বার্মিজ থেকে সার্বিয়ান অনুবাদ করুন - বিনামূল্যে অনলাইন অনুবাদক এবং সঠিক ব্যাকরণ | ফ্রাঙ্কো অনুবাদ

ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ကဏ္ဍများတွင် ဘာသာစကား တစ်ခုနှင့်တစ်ခုအကြား ပြန်ဆိုခြင်းသည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော ကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ထိုသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုဝင်ဖြစ်သော ဗမာဘာသာစကား (Burmese) မှ ဆလာဗစ် ဘာသာစကားစုဝင်ဖြစ်သော ဆားဘီးယားဘာသာစကား (Serbian) သို့ ပြန်ဆိုခြင်းသည် အလွန်ထူးခြားပြီး ရှုပ်ထွေးသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘာသာစကား နှစ်ခုစလုံးသည် တည်ဆောက်ပုံ၊ သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု နောက်ခံများ လုံးဝကွဲပြားခြားနားကြသည့်အတွက် ဘာသာပြန်ပညာရှင်များအနေဖြင့် နက်နဲစွာ နားလည်သဘောပေါက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ဗမာစာမှ ဆားဘီးယားဘာသာစကားသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အခြေခံကွဲပြားမှုများ၊ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ထိရောက်သော ဘာသာပြန်ဗျူဟာများကို အသေးစိတ် ရှင်းလင်းတင်ပြသွားမည် ဖြစ်သည်။

၁။ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အခြေခံကွဲပြားမှု (SOV နှင့် SVO)

ဗမာစာနှင့် ဆားဘီးယားစာ၏ အခြေခံအကျဆုံး ကွဲပြားခြားနားချက်မှာ ဝါကျအတွင်း စကားလုံးများ နေရာချထားပုံ ဖြစ်သည်။ ဗမာဘာသာစကားသည် ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (Subject-Object-Verb - SOV) စနစ်ကို အသုံးပြုပြီး၊ ဆားဘီးယားဘာသာစကားသည် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (Subject-Verb-Object - SVO) စနစ်ကို အခြေခံသည်။

ဥပမာအားဖြင့်၊ ဗမာလို "မောင်မောင်သည် စာအုပ်ကို ဖတ်သည်" ဟု ရေးသားသော်လည်း၊ ဆားဘီးယားဘာသာစကားဖြင့် ပြန်ဆိုသည့်အခါ "မောင်မောင် ဖတ်သည် စာအုပ်" (Maoung Maoung čita knjigu) ဟူသော ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲပေးရမည်။ သို့သော် ဆားဘီးယားဘာသာစကားသည် ဝိဘတ် (cases) များပေါ်တွင် အခြေခံထားသဖြင့် ဝါကျအတွင်းရှိ စကားလုံးများ၏ တည်နေရာကို ပြောင်းလဲရွှေ့ဆိုင်းနိုင်ပြီး အဓိပ္ပာယ် မပြောင်းလဲဘဲ ရှိနေတတ်သည်။ ဤအချက်သည် ဗမာဘာသာပြန်သမားများအတွက် စကားလုံးများ၏ ဆက်စပ်မှုကို မှန်ကန်စွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် စိန်ခေါ်မှုတစ်ခု ဖြစ်စေသည်။

၂။ ဆားဘီးယားဘာသာစကား၏ ကိန်းနှင့် ဝိဘတ်စနစ် (Noun Cases and Declensions)

ဆားဘီးယားဘာသာစကားတွင် နာမ်နှင့် နာမ်စားများကို ဝါကျအတွင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ပုံသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲရသည့် ဝိဘတ် (၇) မျိုး (Nominative, Genitive, Dative, Accusative, Vocative, Instrumental, Locative) ရှိသည်။ ထို့အပြင် နာမ်တိုင်းတွင် လိင် (Gender) သုံးမျိုး (အထီး၊ အမ၊ အလယ်) ရှိပြီး၊ ကိန်း (Number) အရလည်း ဧကဝုစ်နှင့် ဗဟုဝုစ် ကွဲပြားသည်။

ဗမာဘာသာစကားတွင်မူ နာမ်များ၌ ဂျန်ဒါ (Gender) မရှိသလို၊ ဝိဘတ်ကိုလည်း နာမ်နောက်ဆက်တွဲ ပစ္စည်းများ (ဥပမာ- "ကို"၊ "သို့"၊ "က"၊ "၏"၊ "၌") ဖြင့်သာ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ဗမာစာမှ ဆားဘီးယားသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ဗမာစကားလုံးတစ်လုံး၏ ဝါကျအတွင်း လုပ်ဆောင်ချက်ကို တိကျစွာ ခွဲခြားပြီး၊ ဆားဘီးယားဘာသာစကား၏ မှန်ကန်သော ဝိဘတ်အဆုံးသတ်များ (declensions) သို့ ပြောင်းလဲအသုံးပြုရန် လိုအပ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် "ရန်ကုန်" (Jangon) ဟူသော နာမ်ကို ဆားဘီးယားဘာသာစကားတွင် အောက်ပါအတိုင်း ပြောင်းလဲအသုံးပြုရသည်-

• Nominative (ကတ္တားဝိဘတ်): Jangon (ရန်ကုန်)
• Genitive (ပိုင်ဆိုင်ခြင်း/မှ): Jangona (ရန်ကုန်၏ / ရန်ကုန်မှ)
• Dative (သို့/အား): Jangonu (ရန်ကုန်သို့ / ရန်ကုန်အား)
• Accusative (ကံဝိဘတ်): Jangon (ရန်ကုန်ကို)
• Vocative (ခေါ်တမ်းဝိဘတ်): Jangone (အို ရန်ကုန်)
• Instrumental (ဖြင့်/နှင့်အတူ): Jangonom (ရန်ကုန်ဖြင့် / ရန်ကုန်နှင့်အတူ)
• Locative (၌/တွင်): Jangonu (ရန်ကုန်၌ / ရန်ကုန်တွင်)

၃။ ကြိယာ၏ အချိန်ကာလနှင့် သဘာဝ (Verb Aspect)

ဆားဘီးယားဘာသာစကားတွင် ကြိယာများ၌ ပြီးမြောက်ခြင်းပြကြိယာ (Perfective Aspect) နှင့် မပြီးမြောက်သေးခြင်းပြကြိယာ (Imperfective Aspect) ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စု ကွဲပြားသည်။ ဤစနစ်သည် ဆလာဗစ်ဘာသာစကားများ၏ ထူးခြားချက်ဖြစ်ပြီး ဗမာဘာသာစကားတွင် ထိုသို့သော ကြိယာပုံစံကွဲများ မရှိပါ။ ဗမာဘာသာစကားတွင် ကြိယာနောက်ဆက်တွဲ ပစ္စည်းများဖြစ်သော "နေသည်"၊ "ခဲ့သည်"၊ "လိမ့်မည်" စသည်တို့ဖြင့် အချိန်ကာလကို ဖော်ပြသည်။

ထို့ကြောင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် ဗမာစာ၏ ကြိယာနောက်ဆက်တွဲပစ္စည်းများ၏ ဆိုလိုရင်းကို သေချာစွာဆန်းစစ်ပြီး၊ ဆားဘီးယားဘာသာစကား၏ ပြီးမြောက်ခြင်း သို့မဟုတ် မပြီးမြောက်ခြင်းပြ ကြိယာပုံစံကို မှန်ကန်စွာ ရွေးချယ်အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည်။ ဥပမာ- စာအုပ်ဖတ်နေဆဲဖြစ်ပါက Imperfective ကြိယာ "čitati" ကို သုံးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဖတ်ပြီးသွားပြီဖြစ်ပါက Perfective ကြိယာ "pročitati" ကို အသုံးပြုရမည်ဖြစ်သည်။

၄။ အက္ခရာနှင့် စာရေးစနစ် ကွဲပြားမှု (Digraphia)

ဗမာဘာသာစကားသည် ဗြဟ္မီမူရင်း စာရေးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာသော ဗမာအက္ခရာကို အသုံးပြုသည်။ ဆားဘီးယားဘာသာစကားသည် ဆားဘီးယားဆိုင်းရစ်လစ် (Cyrillic - ћирилица) နှင့် လက်တင် (Latin - latinica) အက္ခရာ နှစ်မျိုးစလုံးကို တရားဝင် အသုံးပြုနိုင်သည့် ဒွိအက္ခရာစနစ် (Digraphia) ဖြစ်သည်။ ဆားဘီးယားလူမျိုးအများစုသည် စာအရေးအသားတွင် အက္ခရာနှစ်မျိုးလုံးကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနိုင်ကြသည်။

ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် မည်သည့်စာရေးစနစ်ကို ဦးစားပေးအသုံးပြုမည်ကို စာဖတ်ပရိသတ် သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်အရ ဆုံးဖြတ်ရမည်။ အင်တာနက်စာမျက်နှာများ သို့မဟုတ် ခေတ်မီနည်းပညာဆိုင်ရာ စာတမ်းများတွင် လက်တင်အက္ခရာကို ပိုမိုအသုံးပြုလေ့ရှိပြီး၊ ရိုးရာနှင့် တရားဝင် စာရွက်စာတမ်းများတွင်မူ ဆိုင်းရစ်လစ်အက္ရာကို ပိုမိုဦးစားပေးလေ့ရှိသည်။ ဘာသာပြန်သူအနေဖြင့် စာလုံးပေါင်းစနစ် နှစ်မျိုးစလုံး၏ စည်းမျဉ်းများကို သေချာစွာ နားလည်ထားရမည်။

၅။ သင်္ချာပစ္စည်းများနှင့် နာမ်အညွှန်းကိန်းများ ကွဲပြားခြားနားမှု (Numerical Classifiers vs. Grammatical Number)

ဗမာဘာသာစကား၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ နာမ်တစ်ခုကို ရေတွက်သည့်အခါ သက်ဆိုင်ရာ သင်္ချာပစ္စည်း သို့မဟုတ် နာမ်အညွှန်းကိန်း (Classifier) ကို အသုံးပြုရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာ- "လူတစ်ယောက်"၊ "ခွေးနှစ်ကောင်"၊ "ကားသုံးစီး" ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဆားဘီးယားဘာသာစကားတွင် ထိုသို့သော သင်္ချာပစ္စည်းစနစ် မရှိဘဲ ကိန်းဂဏန်းနှင့် နာမ်ကို တိုက်ရိုက်တွဲဖော်ပြသည်။

သို့သော် ဆားဘီးယားဘာသာစကားတွင် ဂဏန်းပမာဏအလိုက် နာမ်၏ ဝိဘတ်အဆုံးသတ်များ ပြောင်းလဲသွားသည့် စနစ်ဆန်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဥပမာ- ကိန်းဂဏန်း "၁" (jedan/jedna/jedno) ၏ နောက်တွင် လိုက်သောနာမ်သည် ဧကဝုစ်ကတ္တားဝိဘတ် (Nominative Singular) ပုံစံ ဖြစ်ရမည်။ ကိန်းဂဏန်း "၂၊ ၃၊ ၄" (dva, tri, četiri) ၏ နောက်တွင် လိုက်သောနာမ်သည် Genitive Singular ပုံစံ ပြောင်းလဲရမည်။ ကိန်းဂဏန်း "၅" နှင့် ၎င်းထက်များသော ဂဏန်းများ၏ နောက်တွင် လိုက်သောနာမ်သည် Genitive Plural ပုံစံ ပြောင်းလဲရမည်။ ဤကဲ့သို့သော သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများသည် အလွန်ရှုပ်ထွေးပြီး ဗမာဘာသာပြန်သမားများအနေဖြင့် ဂဏန်းပမာဏအလိုက် ဆားဘီးယားနာမ်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲမှုကို အထူးသတိပြုရမည် ဖြစ်သည်။

၆။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများနှင့် အဆင့်အတန်းခွဲခြားမှု

ဗမာဘာသာစကားတွင် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးအဆင့်အတန်းအပေါ် မူတည်၍ နာမ်စားများကို အလွန်အမင်း ဂရုတစိုက် ရွေးချယ်အသုံးပြုရသည်။ ဥပမာ- "ကျွန်တော်"၊ "ကျွန်မ"၊ "ဦးဇင်း"၊ "ငါ" စသည့် နာမ်စားများသည် ဆက်ဆံပြောဆိုသူ၏ အဆင့်အတန်းနှင့် အသက်အရွယ်အပေါ် မူတည်သည်။ ထို့အပြင် "အားနာစရာ" သို့မဟုတ် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ "ကုသိုလ်"၊ "ဝဋ်" စသည့် ဝေါဟာရများသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် အလွန်အရေးကြီးသည်။

ဆားဘီးယားဘာသာစကားတွင် ဤမျှကျယ်ပြန့်သော လူမှုအဆင့်အတန်းခွဲခြားမှု မရှိသော်လည်း၊ ယဉ်ကျေးသော သုံးနှုန်းမှု (formal/polite "Vi") နှင့် အရင်းနှီးဆုံးသုံးနှုန်းမှု (informal "ti") ဟူ၍ ကွဲပြားမှု ရှိသည်။ ဗမာဘာသာစကားရှိ အဆင့်မြင့်ယဉ်ကျေးသော အသုံးအနှုန်းများကို ဆားဘီးယားဘာသာစကားသို့ လျော်ကန်စွာ လွှဲပြောင်းပေးနိုင်ရန်အတွက် ဝါကျ၏ လေသံနှင့် အကြောင်းအရာကို ကောင်းစွာ နားလည်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများအတွက် ဆားဘီးယားလူမျိုးများ နားလည်လွယ်မည့် ရှင်းလင်းချက် သို့မဟုတ် ဆင်တူယိုးမှား အသုံးအနှုန်းများကို ရှာဖွေအသုံးပြုရမည်။

၇။ စကားပုံများနှင့် အလင်္ကာမြောက် အသုံးအနှုန်းများ (Idioms and Proverbs)

ဘာသာစကားတိုင်းတွင် ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းနှင့် လူမှုဘဝများမှ ဆင်းသက်လာသော စကားပုံများနှင့် အလင်္ကာမြောက် အသုံးအနှုန်းများ ရှိကြသည်။ ဗမာဘာသာစကားရှိ "ဆားငန်ရေသောက်ဖူးသူ" (အတွေ့အကြုံရှိသူ) ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ဆားဘီးယားဘာသာစကားသို့ တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုပါက နားလည်နိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ ဆားဘီးယားဘာသာစကားတွင် ၎င်းနှင့်အဓိပ္ပာယ်တူသော "stari vuk" (ဝံပုလွေအိုကြီး) သို့မဟုတ် အတွေ့အကြုံရှိသူဟု ဆိုလိုသော အသုံးအနှုန်းများဖြင့် ဆီလျော်အောင် ပြောင်းလဲရမည် ဖြစ်သည်။

ထို့အတူ "မျက်နှာကြီးရာ ဟင်းဖတ်ပါ" သို့မဟုတ် "အုန်းသီးရေယုံ" စသည့် ဗမာစကားပုံများကို ဆားဘီးယားဘာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် စကားလုံးချင်း တိုက်ရိုက်မပြန်ဘဲ၊ ၎င်းတို့၏ အတွင်းသဘောဆောင်သော အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ဆောင်နိုင်မည့် ဆားဘီးယားစကားပုံ သို့မဟုတ် ရှင်းလင်းချက်များဖြင့် အစားထိုးပြန်ဆိုခြင်းက ပိုမိုထိရောက်သော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။

၈။ အောင်မြင်သော ဘာသာပြန်ဖြစ်မြောက်ရန် အကြံပြုချက်များ

ဗမာစာမှ ဆားဘီးယားဘာသာစကားသို့ အရည်အသွေးမြင့်မားစွာ ပြန်ဆိုနိုင်ရန်အတွက် အောက်ပါအချက်များကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သင့်သည်-

• စကားလုံးချင်း တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ: ဘာသာစကားနှစ်ခုလုံး၏ သဘာဝအရ ကွဲပြားခြားနားမှုများရှိသဖြင့် မူရင်းဆိုလိုရင်းကို ဆားဘီးယားဘာသာစကား၏ သဘာဝကျသော အသုံးအနှုန်းများဖြင့် အစားထိုးပြန်ဆိုပါ။
• သဒ္ဒါနှင့် ဝိဘတ်စနစ်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ လေ့လာပါ: ဆားဘီးယားဘာသာစကား၏ နာမ်ဝိဘတ်စနစ် (Declensions) နှင့် ကြိယာပုံစံများကို စနစ်တကျ နားလည်ထားခြင်းက ဘာသာပြန်ခြင်းကို အမှားအယွင်းကင်းစေသည်။
• ယဉ်ကျေးမှု နောက်ခံကို ပေါင်းစပ်ပါ: မြန်မာတို့၏ ရိုးရာဓလေ့များ၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများနှင့် လူမှုရေးတန်ဖိုးများကို ဆားဘီးယားလူမျိုးများ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သော စကားလုံးများဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြပါ။
• ဘာသာပြန်စစ်ဆေးခြင်း (Proofreading) ပြုလုပ်ပါ: မူရင်းဗမာစာ၏ ဆိုလိုရင်းသည် ဆားဘီးယားဘာသာစကားတွင် သဘာဝကျကျနှင့် သဒ္ဒါမှန်ကန်စွာ ထွက်ပေါ်လာခြင်း ရှိမရှိကို ဆားဘီးယား မိခင်ဘာသာစကားပြောပညာရှင်တစ်ဦးနှင့် ပြန်လည်စစ်ဆေးသင့်သည်။

အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် ဗမာစာမှ ဆားဘီးယားဘာသာစကားသို့ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် ရိုးရှင်းသော စကားလုံးပြောင်းလဲခြင်း မဟုတ်ဘဲ နက်နဲသော သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ခြားနားချက်များကို အနုပညာဆန်စွာ ပေါင်းစပ်ရယူရခြင်း ဖြစ်သည်။ အထက်ပါ နည်းလမ်းများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများကို သဘောပေါက်နားလည်ခြင်းဖြင့် အရည်အသွေးမြင့်မားပြီး ဖတ်ရှုရအဆင်ပြေသော ဆားဘီးယားဘာသာပြန်စာစုများကို ဖန်တီးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။