די פֿאַרבינדונג צווישן צוויי ווײַטע וועלטן: ייִדיש און בורמעזיש
די וועלט פֿון שפּראַך-איבערזעצונג ברענגט אָפֿט צונויף קולטורן און לינגוויסטישע סיסטעמען וואָס זענען ווײַט איינע פֿון די אַנדערע סײַ געאָגראַפֿיש און סײַ היסטאָריש. די איבערזעצונג פֿון ייִדיש, אַ דזשערמאַניש-סעמיטיש-סלאַווישע סינטעז-שפּראַך וואָס איז טיף פֿאַרבונדן מיט דער ייִדישער געשיכטע אין אייראָפּע און די תפוצות, אויף בורמעזיש (די אָפֿיציעלע שפּראַך פֿון מיאַנמאַר), איז אַן אויסערגעוויינלעכע אַרויספֿאָדערונג. בורמעזיש געהערט צו דער סינאָ-טיבעטישער שפּראַך-פֿאַמיליע און פֿאַרמאָגט גאָר אַן אַנדער גראַמאַטיקאַלישע און קולטורעלע סטרוקטור. דער דאָזיקער אַרטיקל גיט אַן טיפֿן אַנאַליז פֿון די לינגוויסטישע נואַנסן, סטרוקטורעלע ענדערונגען און קולטורעלע אַרויספֿאָדערונגען וואָס יעדער איבערזעצער דאַרף קענען צו שאַפֿן אַ פּינקטלעכע און פֿליסיקע איבערזעצונג פֿון ייִדיש אויף בורמעזיש.
סינטאַקס און וואָרט-סדר: פֿון SVO און V2 צו SOV
איינער פֿון די גרעסטע גראַמאַטיקאַלישע אונטערשיידן צווישן ייִדיש און בורמעזיש ליגט אין דעם וואָרט-סדר פֿון דעם זאַץ. ייִדיש, ווי אַ דזשערמאַנישע שפּראַך, ניצט מערסטנס דעם SVO (סוביעקט-ווערב-אָביעקט) סדר, מיט דער ספּעציפֿישער V2 רעגעלע אין הויפּטזאַצן, וואָס פֿאָדערט אַז דער קאָניוגירטער ווערב מוז קומען אין דעם צווייטן אָרט. למשל: "דער טאַטע קויפֿט אַ בוך" אָדער "הײַנט קויפֿט דער טאַטע אַ בוך".
אין קאָנטראַסט דערצו, איז בורמעזיש אַ ריין SOV (סוביעקט-אָביעקט-ווערב) שפּראַך. דאָס מיינט אַז דער ווערב קומט תמיד אין דעם סוף פֿון דעם זאַץ. דאָס פֿאָדערט פֿון דעם איבערזעצער איבערצובויען דעם גאַנצן זאַץ פֿון דאָס נײַ. אַ צווייטער וויכטיקער אַספּעקט איז אַז בורמעזיש פֿאַרלאָזט זיך אויף ספּעציפֿישע פּאַרטיקלען (particles) וואָס ווערן צוגעקלאַפּט צו סובסטאַנטיוון צו באַצייכענען זייער גראַמאַטיקאַלישע ראָלע (ווי סוביעקט, דירעקטער אָביעקט, אָדער אינדירעקטער אָביעקט), אין קעגנזאַץ צו ייִדיש וואָס ניצט פּרעפּאָזיציעס (ווי "צו", "אין", "פֿון") און פֿאַלן (דעקלינאַציע פֿון אַרטיקלען).
די נואַנסן פֿון האָנאָריפֿיקן און סאָציאַלע היעראַרכיע אין בורמעזיש
ייִדיש פֿאַרמאָגט אַ געוויסע מדרגה פֿון פֿאָרמאַליטעט, ווי דאָס נוצן דעם פּראָנאָם "איר" אַנשטאָט "דו" צו ווײַזן דרך-ארץ אָדער דיסטאַנץ. אָבער, די בורמעזישע שפּראַך נעמט דעם קאָנצעפּט פֿון סאָציאַלער היעראַרכיע און כּבֿוד צו אַ פֿיל העכערער מדרגה. בורמעזיש ניצט אַ קאָמפּלעקסע סיסטעם פֿון האָנאָריפֿיקן וואָס ווענדט זיך אין דעם עלטער, סטאַטוס, און געשלעכט פֿון די רעדנער.
פֿאַרשידענע ווערטער און פּראָנאָמען ווערן אויסגעקליבן לויט דעם ווער עס רעדט צו וועמען. למשל, אַן איבערזעצער מוז וויסן צי דער כאַראַקטער אין דעם טעקסט איז אַ מאָנאַך, אַ לערער, אָדער אַ משפּחה-מיטגליד. דאָס איבערזעצן ייִדישע דיאַלאָגן דאַרף אַ פֿאָרשונג פֿון די באַציִונגען צווישן די פּערזאָנען, כּדי אָנצואַלטן די פּאַסיקע בורמעזישע רעדן-פֿאָרמס. אויב מען פֿאַרפֿעלט דעם דאָזיקן אַספּעקט, קען די איבערזעצונג קלינגען גראָב אָדער ניט-נאַטורעלע פֿאַר אַ בורמעזישן לייענער.
קולטורעלע איבערזעצונג: ייִדישקייט אַנטקעגן בודהיזם
די ייִדישע שפּראַך איז דורכגעדרונגען מיט רעליגיעזע, תּורהדיקע און היסטאָרישע באַגריפֿן פֿון לשון-קודש (העברעיִש און אַראַמיש). ווערטער ווי "צדקה", "מצוה", "שכינה", אָדער "געשעפֿט" פֿאַרמאָגן אַ באַזונדערן רוחניותדיקן אָדער קולטורעלן אָפּקלאַנג וואָס איז שווער איבערצוגעבן אין בורמעזיש. פֿון דער אַנדערער זײַט, איז בורמעזיש שטאַרק משפּיע פֿון בודהיזם און פּאַלי (די ליטורגישע שפּראַך פֿון טהעראַוואַדאַ בודדהיזם).
בעת דעם איבערזעצונג-פּראָצעס, דאַרף דער איבערזעצער באַשליסן צי צו נוצן אַן עקוויוואַלענט פֿון דער בורמעזישער רוחניותדיקער וועלט (וואָס קען טראָגן בודדהיסטישע קאָנאָטאַציעס) אָדער צו דערקלערן דעם ייִדישן קאָנצעפּט מיט מער ווערטער אָדער אַ פֿוסנאָטע. פֿאַר אַוואַנסירטע איבערזעצונגען, איז אָפֿט נויטיק צו שאַפֿן אַ דיאַלאָג צווישן די צוויי רעליגיעזע וועלטן כּדי צו היטן די אָריגינעלע כוונה פֿונעם מחבר.
טאָן און רעגיסטער אין בורמעזישער ליטעראַטור
בורמעזיש איז אַ טאָנאַלע שפּראַך מיט פֿיר פֿאַרשידענע טאָנען וואָס קענען ענדערן דעם באַדײַט פֿון אַ וואָרט. כאָטש טאָן איז קריטיש פֿאַרן רעדן און אויסלייג, מוז דער שרײַבער אויך פֿאַרשטיין די צוויי הויפּט ליטעראַרישע רעגיסטערס אין בורמעזיש: דער פֿאָרמאַלער/געשריבענער רעגיסטער (formal/literary style) און דער גערעדטער רעגיסטער (colloquial/spoken style). די רעגולן פֿון שרײַבן און לייענען פֿאָדערן אַז באַקאַנטע גראַמאַטיקאַלישע פּאַרטיקלען זֹאלן זיך ענדערן לויט דעם קאָנטעקסט. בעת ייִדיש קען אויך זיין פֿאָרמאַל אָדער הומאָריסטיש און פול מיט שמועס-ווערטער, מוז דער איבערזעצער פּאַסן דעם סטיל פֿון בורמעזיש צו דער געבעטענער מעדיום פֿונעם טעקסט.
פּראַקטישע עצות פֿאַר אַן ערפֿאָלגרײַכער איבערזעצונג
כּדי צו פֿאַרזיכערן אַז די איבערזעצונג פֿון ייִדיש אויף בורמעזיש זֹאל זיין קוואַליטאַטיוו און אָפּטימיזירט פֿאַר זוך-מאַשינען (SEO), דאַרפֿן איבערזעצער שטרענג נאָכפֿאָלגן די ווײַטערדיקע פּרינציפּן:
- טיפֿע קאָנטעקסטועלע פֿאָרשונג: ניט איבערזעצן וואָרט-בײַ-וואָרט. נעמט אין באַטראַכט די ייִדישע אידיאָמען (למשל: "פֿאַלן אין די אויגן" אָדער "טראָגן אויף די הענט") און געפֿינט אַ מעטאַפֿאָרישן עקוויוואַלענט אין בורמעזיש וואָס רעזאָנירט מיט די לייענער.
- קאָנטראָל פֿון כראָנאָלאָגישן סדר: זינט בורמעזיש שטעלט דעם ווערב אין סוף, מוז מען פֿאַרצייכענען די צײַט פֿון דער אַקציע (פֿאַרגאַנגענהייט, געגוואַרט, צוקונפֿט) דורך ספּעציפֿישע סופֿיקסן וואָס ווערן צוגעגעבן צום סוף-ווערב.
- לעקסיקאָן און פֿאַכמענישע ווערטערבוך: ניצט צוויי-שפּראַכיקע רעסורסן וואָס פֿאַרבינדן ייִדיש מיט ענגליש אָדער דײַטש, און דערנאָך פֿון ענגליש אויף בורמעזיש, כּדי צו פֿאַרמײַדן פֿעלערן אין טערמינאָלאָגיע.
- אַנאַליז פֿון רעליגיעזע מעטאַפֿאָרן: זײַט פֿאָרזיכטיק מיט דעם קאָנצעפּט פֿון "הימל" אָדער "גיהנום" אין ייִדיש און זעט ווי די קאָנצעפּטן ווערן אויסגעדריקט אין דער בורמעזישער קולטור אָן פֿאַרלירן די ייִדישע ספּעציפֿיק.
די וויכטיקייט פֿון פּראָפֿעסיאָנעלער רעוויזיע
צום סוף, ווײַל די שטרעקונג צווישן ייִדיש און בורמעזיש איז אַזוי גרויס, איז אַ קאָלאַבאָראַציע צווישן אַ געבוירענעם ייִדיש-רעדנער און אַ געבוירענעם בורמעזיש-רעדנער כּמעט אַ שטענדיקע נויטווענדיקייט. דאָס קאָנטראָלירן דעם לעצטן טעקסט דורך אַ היגען מומחה פֿאַרזיכערט אַז די איבערזעצונג קלינגט נאַטורעל, לעבעדיק, און פּינקטלעך. שפּראַך איז ניט נאָר אַ כלי פֿאַר אינפֿאָרמאַציע, נאָר אויך אַ שפּיגל פֿון דער נשמה, און די בעסטע איבערזעצונג איז די וואָס דערמעגלעכט די נשמה פֿון איין שפּראַך צו שײַנען אין אַן אַנדערער.