseng tsa thanolo ya metshine (machine translation) ka gonne di tsaa e le "low-resource languages" mo maranyaneng. Se se raya gore go gola ga go dirisa didirisiwa tse di jaaka Google Translate go ka baka diphoso tse di masisi fa di ranola ka tlhamalalo magareng ga dipuo tseno ka bobedi.
Ka jalo, moranodi wa motho o botlhokwa fela thata. Ditogamaano tsa go dirisa maranyane di tshwanetse go tlhakanngwa le tshekatsheko e e tseneletseng ya motho (human post-editing). Go bopa "translation memory" e e tseneletseng le ditlhaloso tsa mafoko go tla thusa go fokotsa nako e e dirisiwang le go netefatsa gore boleng jwa thanolo bo nna bo le kwa godimo nako yotlhe. Sena se netefatsa gore ditsheko le ditiro tsa setegeniki di ranolwa ka tolamo.
5. Ditogamaano le Dintlha tsa go Baranola ka Katlego
Go tokafatsa boleng jwa thabololo ya gago mo tirong eno e e raraaneng, latela dintlha tseno tse di latelang:
- Itlhabolole ka Ditso: Baranodi ba tshwanetse go bala le go tlhaloganya mekgwa ya botshelo ya batho ba Bosnia le Basetswana. Sena se thusa go fenya mathata a bokao jo bo sa bonaleng ka tlhamalalo.
- Dirisa Dibukantswe tse di Tshepegang: Gonne go se na dibukantswe tse di tsepameng tsa Setswana-Bosnian, moranodi a ka dirisa puo e e magareng jaaka Sejatlhapi (English) go golaganya ditlhaloso, fela a ntse a le kelotlhoko ka dipharologanyo tsa thutapuo ya puo eo e e magareng.
- Rulaganya "Glossary": Dira lenaane la mafoko le ditlhaloso tsa dintlha tse di tlhagang kgapetsa. Se se thusa go nna le sekgala se se tshwanang mo polelong yotlhe.
- Buisa le go Kaba Gape (Proofreading): Netefatsa gore polelo e e ranotsweng e tsamaya sentle e bile e utlwala e kete e kwadilwe ke motho yo o buang se-Bosnia e le puo ya gagwe ya pele. Se se fokotsa go utlwala ga puo e sele.
6. Bokhutlo
Go ranola go tswa ka Setswana go ya ka se-Bosnia ga se fela go fetola mafoko mo pampiring, mme ke go aga borogo jwa puisano le tolamo magareng ga ditso tse pedi tse di farologaneng fela thata. Ka go ela tlhoko dipharologanyo tsa thutapuo ya Setswana le se-Bosnia, dinako tsa didiri, le go dirisa ditogamaano tse di maleba tsa setso, moranodi o kgona go fetisa molaetsa ka botswerere. Kaelo eno e fa baranodi le babadi botlhe tsela e e bulegileng ya go tokafatsa boleng jwa thanolo le go tsholetsa dipuo tseno ka bobedi mo boditšhabatšhabeng.