Fassarar harshe tana daya daga cikin mahimman hanyoyin da ke hada al'ummomi mabambanta a fadin duniya. Yayin da duniya ke kara zama gari guda, bukatar fassara tsakanin harsunan da ba su da dangantaka ta kai tsaye na kara karuwa. A cikin wannan makala, za mu tattauna dalla-dalla game da fassara tsakanin harshen Hausa, wanda yake daya daga cikin manyan harsunan Afirka ta Yamma (karkashin gidan harsunan Chadic), da kuma harshen Sinhala (Sinhalese), wanda yake babban harshen kasar Sri Lanka (karkashin gidan harsunan Indo-Aryan). Wannan fassara tana da sarkakiya da kuma ban sha'awa saboda banbancin tsari, al'ada, da kuma nahawu da ke tsakaninsu.
Tushen Harsunan Hausa Da Sinhala: Bambancin Asali Da Tsari
Domin samun ingantacciyar fassara, dole ne mai fassara ya fahimci asali da tsarin kowane harshe. Harshen Hausa harshe ne mai sauti (tonal language) inda canjin sauti ko tsawo a cikin furci zai iya canza ma'anar kalma gaba daya. Misali, kalmar "fari" tana iya nufin launin fari ko kuma farkon abu dangane da yadda aka furta ta. Hausa tana da rukunin jinsi (namiji da mace) ga kowane suna, kuma tana amfani da tsarin Subject-Verb-Object (SVO) wajen gina jimla.
A daya bangaren kuma, harshen Sinhala harshe ne na gidan Indo-Aryan wanda ke da tsarin rubutu na musamman (Sinhala script) da kuma tsarin nahawu na Subject-Object-Verb (SOV). Wannan yana nufin cewa a cikin Sinhala, aikatau (verb) yakan zo a karshen jimla ne. Haka kuma, Sinhala ba ta da tsarin jinsi na nahawu kamar yadda yake a Hausa, amma tana da matakan girmamawa da kuma rabe-raben harshe na musamman tsakanin na baka (spoken Sinhala) da kuma na rubutu (literary Sinhala).
Bambancin Nahawu Da Kalubalen Da Masu Fassara Ke Fuskanta
Babban kalubale wajen fassara daga Hausa zuwa Sinhala shine sake tsara jumloli. Saboda bambancin tsarin SVO da SOV, mai fassara ba zai iya fassara kalma-dalla-kalma ba. Dole ne a ruguje jimlolin Hausa sannan a sake gina su ta yadda za su dace da tsarin Sinhala ba tare da rasa ainihin ma'anar ba.
1. Matsayin Aikatau Da Wakilin Suna
A cikin harshen Hausa, wakilin suna (pronoun) yakan nuna lokacin da aiki ya faru (misali: ya, ta, suna, za su). A Sinhala kuma, aikatau da kansa yakan canza domin nuna lokaci, sannan kuma ana iya barin wakilin suna idan mahallin jimla ya bayyana wanda ke magana. Wannan yana bukatar mai fassara ya kasance mai lura sosai wajen canza tsarin lokaci da kuma nuna wanda ke yin aikin yadda ya kamata.
2. Jinsi Da Kuma Lambar Suna (Jam'i)
Harshen Hausa yana da tsayayyen tsari na jinsi (namiji ko mace) wanda ke shafar ko da aikatau ne ko siffa (adjective). A Sinhala kuwa, siffofi ba sa canzawa domin su dace da jinsi ko jam'i na suna. Wannan sauki ne ga mai fassara daga Hausa zuwa Sinhala, amma yayin fassara daga Sinhala zuwa Hausa, dole ne mai fassara ya gano jinsin mai yin magana ko abin da ake magana akai domin sanya madaidaicin wakilin suna ko siffa.
Kariya Da Dabarun Al'ada A Fassara
Fassara ba wai kawai canza kalmomi ba ce; tana nufin musayar al'adu ne. Al'ummar Hausawa da na mutanen Sri Lanka (masu jin Sinhala) suna da mabambantan addinai, al'adu, da kuma yanayin zamantakewa. Saboda haka, akwai kalmomi da dama a cikin Hausa da ba su da takamaiman takwarorinsu a Sinhala, da kuma akasin haka.
- Karin Magana Da Kalamai: Karin maganar Hausa kamar "Kowa ya tuna bara..." ba za a iya fassara shi kai-tsaye ba. Dole ne mai fassara ya nemo karin magana a Sinhala wanda ke da ma'ana irin wannan ko kuma ya bayyana ma'anar a sarari.
- Kalamai Na Addini: Harshen Hausa yana cike da kalmomin da suka samo asali daga Larabci da addinin Musulunci (misali: albarka, lafiya, insha Allahu). Yayin fassarawa zuwa Sinhala, wanda mafi yawan masu amfani da shi mabiya addinin Buddah ne, dole ne a nemo kalmomi masu dacewa da za su isar da ma'anar ba tare da haifar da rudani ba.
- Abinci da Sutura: Kalmomi irin su "tuwo", "gidan gona", ko "babban riga" suna bukatar bayani na musamman ko kuma a bar su kamar yadda suke tare da sanya bayanin kula (glossary) domin mai karatu a Sinhala ya fahimta.
Matakai Da Dabarun Samun Ingantacciyar Fassarar Hausa Zuwa Sinhala
Ga duk mai son yin fassara ta kwararre tsakanin wadannan harsuna guda biyu, ga wasu muhimman shawarwari da za su taimaka masa wajen gudanar da aiki cikin sauki da inganci:
1. Gudanar Da Bincike A Kan Mahallin Rubutu
Kafin ka fara fassara kowace kalma, karanta dukkan rubutun domin ka fahimci babban sakon da ke ciki. Wannan zai taimaka maka wajen zabar salon rubutun da ya dace, ko na yau da kullum ne ko kuma na ilimi.
2. Amfani Da Fasaha Da Kamus Na Musamman
Yayin da babu na'urorin fassara na atomatik da yawa da ke da inganci sosai tsakanin Hausa da Sinhala, amfani da kamus na harshe biyu (kamar Hausa-English da English-Sinhala) zai iya zama gada mai amfani. Har ila yau, yin amfani da software na fassara (CAT tools) zai taimaka wajen daidaita kalmomi a cikin manyan ayyuka.
3. Yin Bita Da Tace Rubutu Tare Da Kwararru
Bayan kammala fassara, yana da matukar muhimmanci a tura rubutun ga wani wanda harshen Sinhala shine harshensa na haihuwa (native speaker) domin ya duba ko rubutun yana tafiya daidai da dabi'ar harshen. Wannan bita tana taimakawa wajen gano kura-kurai na nahawu ko kuma salon da bai dace ba.
Makomar Fassarar Hausa Da Sinhala A Zamanin Dijital
A yau, fasahar sadarwa tana ci gaba da bunkasa, wanda hakan ke bude sabbin kofofi na kasuwanci da hulda tsakanin kasashen Afirka da Asiya. Fassarar Hausa zuwa Sinhala na da babban tasiri wajen bunkasa yawon bude ido, kasuwanci, da kuma yada al'adu. Zuba jari wajen horar da kwararrun masu fassara da kuma bunkasa kayan aiki na fasahar harshe zai taimaka wajen saukaka wannan tsari a nan gaba.