Fassara tsakanin harsunan da ke da nisa ta fuskar iyali da yankin yanki na daya daga cikin mafi wuyan aiki a fagen ilimin harshe. Harshen Hausa, wanda ke cikin rukunin harsunan Chadic (karkashin iyalin Afroasiatic) kuma ake magana da shi a Yammacin Afirka, da Harshen Sunda (Sundanese), wanda ke cikin iyalin harsunan Austronesian kuma kusan mutane miliyan 40 ke magana da shi a tsibirin Java na kasar Indonesia, suna da banbanci mai yawa. Wannan labarin zai tattauna dalla-dalla kan tsarin fassara daga Hausa zuwa Sundanese, matsalolin da ake fuskanta, da kuma mafi kyawun shawarwari ga masu fassara domin samun ingantaccen aiki da kuma fahimtar juna tsakanin wadannan al'adu guda biyu.
Tsarin Nahawu da Kayan Magana: Hausa da Sundanese
Domin yin fassara mai inganci, dole ne mai fassara ya fahimci tsarin ginin jumloli na kowane harshe. Kodayake duka harsunan biyu suna amfani da tsarin Subject-Verb-Object (SVO) a matsayin tsarin farko na ginin jumla, akwai bambance-bambance na musamman a cikin amfani da karin magana, alamomin lokaci, da ginin kalmomi.
- Tsarin Hausa: Harshen Hausa yana dogara ne da karin magana na musamman da ke dauke da alamomin lokaci (kamar rigar aiki ko pronouns masu nuna lokaci kamar "na, na ke, na tafi, zan tafi"). Haka kuma, Hausa harshe ne mai sautin murya (tonal language), inda sautin sama ko kasa yake canza ma'anar kalma (misali, "kúrá" ma'ana dabba ce, yayin da "kurá" ke nufin kura ta kasa).
- Tsarin Sundanese: Shi kuma harshen Sunda ba shi da sauti (non-tonal), kuma baya canza karin magana don nuna lokaci kamar yadda Hausa take yi. Maimakon haka, yana amfani da kalmomin taimako na lokaci (kamar "tos" ko "parantos" don nuna abin da ya wuce, ko "bade" don nuna abin da zai faru nan gaba).
Saboda haka, lokacin da ake fassara jumla kamar "Sun riga sun tafi gida" daga Hausa, mai fassara a cikin harshen Sunda dole ne ya yi amfani da kalmar "parantos" ko "tos" (ya riga ya wuce) tare da fi'ili "angkat" ko "mulih" don isar da ainihin lokacin da aikin ya faru a fili.
Babban Kalubale: Matakan Girmamawa a Harshen Sundanese
Daya daga cikin manyan kalubale ga duk wanda ke fassara daga Hausa zuwa Sundanese shi ne tsarin matakan harshe na girmamawa a harshen Sunda, wanda ake kira Undak-usuk Basa ko Tatakrama. A harshen Hausa, ko da yake akwai kalaman girmamawa (kamar yin amfani da jam'i "ku" ko "su" ga babba ko shugaba), tsarin bai kai na Sundanese rikitarwa ba.
Harshen Sundanese ya kasu kashi da yawa dangane da wanda ake magana da shi:
- Basa Loma (Kowa da kowa): Ana amfani da shi tsakanin abokai na kusa, mutane da suka fito daga matsayi daya, ko lokacin da babba ke magana da yaro.
- Basa Lemes (Mai ladabi/Girmamawa): Ana amfani da shi lokacin magana da na gaba, iyaye, shugabanni, ko baki don nuna ladabi. Shi ma wannan ya kasu kashi biyu: wanda ake amfani da shi don girmama wani (Lemes keur batur) da kuma wanda mutum ke amfani da shi don kansa cikin kaskantar da kai (Lemes keur sorangan).
Lokacin da mai fassara ke fassara rubutun Hausa, dole ne ya tantance yanayin rubutun da masu karatu. Idan rubutun na hukuma ne ko kuma ana magana da dattawa, dole ne a fassara shi zuwa matakin Basa Lemes. Idan kuma labari ne na yau da kullum ko rubutu a kafafen sada zumunta, Basa Loma ya fi dacewa. Rashin zabar matakin da ya dace zai iya sa fassarar ta zama kamar rashin ladabi ko kuma ta yi tsauri da yawa ga mai karatu na kasar Indonesia.
Kalubalen Al'adu da Kalaman Fage (Cultural Idioms)
Hausawa da mutanen Sunda suna da al'adu daban-daban da suka shafi addini, rayuwar yau da kullum, da zamantakewa. Wannan yana bayyana a sarari a cikin kalaman fage da karin magana. Yawancin karin maganar Hausa suna da nasaba da rayuwar makiyaya, noma, da al'adun addinin Musulunci na Yammacin Afirka. A daya bangaren, karin maganar Sundanese sun fi mayar da hankali kan rayuwar tsaunuka, shinkafa, kifi, da dabi'u na al'adun gida na tsibirin Java.
Misali, karin maganar Hausa kamar "Kowa ya yi katsari, a cikin kwanonsa yake kwana" yana isar da sako na kowane mutum zai girbi sakamakon abin da ya shuka. Lokacin fassara wannan zuwa Sundanese, fassarar kai-tsaye ba za ta yi ma'ana ba ga mai karatu na Sunda. Maimakon haka, ya kamata mai fassara ya nemo karin magana ko kalami na Sundanese mai isar da kwatankwacin wannan ma'anar, kamar su kalaman da ke da alaka da shuka ko aiki tukuru na yau da kullum.
Matakai da Shawarwari Don Fassara Mai Kyau
Don tabbatar da cewa aikin fassaran ya fito ingantacce kuma yana da saukin karantawa ga masu magana da harshen Sunda, ga wasu matakai masu mahimmanci da ya kamata a bi:
- Tantance Masu Karatu (Target Audience Analysis): Kafin fara kowace fassara, gano ko rubutun na kowa da kowa ne ko na hukuma. Wannan zai taimaka wajen zabar matakin harshen Sunda da ya dace (Loma ko Lemes).
- Fassara Ma'ana, Ba Kalma da Kalma ba: Harshen Hausa yana da arzikin kalmomi na musamman wadanda ba su da takamaiman kalma guda daya a Sundanese. A irin wannan yanayi, mai fassara ya fi kyau ya fassara ma'anar gaba daya maimakon kokarin fassara kowace kalma daya-bayan-daya.
- Amfani da Harshe Na Uku don Tabbatarwa: Tunda babu kamus mai yawa kai-tsaye tsakanin Hausa da Sundanese, masu fassara galibi suna amfani da Ingilishi ko Harshen Indonesia (Bahasa Indonesia) a matsayin gada. Tabbatar da cewa kalmar da aka fassara ta ratsa ta wadannan harsunan ba ta rasa ainihin ma'anarta ta asali ba.
- Tuntubar Masu Magana da Harshen Asali (Native Speakers): Bayan kammala fassarar, yana da kyau a mika rubutun ga mai magana da harshen Sundanese na asali domin ya duba ko kwararar kalaman tana da dadi da kuma dacewa da al'adarsu.
Hanyar Hadin Gwiwa Ta Fuskar Harshe A Nan Gaba
Kodayake fassara daga Hausa zuwa Sundanese tana da kalubale da dama saboda bambancin nahawu da tsarin zamantakewa, tana samar da babbar dama ta hada al'adun Afirka da na Kudu maso Gabashin Asiya. Ta hanyar kula da matakan girmamawa na Sundanese da kuma amfani da dabarun fassara na ma'ana, kwararrun masu fassara za su iya shawo kan wadannan kalubalen kuma su samar da ingantaccen aiki mai gamsarwa ga kowane bangare.