Fassara tsakanin harsuna biyu wadanda ba su da alaka ta kut-da-kut na daya daga cikin manyan kalubalen da masu fassara ke fuskanta a wannan zamani na ci gaban sadarwa a duniya. Harshen Hausa, wanda yake karkashin rukunin harsunan Chadic (Afroasiatic) da ake magana da shi a Yammacin Afirka, da kuma harshen Galician (Galego), wanda yake karkashin rukunin harsunan Romance (Indo-European) da ake magana da shi a yankin Galicia da ke arewa maso yammacin Spain, suna da bambance-bambance masu yawa na tsari, nahawu, da al'ada. Wannan makala za ta yi bayani dalla-dalla kan matakai, dabaru, da kuma nuances da ya kamata mai fassara ya sani domin gudanar da fassara mai inganci daga Hausa zuwa Galician.
Bambancin Tsarin Nahawu da Kalubalen Tsari
Babban abin da ke kawo cikas wajen fassara kai-tsaye tsakanin Hausa da Galician shi ne tsarin gina jimla da nahawu. Harshen Hausa yana amfani da tsarin jimla na "Abin da ke aikatawa - Aikatau - Abin da aka aikatawa" (Subject-Verb-Object), wanda a zahiri ya yi kama da na Galician. Sai dai kuma, yadda ake bayyana lokaci, yanayi, da jinsi ya bambanta kwarai da gaske.
A harshen Hausa, ba a sauya sigar aikatau (verb) domin nuna lokaci (tense) kamar yadda ake yi a harsunan Turai. Maimakon haka, ana amfani da wakilin suna na yanayi (aspect-pronominal markers) kamar "na", "nakan", "za ta", da sauransu domin nuna ko aikin ya faru, yana faruwa, ko zai faru a nan gaba. A daya bangaren kuma, harshen Galician yana da tsarin conjugation na aikatau mai sarkakiya kwarai da gaske, inda kowane aikatau ke sauyawa dangane da lokaci, yanayi, da kuma wanda ke magana (mutum na daya, na biyu, ko na uku). Mai fassarar dole ne ya fahimci ainihin lokacin da jimlar Hausa ke nuni zuwa gare shi domin ya zabi sigar aikatau da ta dace a harshen Galician.
Haka kuma, batun jinsi (gender) yana da muhimmanci kwarai da gaske. Duk da cewa duka harsunan biyu suna da jinsi na namiji da mace, yadda ake danganta jinsi ga abubuwa marasa rai ya bambanta. Misali, kalmar "rana" mace ce a Hausa (rana ta fito), amma a Galician, rana ("o sol") namiji ce. Wannan yana bukatar mai fassara ya kasance mai lura sosai domin kada ya yi kuskuren da zai shafi ingancin rubutun a idon mai karatu na asali.
Bugu da kari, akwai bambanci a tsarin siffofi (adjectives). A harshen Hausa, siffa tana iya zuwa kafin suna ko kuma bayan suna dangane da yanayin siffar da kuma yadda ake son nuna jaddada (misali, "babban gida" ko "gida mai girma"). A harshen Galician kuma, siffofi galibi suna zuwa ne bayan suna (misali, "casa grande"), kuma dole ne su yi daidai da sunan ta fuskar jinsi (masculine/feminine) da kuma adadi (singular/plural). Wannan daidaiton yana daya daga cikin abubuwan da ke bukatar kulawa ta musamman, domin rashin yin hakan zai sa rubutun ya zama maras ma'ana ga mai karatu na Galician.
Nuances na Al'ada da Karin Magana
Harshe madubin al'ada ne. Don hocan, fassara ba kawai sauya kalmomi ba ne daga wani harshe zuwa wani; fassara ce ta al'adu da tunanin mutane. Harshen Hausa yana cike da karin magana, alamomi, da kuma kalaman da suka samo asali daga addinin Musulunci, rayuwar karkara, da kuma tarihin Yammacin Afirka. A gefe guda, Galician yana da alaka ta kusa da al'adun Celtic da na Kiristanci na Kudancin Turai, da kuma rayuwar teku da noma.
Lokacin da kake fassara karin maganar Hausa kamar "Kome nisan daji da gari a gaba", fassara shi kai-tsaye zuwa Galician ba zai bada ma'ana ga mai karatu na yankin Galicia ba. Madadin haka, mai fassara yana bukatar ya nemo karin magana ko salon magana a harshen Galician wanda yake da ma'ana iri daya, wato jurewa wahala domin samun nasara a karshe. Wannan yana bukatar zurfafa bincike da kuma fahimtar yadda al'ummar Galicia ke kallon duniya da rayuwa.
Kalubalen Amfani da Harshe na Tsakiya (Pivot Language)
Tun da yake babu isassun kayan aiki na fassara kai-tsaye tsakanin Hausa da Galician (kamar kamus na musamman ko na'urorin fassara na zamani), mafi yawan masu fassara suna amfani da wani harshe na tsakiya, galibi Turanci (English) ko kuma Spanish (Castilian). Wannan tsari, ko da yake yana da sauki, yana da hadari babba na asarar ma'ana (loss of meaning) da kuma gurbacewar sako.
Misali, idan aka fassara kalmar Hausa zuwa Turanci, sannan daga Turanci aka fassara ta zuwa Galician, akwai yiwuwar ma'anar asali ta sauya. Wannan na faruwa ne saboda kowane harshe yana da tasa hanyar bayyana ra'ayi ko tunani. Don haka, mai fassara yana bukatar ya kasance mai bincike sosai ta hanyar kwatanta asalin rubutun Hausa da fassarar karshe ta Galician, yana amfani da iliminsa na harsunan biyu don gyara duk wata karkata da ta faru yayin amfani da harshe na tsakiya.
Dabarun Fassarar Fasaha da Rubutun Zamani
A zamanin yau, ana yawan fassara rubuce-rubucen da suka shafi fasaha, kimiyya, kasuwanci, da kuma shafukan yanar gizo. Wadannan bangarori suna da nasu kalubalen. Harshen Hausa na ci gaba da bunkasa wajen samar da sabbin kalmomi na fasaha, inda galibi ake aron kalmomi daga Turanci ko Larabci. Shi kuma harshen Galician yana da tsarin da Hukumar Harshe ta Galicia (Real Academia Galega) ke kula da shi, wanda ke da dokoki masu tsauri kan yadda ake amfani da kalmomi domin kiyaye asalin harshen daga mamayewar harshen Spanish.
Domin yin fassara mai kyau a wadannan bangarori, ga wasu muhimman dabaru:
- Amfani da Daidaitattun Kalmomi (Terminology Management): Tabbatar da cewa ka samar da teburin kalmomi (glossary) kafin fara fassara. Wannan zai taimaka wajen kiyaye daidaiton kalmomi a cikin dukkan rubutun.
- Fassara Ma'ana, Ba Kalma da Kalma Ba: Wannan shi ne babban sirrin fassara. Tabbatar da cewa jimlar da ka fassara tana da dadi da kuma saukin karantawa a harshen Galician kamar yadda asalin rubutun yake a Hausa.
- Fahimtar Masu Karatu (Target Audience): Rubutun da aka yi domin matasa ya bambanta da wanda aka yi domin masana kimiyya ko hukumomin gwamnati. Daidaita salon rubutunya ya dace da masu karatu.
Matakan Gudanar da Fassarar Hausa Zuwa Galician
Domin tabbatar da cewa aikin fassararka ya fito ingantacce, yana da kyau ka bi wadannan matakai daki-daki:
- Karatu da Nazari: Karanta asalin rubutun Hausa gaba daya domin fahimtar jigon maganar, sautin rubutun (tone), da kuma manufar marubucin.
- Fassara ta Fari (Drafting): Fara fassara rubutun daki-daki. A wannan matakin, kada ka damu sosai da kyawun kalmomi; babban burinka shi ne ka tabbatar dukkan bayanai sun shiga harshen Galician.
- Gyara da Tace Rubutu (Editing and Proofreading): Karanta fassarar da ka yi ba tare da kallon asalin rubutun Hausa ba. Wannan zai taimaka maka wajen gano wuraren da rubutun bai yi dadi ba ko kuma inda aka sami kuskuren nahawun Galician.
- Neman Taimakon Kwararru: Idan za a iya, yana da kyau ka tura rubutun ga wani wanda harshen Galician shi ne harshensa na haihuwa (native speaker) domin ya duba ingancinsa da kuma yadda yake sauti a kunne.
Kammalawa da Shawarwari ga Masu Fassara
Babu shakka fassara daga Hausa zuwa Galician tana da wahala saboda karancin kayan aiki na fassara kai-tsaye tsakanin harsunan biyu. Duk da haka, ta hanyar zurfafa ilimi kan harsunan biyu, da kuma bin dabarun da aka zayyana a wannan jagora, za a iya samar da fassara mai inganci wadda za ta gamsar da masu karatu da kuma bunkasa alakar al'adu da ilimi tsakanin kasashen biyu.