ຄວາມສຳຄັນຂອງການແປພາສາລາວເປັນພາສາພະມ້າໃນຍຸກເສດຖະກິດອາຊຽນ
ໃນຍຸກປັດຈຸບັນທີ່ປະຊາຄົມເສດຖະກິດອາຊຽນ (AEC) ມີການເຊື່ອມໂຍງກັນຢ່າງໃກ້ຊິດ, ການສື່ສານຂ້າມວັດທະນະທຳ ແລະ ການແປພາສາໄດ້ກາຍເປັນປັດໄຈສຳຄັນໃນການຂັບເຄື່ອນທຸລະກິດ, ການທ່ອງທ່ຽວ, ແລະ ການຮ່ວມມືລະຫວ່າງລັດຖະບານ. ປະເທດລາວ ແລະ ປະເທດພະມ້າ (ມຽນມາ) ເປັນສອງປະເທດທີ່ມີຊາຍແດນຕິດຈອດກັນ, ມີການພົວພັນທາງການທູດ ແລະ ການຄ້າທີ່ຍາວນານ. ດັ່ງນັ້ນ, ຄວາມຕ້ອງການໃນການແປພາສາລາວເປັນພາສາພະມ້າຈຶ່ງມີທ່າອ່ຽງເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ບໍ່ວ່າຈະເປັນເອກະສານທາງການຄ້າ, ກົດໝາຍ, ຄູ່ມືການທ່ອງທ່ຽວ, ຫຼື ເນື້ອຫາທາງກາລະຕະຫຼາດດິຈິຕອນ.
ແນວໃດກໍຕາມ, ການແປພາສາລະຫວ່າງສອງພາສານີ້ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການປ່ຽນຄຳສັບຈາກພາສາໜຶ່ງໄປຫາອີກພາສາໜຶ່ງເທົ່ານັ້ນ. ມັນແມ່ນຂະບວນການທີ່ຕ້ອງການຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບໂຄງສ້າງພາສາສາດ, ບໍລິບົດທາງສັງຄົມ, ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດຂອງເຈົ້າຂອງພາສາ ເພື່ອໃຫ້ຂໍ້ຄວາມປາຍທາງມີຄວາມຖືກຕ້ອງ, ສະຫຼະສະຫຼວຍ, ແລະ ສາມາດສື່ສານໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບສູງສຸດ.
ໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ: ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ SVO (ລາວ) ແລະ SOV (ພະມ້າ)
ຄວາມທ້າທາຍທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບໜຶ່ງໃນການແປພາສາລາວເປັນພາສາພະມ້າ ແມ່ນຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງປະໂຫຍກພື້ນຖານ. ພາສາລາວຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມພາສາຄຳໂດດ (Analytic Language) ທີ່ມີໂຄງສ້າງປະໂຫຍກແບບ Subject-Verb-Object (SVO) ຫຼື ປະທານ + ກິລິຍາ + ກຳ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: "ນັກທ່ອງທ່ຽວ (ປະທານ) ຊື້ (กິລິຍາ) ເຄື່ອງທີ່ລະນຶກ (ກຳ)".
ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພາສາພະມ້າຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມພາສາທີ່ມີໂຄງສ້າງແບບ Subject-Object-Verb (SOV) ຫຼື ປະທານ + ກຳ + ກິລິຍາ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: "ນັກທ່ອງທ່ຽວ (ປະທານ) ເຄື່ອງທີ່ລະນຶກ (ກຳ) ຊື້ (ກິລິຍາ)". ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ເຮັດໃຫ້ນັກແປບໍ່ສາມາດແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳໄດ້ໂດຍເດັດຂາດ. ນັກແປຕ້ອງອ່ານຂໍ້ຄວາມພາສາລາວໃຫ້ເຂົ້າໃຈຢ່າງຖ່ອງແທ້, ຈາກນັ້ນຈຶ່ງເຮັດການແຍກອົງປະກອບຂອງປະໂຫຍກ ແລະ ຈັດລຽງລຳດັບໃໝ່ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນພະມ້າ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຜູ້ອ່ານປາຍທາງເກີດຄວາມສັບສົນ.
ລະບົບຄຳຊ່ວຍໄວຍາກອນ (Particles) ໃນພາສາພະມ້າ
ພາສາລາວສ່ວນໃຫຍ່ຈະອາໄສການລຽງລຳດັບຄຳໃນປະໂຫຍກເພື່ອບົ່ງບອກໜ້າທີ່ຂອງຄຳນັ້ນໆ ແຕ່ພາສາພະມ້າຈະນຳໃຊ້ "ຄຳຊ່ວຍໄວຍາກອນ" ຫຼື Particles ຕໍ່ທ້າຍຄຳນາມ ຫຼື ຄຳກິລິຍາ ເພື່ອສະແດງຄວາມສຳພັນ ແລະ ໜ້າທີ່ໃນປະໂຫຍກ ເຊັ່ນ: ຄຳຊ່ວຍສະແດງຄວາມເປັນປະທານ, ຄຳຊ່ວຍສະແດງຄວາມເປັນກຳ, ຫຼື ຄຳຊ່ວຍບອກທິດທາງ ແລະ ສະຖານທີ່.
ຕົວຢ່າງ: ໃນພາສາພະມ້າ ຈະມີການເຕີມຄຳຊ່ວຍ "ကို" (go) ໄວ້ທາງຫຼັງຂອງຄຳນາມທີ່ເປັນກຳໂດຍກົງ. ຫາກນັກແປລະເລີຍການນຳໃຊ້ຄຳຊ່ວຍເຫຼົ່ານີ້ ຫຼື ນຳໃຊ້ຢ່າງບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ຈະເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກໃນພາສາພະມ້າຂາດຄວາມສົມບູນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍປ່ຽນແປງໄປ. ດັ່ງນັ້ນ, ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມຊ່ຽວຊານໃນການກຳນົດໜ້າທີ່ຂອງຄຳໃນພາສາລາວຕົ້ນທາງ ເພື່ອເລືອກໃຊ້ຄຳຊ່ວຍໃນພາສາພະມ້າໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນ.
ອິດທິພົນຂອງພາສາປາລີ ແລະ ສັນສະກິດ ຕໍ່ຄຳສັບທາງການ ແລະ ວິຊາການ
ທັງປະເທດລາວ ແລະ ປະເທດພະມ້າ ຕ่างກໍໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງເລິກເຊິ່ງຈາກພຸດທະສາສະໜານິກາຍເຖຣະວາດ ເຊິ່ງໄດ້ສົ່ງຜົນສະທ້ອນໂດຍກົງຕໍ່ຄຳສັບທີ່ໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ, ວັດທະນະທຳ, ແລະ ໂດຍສະເພາະແມ່ນຄຳສັບທາງການ, ກົດໝາຍ, ແລະ ວິຊາການ ທີ່ມີຮາກເຫງົ້າມາຈາກພາສາປາລີ (Pali) ແລະ ສັນສະກິດ (Sanskrit).
ການມີຮາກພາສາຮ່ວມກັນນີ້ ບາງຄັ້ງກໍເປັນປະໂຫຍດແກ່ນັກແປ ເນື່ອງຈາກມີແນວຄິດ (Concepts) ບາງຢ່າງທີ່ຄ້າຍຄືກັນ ແລະ ສາມາດຊອກຫາຄຳສັບທີ່ກົງກັນໄດ້ງ່າຍ ເຊັ່ນ ຄຳສັບກ່ຽວກັບບຸນກຸສົນ, ສິນທຳ, ຫຼື ເທສະການຕ່າງໆ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ນັກແປກໍຕ້ອງລະມັດລະວັງ ເພາະວ່າບາງຄຳສັບທີ່ມາຈາກພາສາປາລີອາດມີການປ່ຽນແປງຄວາມໝາຍ ຫຼື ວິທີການນຳໃຊ້ໃນບໍລິບົດຂອງສັງຄົມພະມ້າ ທີ່ແຕກຕ່າງຈາກສັງຄົມລາວ ດັ່ງນັ້ນການກວດສອບຄວາມໝາຍໃນວັດຈະນານຸກົມສະເພາະທາງຈຶ່ງເປັນສິ່ງສຳຄັນ.
ລະບົບຄຳລາຊາສັບ, ຄຳສຸພາບ ແລະ ລະດັບຄວາມເປັນທາງການ
ວັດທະນະທຳອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍກັບເລື່ອງອາຍຸ, ສະຖານະພາບທາງສັງຄົມ, ແລະ ຕຳແໜ່ງໜ້າທີ່ການງານ. ທັງພາສາລາວ ແລະ ພາສາພະມ້າ ຈຶ່ງມີລະບົບສັບສະເພາະທີ່ໃຊ້ກັບບຸກຄົນແຕ່ລະກຸ່ມ ເຊັ່ນ: ພະສົງສາມະເນນ, ເຊື້ອພະວົງ, ຜູ້ນຳປະເທດ, ແລະ ບຸກຄົນທົ່ວໄປ.
ໃນການແປ, ນັກແປຕ້ອງກຳນົດລະດັບຄວາມເປັນທາງການ (Register) ຂອງຕົ້ນສະບັບໃຫ້ຊັດເຈນ:
- ພາສາທາງການ (Formal Language): ໃຊ້ໃນເອກະສານກົດໝາຍ, ສັນຍາທຸລະກິດ, ແລະ ຖະແຫຼງການຂອງລັດຖະບານ ເຊິ່ງຕ້ອງໃຊ້ຄຳສັບທີ່ສຸພາບ ແລະ ຖືກຕ້ອງຕາມແບບແຜນ.
- ພາສາກ່ຽວກັບພະສົງ (Monastic Vocabulary): ການໃຊ້ຄຳສັບສະເພາະ (ລາຊາສັບ/ຄຳສຸພາບສຳລັບພະສົງ) ຕ້ອງຖືກຕ້ອງ ເຊັ່ນ ຄຳວ່າ "ກິນ" ຕ້ອງແປໃຫ້ກົງກັບຄຳວ່າ "ກັນ" ຫຼື "ສັນ" ໃນບໍລິບົດຂອງພະສົງໃນພາສາພະມ້າ.
- ຄຳສັບບອກຄວາມສຳພັນ (Kinship Terms): ການໃຊ້ຄຳວ່າ "ອ້າຍ", "ເອື້ອຍ", "ນ້ອງ" ໃນພາສາພະມ້າມີການແບ່ງແຍກຢ່າງລະອຽດ ໂດຍຂຶ້ນກັບເພດຂອງຜູ້ເວົ້າ ແລະ ຜູ້ທີ່ຖືກເວົ້າເຖິງ ດັ່ງນັ້ນນັກແປຕ້ອງມີຂໍ້ມູນບໍລິບົດທີ່ຊັດເຈນ.
ຄຳລັກສະນະນາມ (Classifiers): ຈຸດທີ່ຕ້ອງລະວັງ
ຄຳລັກສະນະນາມເປັນອີກໜຶ່ງຈຸດເດັ່ນຂອງພາສາໃນພາກພື້ນນີ້. ທັງພາສາລາວ ແລະ ພາສາພະມ້ານຳໃຊ້ຄຳລັກສະນະນາມເພື່ອຂະຫຍາຍຄຳນາມທີ່ມີຈຳນວນນັບ. ເຖິງແມ່ນວ່າໂຄງສ້າງການລຽງລຳດັບຈະມີຄວາມຄ້າຍຄືກັນ ແຕ່ການຈັບຄູ່ລະຫວ່າງຄຳນາມ ແລະ ຄຳລັກສະນະນາມອາດບໍ່ຄືກັນສະເໝີໄປ.
ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ໃນພາສາລາວ ເຮົາໃຊ້ຄຳວ່າ "ໂຕ" ກັບສັດ, ເຄື່ອງນຸ່ງ, ຫຼື ໂຕະ-ຕັ່ງ. ແຕ່ໃນພາສາພະມ້າ ຈະມີຄຳລັກສະນະນາມສະເພາະທີ່ແຍກກັນລະຫວ່າງສັດ, ສິ່ງຂອງ, ແລະ ເຄື່ອງນຸ່ງຢ່າງຊັດເຈນ. ການແປທີ່ຖືກຕ້ອງຕ້ອງການໃຫ້ນັກແປມີຄັງຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບຄຳລັກສະນະນາມໃນພາສາພະມ້າຢ່າງກວ້າງຂວາງ ເພື່ອເລືອກໃຊ້ຄຳສັບທີ່ເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກພາສາສາດພະມ້າ.
ແນວທາງປະຕິບັດ ແລະ ເຕັກນິກການແປພາສາລາວເປັນພາສາພະມ້າໃຫ້ມີປະສິດທິພາບ
ເພື່ອຮັບປະກັນຄຸນນະພາບຂອງງານແປ ແລະ ຫຼີກເວັ້ນຂໍ້ຜິດພາດທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນ, ນັກແປມືອາຊີບຄວນນຳໃຊ້ເຕັກນິກ ແລະ ຂະບວນການເຮັດວຽກດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
- # ການອ່ານວິເຄາະ ແລະ ຕີຄວາມໝາຍຢ່າງເລິກເຊິ່ງ: ຢ່າເລີ່ມແປທັນທີທີ່ເຫັນຂໍ້ຄວາມ. ຄວນອ່ານທຳຄວາມເຂົ້າໃຈເນື້ອຫາທັງໝົດ ເພື່ອຈັບປະເດັນ ແລະ ກະແສຄວາມຄິດຂອງຜູ້ຂຽນຕົ້ນທາງ.
- # ການສ້າງ ແລະ ນຳໃຊ້ຖານຂໍ້ມູນຄຳສັບ (Glossary): ສຳລັບໂຄງການແປຂະໜາດໃຫຍ່ ຫຼື ງານແປສະເພາະທາງ ເຊັ່ນ ດ້ານການແພດ, ກົດໝາຍ, ຫຼື ການເງິນ, ການສ້າງຖານຂໍ້ມູນຄຳສັບທີ່ໄດ້ຮັບການຢືນຢັນແລ້ວ ຈະຊ່ວຍຮັກສາຄວາມສອດຄ່ອງຂອງງານແປທັງໝົດ.
- # ການປັບປ່ຽນໃຫ້ເຂົ້າກັບທ້ອງຖິ່ນ (Localization): ນອກຈາກການແປຄວາມໝາຍໃຫ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວ ຕ້ອງມີການປັບປ່ຽນຮູບແບບຕົວເລກ, ວັນທີ, ເວລາ, ແລະ ໜ່ວຍວັດແທກ ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຮູບແບບທີ່ນິຍົມໃຊ້ໃນປະເທດພະມ້າ.
- # ການກວດທານໂດຍບຸກຄົນທີສອງ (Linguistic Quality Assurance): ງານແປທີ່ດີຄວນຜ່ານການກວດແກ້ ແລະ ທົບທວນຄືນໂດຍນັກແປອີກຄົນໜຶ່ງ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງແມ່ນການໃຫ້ເຈົ້າຂອງພາສາພະມ້າ (Native Speaker) ເປັນຜູ້ກວດທານຂັ້ນສຸດທ້າຍ ເພື່ອໃຫ້ແນ່ໃຈວ່າພາສາມີຄວາມເປັນທຳມະຊາດ, ສະຫຼະສະຫຼວຍ, ແລະ ບໍ່ມີຂໍ້ບົກພ່ອງທາງດ້ານວັດທະນະທຳ.
ບົດສະຫຼຸບຄວາມຮູ້ດ້ານການແປພາສາ
ສະຫຼຸບແລ້ວ, ການແປພາສາລາວເປັນພາສາພະມ້າແມ່ນເປັນວຽກງານທີ່ທ້າທາຍ ແຕ່ກໍມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງໃນການເຊື່ອມໂຍງສອງປະເທດເຂົ້າກັນ. ນັກແປທີ່ມີປະສິດທິພາບຕ້ອງບໍ່ພຽງແຕ່ເກັ່ງທາງດ້ານຄຳສັບ ແລະ ໄວຍາກອນເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຕ້ອງມີຄວາມອ່ອນໄຫວທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການປັບປ່ຽນໂຄງສ້າງພາສາສາດຈາກ SVO ໄປເປັນ SOV ໄດ້ຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ. ການໝັ່ນຝຶກຝົນ, ການສຶກສາຫາຄວາມຮູ້ເພີ່ມເຕີມກ່ຽວກັບການປ່ຽນແປງຂອງພາສາ, ແລະ ການປະຕິບັດຕາມຂະບວນການແປທີ່ເປັນມາດຕະຖານ ຈະຊ່ວຍສ້າງສັນຜົນງານແປທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ ສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງລູກຄ້າ ແລະ ສ້າງຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ຖືກຕ້ອງລະຫວ່າງສອງຊາດໄດ້ຢ່າງຍືນຍົງ.