แปล อาร์เมเนีย เป็น เซอร์เบีย - นักแปลออนไลน์ฟรีและไวยากรณ์ที่ถูกต้อง | ฝรั่งเศสแปล

Թարգմանությունը լոկ բառերի մեխանիկական փոխադրում չէ մի լեզվից մյուսը. այն երկու տարբեր աշխարհընկալումների, մշակույթների և մտածողությունների կամրջում է: Հայերենից սերբերեն թարգմանությունը ներկայացնում է յուրահատուկ մասնագիտական մարտահրավեր, քանի որ գործ ունենք հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի երկու տարբեր ճյուղերի հետ: Հայերենը կազմում է առանձին ճյուղ, մինչդեռ սերբերենը պատկանում է հարավսլավոնական լեզվախմբին: Այս երկու լեզուների կառուցվածքային տարբերությունները, քերականական կատեգորիաները և պատմամշակութային ազդեցությունները թարգմանչից պահանջում են ոչ միայն երկու լեզուների գերազանց տիրապետում, այլև խորը լեզվաբանական վերլուծություն և լոկալիզացման հմտություններ:

Քերականական Սեռի Մարտահրավերը. Սեռի Բացակայությունից դեպի Եռասեռ Համակարգ

Հայերենի և սերբերենի միջև ամենաակնառու քերականական տարբերություններից մեկը սեռի կատեգորիան է: Ժամանակակից հայերենը զուրկ է քերականական սեռից. դերանունները («նա»), գոյականները, ածականներն ու բայերը չեն փոփոխվում ըստ արական կամ իգական հատկանիշի: Ի հակադրություն դրան՝ սերբերենն ունի խիստ արտահայտված եռասեռ համակարգ՝ արական (muški rod), իգական (ženski rod) և չեզոք (srednji rod):

Այս տարբերությունը թարգմանչից պահանջում է լրացուցիչ տեղեկատվության որոնում և համատեքստի խորը վերլուծություն: Օրինակ, երբ հայերեն տեքստում ասվում է «Բժիշկը մոտեցավ հիվանդին», թարգմանիչը պետք է պարզի բժշկի սեռը, քանի որ սերբերենում «lekar» (արական) և «lekarka» (իգական) բառերը պահանջում են տարբեր համաձայնեցումներ նախադասության մյուս անդամների հետ: Սխալ սեռի ընտրությունը կարող է ոչ միայն ոճական անհարթություն առաջացնել, այլև ամբողջությամբ աղավաղել տեքստի իմաստը, հատկապես գեղարվեստական կամ իրավաբանական գրականության մեջ:

Հոլովական Համակարգերի Բախումը. Յոթ Հոլովների Փոխազդեցությունը

Թեև երկու լեզուներն էլ համարվում են թեքական (ֆլեկտիվ) և ունեն զարգացած հոլովական համակարգ, դրանց գործառույթներն ու կիրառությունները զգալիորեն տարբերվում են: Հայերենն ունի 7 հոլով (ուղղական, սեռական, տրական, հայցական, բացառական, գործիական, ներգոյական), իսկ սերբերենը նույնպես պահպանել է 7 հոլով (Nominativ, Genitiv, Dativ, Akuzativ, Vokativ, Instrumental, Lokativ):

Սակայն, հոլովների անունների նմանությունը չպետք է մոլորեցնի թարգմանչին: Օրինակ՝ սերբերենի կոչական հոլովը (Vokativ) ակտիվորեն կիրառվում է ամենօրյա խոսքում և պաշտոնական նամակագրության մեջ (օրինակ՝ «Poštovani profesore!»), որը հայերենում սովորաբար արտահայտվում է ուղղական հոլովով կամ հատուկ ձայնարկություններով: Բացի այդ, սերբերենում նախդիրների դերը չափազանց մեծ է հոլովական իմաստների արտահայտման հարցում: Յուրաքանչյուր նախդիր պահանջում է կոնկրետ հոլովի կիրառում, ինչը հայերենի հետ համեմատած ստեղծում է կառուցվածքային այլ պատկեր: Օրինակ, տեղի կամ ուղղության հարաբերությունները սերբերենում պահանջում են նախդիր + տրական կամ ներգոյական հոլովի համադրություն, որոնք հայերենում հաճախ արտահայտվում են վերջադրություններով կամ ուղղակի հոլովաձևերով:

Բայական Կերպի (Ասպեկտի) Նրբությունները

Սլավոնական լեզուներին, այդ թվում նաև սերբերենին, բնորոշ է բայի կերպի՝ կատարյալ (svršeni) և անկատար (nesvršeni) ձևերի առկայությունը: Սա նշանակում է, որ գրեթե յուրաքանչյուր գործողություն ունի իր երկու բայական զույգերը՝ կախված նրանից, թե արդյոք գործողությունն ավարտված է, թե ընթացքի մեջ:

Հայերենում այս տարբերությունը հաճախ արտահայտվում է բայական ժամանակաձևերի, դերբայների կամ նախածանցների միջոցով, սակայն համակարգը նույնական չէ: Թարգմանելիս պետք է ուշադիր լինել, որպեսզի սերբերենում ընտրվի ճիշտ կերպային ձևը: Օրինակ՝ «գրել» բայը սերբերենում ունի «pisati» (անկատար) և «napisati» (կատարյալ) ձևերը: Եթե հայերեն նախադասությունն է «Նա երեկ նամակ էր գրում», պետք է օգտագործել անկատար կերպը (pisao je), իսկ եթե «Նա երեկ նամակ գրեց (ավարտեց)», ապա անհրաժեշտ է կիրառել կատարյալ կերպը (napisao je): Այս նրբությունը չափազանց կարևոր է տեքստի ժամանակային հաջորդականությունն ու իմաստային ճշգրտությունը պահպանելու համար:

Պատմամշակութային Շերտերը և Օսմանյան Ժառանգությունը. Թուրքիզմների Դերը

Հետաքրքիր լեզվամշակութային երևույթ է այն, որ և՛ հայերենը, և՛ սերբերենը երկարատև շփում են ունեցել օսմանյան թուրքերենի հետ, ինչի արդյունքում երկու լեզուներում էլ առկա են բազմաթիվ թուրքական փոխառություններ (սերբերենում դրանք կոչվում են «turcizmi»): Այս հանգամանքը կարող է երբեմն օգնել թարգմանչին գտնել հուզականորեն կամ ոճականորեն համարժեք բառեր:

Օրինակ, այնպիսի բառեր, ինչպիսիք են «culaj» (ջուլհակ/չուլհակ), «avlija» (բակ/հավլի), «merak» (մերակ/հաճույք), «kašika» (գդալ/ղաշուղ), երկու մշակույթներում էլ ունեն նմանատիպ կիրառություն և երանգավորում: Այդուհանդերձ, պետք է զգուշանալ «կեղծ ընկերներից» (false friends), քանի որ դարերի ընթացքում որոշ բառերի իմաստները կարող էին փոխվել կամ նեղանալ: Սերբերեն թարգմանելիս պետք է գնահատել, թե որքանով է փոխառյալ բառն ընդունելի ժամանակակից գրական սերբերենում, քանի որ որոշ թուրքիզմներ այսօր դիտվում են որպես խոսակցական կամ արխայիկ տարրեր:

Այբուբենի Երկակիությունը. Կիրիլիցա և Լատինիցա

Սերբերենի առանձնահատկություններից է երկգրությունը (դիգրաֆիա): Լեզուն պաշտոնապես օգտագործում է երկու այբուբեն՝ կիրիլիցա (ćirilica) և լատինիցա (latinica): Թեև սահմանադրությամբ պաշտոնական այբուբենը կիրիլիցան է, ամենօրյա կյանքում, համացանցում և ԶԼՄ-ներում երկու գրային համակարգերն էլ հավասարապես կիրառելի են:

Հայերենից սերբերեն թարգմանություն իրականացնելիս պատվիրատուի հետ պետք է նախապես հստակեցնել, թե որ գրային համակարգով է անհրաժեշտ ներկայացնել վերջնական տեքստը: Օրինակ, պետական գերատեսչությունների, իրավական փաստաթղթերի համար սովորաբար պահանջվում է կիրիլիցան, մինչդեռ տեխնիկական, կոմերցիոն կամ մարքեթինգային նյութերի համար կարող է նախընտրելի լինել լատինատառ տարբերակը:

Գործնական Խորհուրդներ Բարձրորակ Թարգմանության Համար

• Կիրառեք Կոնտեքստուալ Վերլուծություն. Երբեք մի թարգմանեք բառացի: Սերբերենի նախադասության կառուցվածքն ավելի ճկուն է, քան հայերենինը, սակայն այն ենթարկվում է սեփական շարահյուսական կանոններին (օրինակ՝ էնկլիտիկաների խիստ դասավորությանը):
• Ճշգրտեք Դերանունների Կիրառումը. Սերբերենում անձնական դերանունները ենթակայի դերում հաճախ բաց են թողնվում, քանի որ բայի վերջավորությունն արդեն իսկ մատնացույց է անում դեմքը և թիվը: Դրանց ավելորդ կիրառումը տեքստը դարձնում է ծանրաշարժ և ոչ բնական:
• Ուշադրություն Դարձրեք Դարձվածքներին. Հայերեն «աչքի լույս» կամ «սիրտը գնալ» արտահայտությունները չեն կարող թարգմանվել բառացի: Դրանց փոխարեն պետք է գտնել սերբական համարժեքները, օրինակ՝ «zenica oka» (աչքի բիբ) կամ համապատասխան հուզական բառեր:
• Մշտապես Խորհրդակցեք Կրողների Հետ. Լեզվական նրբությունները, հատկապես ժարգոնը, նորաբանությունները կամ տեղական իրողությունները ճիշտ փոխանցելու համար միշտ օգտվեք սերբերենի մայրենի խոսողների (native speakers) սրբագրման ծառայություններից:

Ամփոփելով՝ հայերենից սերբերեն թարգմանչական աշխատանքը պահանջում է բարձր պրոֆեսիոնալիզմ, լեզվամշակութային խորը գիտելիքներ և մշտական կատարելագործում: Հաշվի առնելով երկու լեզուների քերականական բարդություններն ու պատմական զուգահեռները՝ թարգմանիչը կարող է ստեղծել այնպիսի տեքստ, որը ոչ միայն ճշգրիտ կփոխանցի բովանդակությունը, այլև հարազատ կհնչի սերբ ընթերցողի ականջին: