සිංහල භාෂාව සහ තුර්කි භාෂාව යනු ලෝකයේ විවිධ භාෂා පවුල් දෙකකට අයත් වන සුවිශේෂී භාෂා ද්විත්වයකි. සිංහල භාෂාව ඉන්දු-ආර්ය භාෂා පවුලට අයත් වන අතර තුර්කි භාෂාව තුර්කික් (Turkic) භාෂා පවුලට අයත් වේ. භූගෝලීය වශයෙන් සහ ඓතිහාසික වශයෙන් මෙම රටවල් දෙක සහ භාෂාවන් අතර පැහැදිලි වෙනස්කම් පැවතියද, නූතන ගෝලීයකරණය, සංචාරක කර්මාන්තය, අධ්යාපනික අවස්ථා සහ ද්විපාර්ශ්වික වෙළඳ සබඳතා හේතුවෙන් සිංහල භාෂාවෙන් තුර්කි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේ අවශ්යතාවය ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත. ඕනෑම භාෂා පරිවර්තනයකදී මෙන්ම, මෙහිදීද වචනවල සෘජු අර්ථය පමණක් නොව, භාෂාවන්හි ව්යාකරණමය ව්යුහය, සංස්කෘතික සන්දර්භය සහ ප්රකාශන ශෛලිය පිළිබඳව ගැඹුරු අවබෝධයක් තිබීම අත්යවශ්ය වේ.
භාෂා ද්විත්වයේ ව්යුහාත්මක සමානතාවය: SOV වාක්ය රටාව
භාෂා පරිවර්තනයේදී වාක්ය ව්යුහය (Sentence Structure) ප්රධානතම භූමිකාවක් ඉටු කරයි. බොහෝ යුරෝපීය භාෂාවල (උදාහරණයක් ලෙස ඉංග්රීසි හෝ ප්රංශ භාෂාව) වාක්ය රටාව SVO (Subject-Verb-Object) වන අතර, සිංහල සහ තුර්කි භාෂා දෙකෙහිම පොදු වාක්ය රටාව වන්නේ SOV (Subject-Object-Verb) රටාවයි. එනම්, වාක්යයක උක්තය මුලටත්, කර්මය මැදටත්, ක්රියාපදය වාක්යයේ අවසානයටත් පැමිණේ.
උදාහරණයක් ලෙස සලකා බලමු:
- සිංහලෙන්: "මම බත් කනවා." (මම - Subject, බත් - Object, කනවා - Verb)
- තුර්කි භාෂාවෙන්: "Ben pilav yerim." (Ben - මම, pilav - බත්/පිලාෆ්, yerim - කනවා)
මෙම ව්යුහාත්මක සමානතාවය නිසා සිංහලෙන් තුර්කි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී වාක්යයේ වචන පෙළගැස්ම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කිරීමට පරිවර්තකයාට සිදු නොවේ. මෙය පරිවර්තන ක්රියාවලිය පහසු කරවන සහ අදහසේ ස්වභාවික ගලායාම ආරක්ෂා කරන ප්රධාන සාධකයකි.
තුර්කි භාෂාවේ ප්රත්ය බහුල ස්වභාවය සහ වචන නිර්මාණය (Agglutination)
තුර්කි භාෂාව යනු අතිශයින්ම ප්රත්ය බහුල (Agglutinative) භාෂාවකි. එහි අදහස වන්නේ මූල පදයකට විවිධ ප්රත්යයන් (Suffixes) එක පිට එක එකතු කිරීම මගින් නව අර්ථයන් සහිත වචන නිර්මාණය කිරීමයි. සිංහල භාෂාවේද යම් දුරකට මෙම ලක්ෂණය දැකිය හැකි වුවද (උදාහරණ: "ගෙදරින්", "ගෙදරට", "ගෙවල්වලින්"), තුර්කි භාෂාවේදී මෙය ඉතා සංකීර්ණ මට්ටමක පවතී. තුර්කි භාෂාවේදී තනි වචනයකට නාමවිශේෂණ, ක්රියාවිශේෂණ, සර්වනාම සහ කාලය දක්වන ප්රත්යයන් රාශියක් එකතු කළ හැකිය.
උදාහරණයක් ලෙස "Ev" (නිවස) යන වචනය ගනිමු:
- Ev - නිවස
- Ev-ler - නිවාස
- Ev-ler-im - මගේ නිවාස
- Ev-ler-im-den - මගේ නිවාසවලින්
මෙම ලක්ෂණය සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී හෝ සිංහලෙන් තුර්කි භාෂාවට හැරවීමේදී, සිංහල වාක්යයේ ඇති විවිධ නිපාත සහ උපකාරක පද තුර්කි භාෂාවේ නිවැරදි ප්රත්ය බවට පරිවර්තනය කිරීමට පරිවර්තකයා ඉතා සැලකිලිමත් විය යුතුය. එක් වැරදි ප්රත්යයක් මුළු වාක්යයේම අර්ථය වෙනස් කිරීමට සමත් වේ.
ස්වර එකඟතාවය (Vowel Harmony) සහ එහි වැදගත්කම
තුර්කි භාෂාවේ ඇති තවත් සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ ස්වර එකඟතාවයයි (Vowel Harmony). මෙයින් අදහස් කරන්නේ වචනයකට ප්රත්යයක් එකතු කිරීමේදී, එම ප්රත්යයේ ඇති ස්වරය මූලික වචනයේ අවසාන ස්වරයට අනුකූල විය යුතු බවයි. තුර්කි භාෂාවේ ස්වර කාණ්ඩ දෙකකට බෙදා ඇත:
- ඝන ස්වර (Hard/Back Vowels): a, ı, o, u
- මෘදු ස්වර (Soft/Front Vowels): e, i, ö, ü
උදාහරණයක් ලෙස, බහුවචන ප්රත්ය වන "-lar" සහ "-ler" භාවිත කිරීමේදී, වචනයේ අවසාන ස්වරය ඝන ස්වරයක් නම් "-lar" ද, මෘදු ස්වරයක් නම් "-ler" ද යෙදිය යුතුය. "Kitap" (පොත) යන්න බහුවචන කිරීමේදී "Kitaplar" වන අතර, "Defter" (පොත/සටහන් පොත) යන්න බහුවචන කිරීමේදී "Defterler" වේ. සිංහල පරිවර්තකයෙකු තුර්කි භාෂාවට ලිවීමේදී මෙම නීතිය දැඩි ලෙස පිළිපැදිය යුතුය. විශේෂයෙන් ශ්රී ලාංකීය පුද්ගල නාම සහ ස්ථාන නාම තුර්කි භාෂාවෙන් ලිවීමේදී මෙම නීතිය නිවැරදිව යෙදීම අත්යවශ්ය වේ.
ලිංග භේදය සහ සර්වනාම භාවිතය පිළිබඳ වෙනස්කම්
සිංහල භාෂාවේ පුද්ගලයන් හැඳින්වීමේදී ස්ත්රී සහ පුරුෂ භේදය පැහැදිලිව දක්නට ලැබේ. "ඔහු", "ඇය", "එය" වැනි සර්වනාම මගින් ලිංග භේදය හඳුනාගත හැකිය. එහෙත් තුර්කි භාෂාවේ ලිංග භේදය (Grammatical Gender) සම්පූර්ණයෙන්ම දක්නට නොලැබේ. තුර්කි භාෂාවේ පිරිමි, ගැහැණු සහ අප්රාණක සියල්ල සඳහාම භාවිත වන්නේ "O" යන එකම සර්වනාමයයි.
මෙය සිංහලෙන් තුර්කි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී පහසුවක් වුවද, තුර්කි භාෂාවෙන් සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී මුල් වාක්යයේ අදහස් වන්නේ පිරිමියෙකු ගැනද ගැහැණියෙකු ගැනද යන්න හඳුනා ගැනීමට සන්දර්භය (Context) දෙස බැලීමට පරිවර්තකයාට සිදු වේ. උදාහරණයක් ලෙස "O gidiyor" යන්නෙහි සිංහල අර්ථය "ඔහු යනවා" හෝ "ඇය යනවා" විය හැකිය. මෙවැනි අවස්ථාවලදී නිවැරදි සර්වනාමය තෝරා ගැනීමට සන්දර්භය මනාව තේරුම් ගත යුතුය.
ක්රියාපද සහ කාල භේදයන් නිවැරදිව පරිවර්තනය කිරීම
තුර්කි භාෂාවේ ක්රියාපද (Verbs) ඉතා ක්රමානුකූල වන අතර ඒවා කාලය (Tenses), ප්රකාරය (Moods) සහ උක්තය (Person) අනුව වෙනස් වේ. සිංහල භාෂාවේද ක්රියාපද විවිධ ආකාරයෙන් වෙනස් වන නමුත්, සිංහල කථන භාෂාවේදී ක්රියාපදය බොහෝ විට උක්තයට අනුව වෙනස් නොවේ. උදාහරණයක් ලෙස: "මම යනවා", "ඔහු යනවා", "අපි යනවා" යන වාක්ය තුනේම ක්රියාපදය "යනවා" ලෙසම පවතී. නමුත් තුර්කි භාෂාවේදී ක්රියාපදයේ අගට එකතු වන ප්රත්යය මගින් ක්රියාව කරන්නේ කවුද යන්න පැහැදිලිව පෙන්විය යුතුය:
- Gidiyorum - මම යනවා
- Gidiyorsun - ඔයා යනවා
- Gidiyor - ඔහු/ඇය යනවා
එබැවින් සිංහල ලේඛනයක ඇති සර්වනාම ඉවත් කර තිබුණද, ක්රියාව සිදුකරන්නා කවුද යන්න හඳුනාගෙන තුර්කි භාෂාවෙන් නිවැරදි ක්රියා ප්රත්යය යෙදීමට පරිවර්තකයා වගබලා ගත යුතුය.
සංස්කෘතික සාධක සහ පරිවර්තන දේශීයකරණය (Cultural Localization)
පරිවර්තනය යනු හුදෙක් වචන මාරු කිරීමක් නොවේ; එය සංස්කෘතික පාලමකි. ශ්රී ලාංකීය සංස්කෘතිය ප්රධාන වශයෙන් බෞද්ධ, හින්දු, ක්රිස්තියානි සහ ඉස්ලාමීය පසුබිමකින් යුක්ත වන අතර තුර්කි සංස්කෘතිය ඉස්ලාමීය සහ යුරෝපීය-මධ්යධරණී සංස්කෘතියක මුසුවකි. සිංහල භාෂාවේ එන "පින්", "කර්මය", "සංසාරය" වැනි ආගමික සහ දාර්ශනික සංකල්ප තුර්කි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී සෘජු වචන නොමැත. එවැනි අවස්ථාවලදී එම සංකල්ප තුර්කි කියවන්නාට තේරුම් ගත හැකි පරිදි විස්තරාත්මකව හෝ ආසන්නතම තුර්කි සංස්කෘතික සංකල්ප (උදාහරණ: Sevap, Günah, Kader) භාවිත කරමින් පරිවර්තනය කිරීමට සිදුවේ.
එලෙසම තුර්කි සංස්කෘතියේ බහුලව භාවිත වන ආශිර්වාද සහ ආචාරශීලී වචන (උදාහරණ: "Kolay gelsin" - වැඩක් කරන කෙනෙකුට පවසන සුබපැතුමක්) සිංහලට පරිවර්තනය කිරීමේදී "ඔබේ වැඩ කටයුතු සාර්ථක වේවා" වැනි උචිත සිංහල යෙදුම් තෝරා ගත යුතුය. වචනයෙන් වචනය පරිවර්තනය කිරීම මෙවැනි අවස්ථාවලදී අසාර්ථක වේ.
වෘත්තීය පරිවර්තකයින් සඳහා ප්රායෝගික උපදෙස් මාලාවක්
සිංහල සහ තුර්කි භාෂා අතර පරිවර්තනයේදී ඉහළ ගුණාත්මකභාවයක් සහ වෘත්තීය මට්ටමක් පවත්වා ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් උපදෙස් ප්රයෝජනවත් වේ:
- නිරන්තර කියවීම සහ වචන මාලාව දියුණු කිරීම: භාෂා දෙකෙහිම නූතන සාහිත්යය, පුවත්පත් සහ වෙබ් අඩවි කියවීම මගින් වර්තමානයේ භාවිත වන සජීවී වචන මාලාවන් පිළිබඳව අවබෝධය ලබා ගන්න.
- ශබ්දකෝෂ සහ පරිවර්තන මෙවලම් නිවැරදිව භාවිතය: සෘජු ගූගල් පරිවර්තන (Google Translate) මෙවලම් මත පමණක් යැපීමෙන් වැළකී, ව්යාකරණ සහ සංස්කෘතික ශබ්දකෝෂ පරිශීලනය කරන්න.
- භාෂාවේ ශෛලිය සහ මට්ටම තෝරා ගැනීම: ලේඛනය සාහිත්යමය එකක්ද, නීතිමය ලේඛනයක්ද නැතහොත් ව්යාපාරික ලේඛනයක්ද යන්න හඳුනාගෙන ඊට ගැලපෙන භාෂා ශෛලිය (Formal/Informal register) තෝරා ගන්න. තුර්කි භාෂාවේ ගෞරවාර්ථ නාම සහ ක්රියාපද භාවිතය (උදාහරණ: "Sen" - ඔයා, "Siz" - ඔබ) සිංහල භාෂාවේ ගෞරව දැක්වීමේ ක්රමවේදයන් සමඟ මනාව ගැලපිය යුතුය.
- පිටපත් සංස්කරණය (Proofreading): පරිවර්තනය කරන ලද තුර්කි පිටපත, තුර්කි භාෂාව මව්භාෂාව කරගත් ප්රවීණයෙකු (Native Speaker) ලවා පරීක්ෂා කරවා ගැනීමෙන් එහි ඇති ස්වභාවික ගලායාම සහ ව්යාකරණමය නිරවද්යතාවය තහවුරු කර ගත හැකිය.
මෙම ක්රමවේදයන් අනුගමනය කිරීමෙන් සිංහල සහ තුර්කි භාෂා අතර සිදුවන පරිවර්තන වඩාත් සාර්ථක, වෘත්තීය මට්ටමේ සහ කියවන්නාට සමීප වන උසස් නිර්මාණ බවට පත් කළ හැකිය.