Ka Moʻokūʻauhau a me ka Pili o nā ʻŌlelo ʻElua
He nani a he waiwai nā ʻōlelo makuahine a pau o ka honua nei, akā i ka wā e unuhi ʻia ai ka ʻōlelo Hawaiʻi i ka ʻōlelo Malaiālama, aia kekahi hui pū ʻana o ʻelua moʻomeheu kūikawā loa. ʻO ka ʻōlelo Hawaiʻi, he ʻōlelo Pōlinekia ia e hoʻohana ana i nā leo māmā, nā kūmole pilina ʻohana hohonu, a me ka waiwai o ka ʻāina. Ma kēlā ʻaoʻao o ka moana, aia ka ʻōlelo Malaiālama, he ʻōlelo Tarawidia (Dravidian) mai ka hema o ka ʻāina ʻo ʻInia mai, he ʻōlelo i piha i ka piliolelo kāpili (agglutinative) a me nā huaʻōlelo he nui i lawe ʻia mai ka ʻōlelo Kanesekelita (Sanskrit) a me nā ʻōlelo kūloko ʻē aʻe. No ka mea unuhi e hoʻāʻo nei e hoʻololi i kekahi kikokikona mai ka ʻōlelo Hawaiʻi i ka ʻōlelo Malaiālama, ʻaʻole kēia he hana unuhi huaʻōlelo wale nō, akā he hana kūkulu alahaka moʻomeheu e pono ai ka ʻike hohonu i ka piliolelo, ka hopunaʻōlelo, a me nā loina o ka poʻe nona ia ʻōlelo.
Ka Hoʻololi ʻAna i ka Analula: Mai ka VSO a i ka SOV
ʻO kekahi o nā paʻakikī nui loa i loko o kēia kaʻina hana unuhi, ʻo ia ke kūkulu hou ʻana i ka analula o ka hopunaʻōlelo. Hahai ka ʻōlelo Hawaiʻi i ke kumu analula o ka VSO (Verb-Subject-Object). ʻO ia hoʻi, e kū ana ka hana ma ka hoʻomaka ʻana o ka manaʻo, a e ukali mai ana ka mea hana a me ka mea i hana ʻia. No ka laʻana, "Kākoʻo ka poʻe i ke aliʻi." Ma ka ʻōlelo Malaiālama naʻe, ʻo ka analula maʻamau ka SOV (Subject-Object-Verb). No laila, no ka hoʻololi ʻana i kēlā manaʻo i loko o ka ʻōlelo Malaiālama, pono e hoʻoneʻe ʻia ka hana i ka hopena loa o ka hopunaʻōlelo. E lilo ana ka manaʻo he: "Ka poʻe i ke aliʻi kākoʻo." Inā heluhelu pololei ʻia mai ka ʻōlelo Hawaiʻi me ka hoʻololi ʻole ʻana i ke kahua o ka hopunaʻōlelo, e lilo ana ka unuhi ʻana he mea huikau loa a maopopo ʻole hoʻi i ka poʻe heluhelu o Kerala. No laila, pono i ka mea unuhi ke wāwahi mua i ka hopunaʻōlelo kumu, a laila e hoʻonohonoho pono i nā māhele e like me ka waihona manaʻo o ka ʻōlelo Malaiālama.
Ka Pili o nā Poke Piliolelo me nā Pākuʻina Hope
He paʻakikī nō hoʻi ke ala e unuhi ai i nā poke piliolelo o ka ʻōlelo Hawaiʻi. Hoʻohana ka ʻōlelo Hawaiʻi i nā poke e like me "ma", "i", "me", "no", a me "e" e hōʻike ai i ke kuhikuhi, ka manawa, ka mea paʻahana, a me ka pili o nā inoa. ʻAʻole pēlā ka ʻōlelo Malaiālama. Ma ke ʻano he ʻōlelo kāpili (agglutinative language), hoʻopili pololei ʻia nā pākuʻina hope (case suffixes) ma ka hopena o ka inoa. Hiki i ka huaʻōlelo Malaiālama hoʻokahi ke hōʻike i nā manaʻo he nui i mahele ʻia i mau huaʻōlelo kaʻawale ma ka ʻōlelo Hawaiʻi. Eia kekahi laʻana, no ka huaʻōlelo Hawaiʻi "ma ka hale," e lilo ana ia he huaʻōlelo hoʻokahi ma ka ʻōlelo Malaiālama (veettil), kahi i hui ai ke kumu "veeṭu" (hale) me ka pākuʻina hope "il" (ma/loko). Pono ke akamai o ka mea unuhi i ka ʻike ʻana i ke kumu o ka inoa a me ke koho ʻana i ka pākuʻina kūpono loa ma ka ʻōlelo Malaiālama e kūpono ana i ka pili o ka manaʻo Hawaiʻi.
Ke Kaona Hawaiʻi a me ka Nani o ka Unuhi ʻAna
ʻAʻohe unuhi e kūleʻa ana me ka hoʻomaopopo ʻole i ke kaona. ʻO ke kaona, ʻo ia ka manaʻo huna, ka hoʻohelehele manaʻo, a me ka nani o ka ʻōlelo Hawaiʻi. Ke unuhi ka mea unuhi i ke mele a i ʻole ka ʻōlelo noʻeau, pono e mālama ʻia kēia waiwai. ʻO kahi laʻana, ʻo ka huaʻōlelo "ua" ma ka ʻōlelo Hawaiʻi, hiki ke pili i ka ua maoli mai ka lani mai, akā ma ka manaʻo kaona, he hōʻailona ia no ke aloha, ka waimaka, a me nā haʻawina o ka ola. Inā e unuhi pololei ʻia kēia i ka huaʻōlelo Malaiālama no ka ua (mazha), e nalowale ana ka hohonu o ka manaʻo kumu. Pono paha e hoʻohui pū me kekahi huaʻōlelo e pili ana i ke aloha a i ʻole ke kaumaha e like me ke au o ka moʻolelo. He mea kōkua ka loaʻa ʻana o nā ʻōlelo hoʻohālike ma ka ʻōlelo Malaiālama e like me nā "chollukal" (nā ʻōlelo noʻeau kūloko) i hiki ai ke hoʻohālikelike i ka manaʻo o ke kaona Hawaiʻi me kekahi manaʻo like ma ka moʻomeheu o Kerala.
Ke Kūlana Hanohano me nā Leo o ke Kaiāulu
Ma nā moʻomeheu ʻelua, he waiwai nui ke kūlana o ka mea e kamaʻilio ʻia ana. Ma ka ʻōlelo Hawaiʻi, pili ka hanohano i ka inoa aliʻi, ka pilina o ka mea ʻōlelo i ke kupuna, a me ke kaila o ka ʻōlelo ʻana. Ma ka ʻōlelo Malaiālama, ua hoʻokomo ʻia ke kūlana hanohano (honorifics) i loko o ka piliolelo ponoʻī. He ʻokoʻa ka wehewehe ʻana no ka hana a kahi kanaka hanohano (e like me ke kumu a me ke aliʻi) a me ka hana a ka mea kamaʻilio maʻamau a i ʻole ka mea ʻōpio. I ka unuhi ʻana mai ka ʻōlelo Hawaiʻi, inā e pili ana ke kikokikona i kekahi kupuna a aliʻi paha, pono ka mea unuhi e hoʻohana i nā painu hanohano a me nā kumu inoa kūpono o ka ʻōlelo Malaiālama. Inā ʻaʻole e mālama ʻia kēia, e lilo ana ka unuhi he hōʻike no ka mahalo ʻole, a he mea ia e hōʻeha ai i ka poʻe e heluhelu ana.
Nā Manaʻo Kōkua Kūpono no nā Mea Unuhi
No ka hoʻokō ʻana i kahi unuhi maikaʻi loa ma waena o kēia mau ʻōlelo ʻelua, eia kekahi mau loina koʻikoʻi e pono ai ka mea unuhi e hahai:
- Mai Unuhi Kīpōpolo (Literal): ʻO ka unuhi pololei ʻana i kēlā huaʻōlelo me kēia huaʻōlelo, he ala ia e luku ai i ka nani o nā ʻōlelo ʻelua. E heluhelu a hoʻomaopopo i ka manaʻo holoʻokoʻa o ka paukū ma mua o ke kākau ʻana ma ka ʻōlelo hou.
- E Kālailai i ke Pili ʻĀina: Hoʻohana ka ʻōlelo Hawaiʻi i nā kuhikuhi e like me "mauka" (i ke kuahiwi) a me "makai" (i ke kai). ʻAʻole kūpono ka unuhi ʻana he "north" a i ʻole "south." Pono e unuhi ʻia e like me ka pili i nā mauna (malayoram) a i ʻole ke kai (theeradesam) ma ka ʻōlelo Malaiālama.
- Mālama i ka Mana o nā Huaʻōlelo Koʻikoʻi: Aia kekahi mau huaʻōlelo Hawaiʻi e like me "mana," "pono," "aloha," a me "kula" he mau manaʻo hohonu loa ko lākou. Hiki paha ke waiho ʻia ka huaʻōlelo kumu ma ka unuhi ʻana me kahi wehewehe pōkole a wehewehe hohonu paha ma ka ʻōlelo Malaiālama i loko o nā kahaapo a i ʻole nā memo ma lalo o ka ʻaoʻao.
- E Hana Pū me ke Kaiāulu: I ka wā e unuhi ai i nā mele a moʻolelo paha, he mea koʻikoʻi ka nīnau ʻana i ka poʻe makuahine o nā ʻōlelo ʻelua e hōʻoia i ka pololei o ka leo a me ka hoʻohana ʻia ʻana o nā huaʻōlelo kūpono.
Nā Mea Hana Kōkua ma ke Aʻo ʻAna
No nā mea unuhi e makemake ana e hoʻomaka i kēia ala, aia he mau mea hana e hiki ai ke kōkua. ʻO ka hoʻohana ʻana i nā puke wehewehe ʻōlelo Hawaiʻi-Pelekania (e like me kā Pukui a me Elbert) me nā puke wehewehe ʻōlelo Malaiālama-Pelekania ka mea mua e kūkulu ai i ka waihona huaʻōlelo. Ma muli o ka loaʻa ʻole o kekahi puke wehewehe kūhelu mai ka ʻōlelo Hawaiʻi pololei i ka ʻōlelo Malaiālama, pono ke hoʻohana ʻana i ka ʻōlelo Pelekania ma ke ʻano he alahaka mawaena. Eia naʻe, e makaʻala mau i ka poho o ka manaʻo ke hoʻohana ʻia ke kolu o ka ʻōlelo ma ke ʻano he kumu unuhi.
Ka Panina: Ke Kāhea o nā Moana ʻElua
Ma o kēia ʻano hana unuhi kūikawā, ke hoʻohui nei mākou i ka nalu o ka Pākīpika me nā wai mālie o Kerala (backwaters). He huakaʻi lōʻihi a paʻakikī kēia no ka mea unuhi, akā ʻo ka hopena o ia huakaʻi, ʻo ia ka hoʻonui ʻana i ke aʻo ʻana a me ka mahalo mawaena o nā kānaka o nā ʻaoʻao ʻelua. Ma o ka mālama ʻana i ka pololei o ka piliolelo, ka mahalo moʻomeheu, a me ke kūpaʻa i ka ʻuhane kumu o nā huaʻōlelo, hiki iā mākou ke hoʻomau i ka hoʻoili ʻana i nā moʻolelo kahiko no nā hanauna e hiki mai ana.