Kaelo ya go Fetolela Setswana go ya ka Se-Burma
Go fetolela go tswa mo puong ya Setswana go ya go Se-Burma (Burmese) ke tiro e e tlhokang kitso e e tseneletseng ya ditsheko tsa dipuo ka bobedi. Setswana, se e leng puo ya Se-Bantu e e buiwang thata kwa Borwa ba Aforika (segolobolo kwa Botswana le mo dintlheng dingwe tsa South Africa), se na le kago ya thutapuo e e farologaneng gotlhelele le Se-Burma, se e leng puo ya se-Sino-Tibetan e e buiwang kwa nageng ya Myanmar. Bafetoleli ba ba tsenang mo tirong e, ba tshwanetse go tsenelela kwa teng ga dintlha tsa setso, mekgwa ya go bua, le thutapuo e e raraaneng gore ba kgone go fetisa molaetsa ka botlalo le ka boammaaruri jo bo sa tswang mo tseleng.
Dipharologano tsa Thulaganyo ya Mafoko (Syntax): SVO le SOV
Nngwe ya dipharologano tse dikgolo tse mofetoleli a tshwanetse go lepalapana le tsone ke thulaganyo ya mafoko mo polelong. Setswana se latela thulaganyo ya SVO (Subject-Verb-Object), kwa go nang le Modiri (Subject), Tiro (Verb), le Sedirwa (Object). Ka sekai: "Rre o ja nama." Mo polelong eno, "Rre" ke modiri, "ja" ke tiro, mme "nama" ke sedirwa jo bo latelang tiro ka tlhamalalo.
Ka fa letlhakoreng le lengwe, Se-Burma se latela thulaganyo ya SOV (Subject-Object-Verb). Mo puong eno, tiro e tla kwa bokhutlong jwa polelo ka dinako tsotlhe. Polelo e e fa godimo e tla fetolwa go nna "Rre nama ja" ka Se-Burma. Pharologano eno e tlhoka gore bafetoleli ba Setswana ba fetole gape tsela e ba akanyang ka yone fa ba fetolela dipolelo tse di raraaneng, gore ba se ka ba dira diphoso tsa go fetolela lentswe ka lentswe, selo se se ka dirang gore molaetsa o se ka wa utlwala sentle go ya ka thutapuo ya Se-Burma. Thulaganyo e e fetogileng eno e ama le dikaelamaemo, dikonjakšene, le di-relative clause tse di tlwaelegileng mo go kadingeng dipolelo.
Tsamaiso ya Ditlhopha tsa Maina (Noun Classes) mo Setswaneng
Setswana se itsege ka tsamaiso e e nonofileng ya ditlhopha tsa maina (noun classes), kwa maina otlhe a kgaoganngwang ka ditlhopha tse di farologaneng go ya ka megokgo (prefixes) e e jaaka "mo-", "ba-", "me-", "le-", le tse dingwe. Ditlhopha tse di laola tumalano ya thutapuo mo polelong yotlhe, go akaretsa ditlhaodi, diongi, le madiri. Se se dira gore Setswana se nne le thutapuo e e logaganeng mme e tletse ka dintlha tse di kgethegileng tse di tlisang thutano e e popota.
Puo ya Se-Burma yona ga e na tsamaiso eno ya ditlhopha tsa maina jaaka Setswana. Mo go Se-Burma, maina ga a kgaoganngwe ka ditlhopha tse di tsamaisanang le megokgo e e laolang go dumalana ga dintlha tsa polelo. Se se raya gore mofetoleli o tshwanetse go tlhokomela gore ditlhaloso le dintlha tse di tlhagang ka ntlha ya ditlhopha tsa maina mo Setswaneng (jaaka go bontsha bogolo, bong, kgotsa maemo a tlotlo) di fetolelwa ka mokgwa o mongwe mo go Se-Burma, jaaka go dirisa mafoko a a kgethegileng a a tlhalosang maemo a maina ao go na le go ikaega ka tumalano ya dithutapuo.
Go Dirisa 'Classifiers' (Mefuta ya go Bala) mo Se-Burma
E re ka Se-Burma se se na ditlhopha tsa maina tsa thutapuo ya se-Bantu, se na le mokgwa o mongwe o o raraaneng o o tlhokang tlhokomelo e kgolo: "numerical classifiers" (mafoko a a dirisiwang go bala dilo). Fa o bala dilo ka Se-Burma, o ke ke wa re fela "batho ba le barataro" kgotsa "ditilo tse pedi" ka go kopanya palo le leina fela. O tshwanetse go tsenya lentswe la classifier le le tsamaisanang le mofuta wa selo se se balwang (se e leng batho, diphologolo, dilo tse di chitshiri, dilo tse di sephara, ditsela tse di telele, jalo le jalo).
Mofetoleli yo o fetolelang go tswa mo Setswaneng go ya ka Se-Burma o tshwanetse go itse mefuta eno e le mentsi ya di-classifier tsa Se-Burma. Go tlhoka go dirisa classifier e e maleba go ka dira gore thuto ya gago e lebalege e se ya seong, e bile go ka tlhobaetsa babadi ba Se-Burma ba ba tlholegileng koo ka go tlisa ketsaetsego. Seno se tlhoka gore bafetoleli ba nne le kitso e e tseneletseng ya mafoko a Se-Burma a a dirisiwang letsatsi le letsatsi le ka fa a tsamaisanang ka teng le dipalo tse di farologaneng tsa dilo tse di bonwang mo botshelong.
Mekgwa ya go Tlotla (Honorifics) le Maemo a Loago
Puo nngwe le nngwe e na le tsela ya yone ya go bontsha tlotlo le maitseo. Mo Setswaneng, re bontsha tlotlo ka go dirisa mafoko a a jaaka "Mma", "Rra", kgotsa go dirisa lentswe la tumalano la "ba" go bua le motho a le mongwe yo o mo tlotlang (jaaka "Rre ba tsile" go na le "Rre o tsile"). Se ke karolo e e botlhokwa ya setso sa se-Bantu se se tlotlang bagolo le batho ba ba nang le maemo mo setšhabeng.
Mo go Se-Burma, tsamaiso ya maitseo le tlotlo e raraaneng le go feta. Go na le mafoko a a kgethegileng, diprofekse, le mekgwa ya go bua e e farologaneng go ya ka maemo a motho yo o buang le yo o buiwang le ene. Maemo a thapelo, maemo a bodumedi (jaaka go bua le baanamisi ba tumelo ya se-Buda), le pharologano ya dingwaga di tlhoka tiriso ya mafoko a a kgethegileng a go ikgantsha kgotsa go ikokobetsa. Bafetoleli ba ba atlegileng mo go fetoleleng Setswana go ya ka Se-Burma ba tshwanetse go sekaseka ka kelotlhoko maemo a polelo le maemo a loago a batsakariki ba e leng bontlhanngwe jwa dipolelo tseo gore ba se ka ba kgopisa babadi ba setso seo.
Go Fetolela Dikapolelo le Diema (Transcreation)
Setswana ke puo e e humileng ka diema, dikapolelo le dika tse di tswang mo ditiragalong tsa botshelo jwa segarona. Diema tse di jaaka "Lore lo lojwang lo sa le metsi" kgotsa "Kgetse ya tsie e kgonwa ke go tshwaraganelwa" ga di a tshwanela go fetolelwa lentswe ka lentswe go ya ka Se-Burma. Fa o fetolela lentswe ka lentswe, polelo eno e tla nna e e se nang tlhaloso epe mo go Se-Burma mme e tla tlhobaetsa babadi ba gago.
Mekgwa e e siameng ya "transcreation" (go fetolela ka go aga sesha molaetsa go ya ka setso se go fetolelwang mo go sone) e a tlhokega mo dintlheng tseno. Mofetoleli o tshwanetse go batla seema se se lekanang le seo mo setsong sa Se-Burma se se nang le bokao jo bo tshwanang, kgotsa a fetolele tlhaloso ya seema seo ka mafoko a a utlwalang sentle ka Se-Burma. Seno se tlhoka bokgoni jo bogolo jwa bongwadi le kutlwisiso e e tseneletseng ya ditsela tse batho ba Myanmar ba tlhalosang maemo a botshelo ka tsone, ditsheko tsa temogo le tlhaloso ya mekgwa e e farologaneng.
Ditlhagiso tsa Segompieno bakeng sa Bafetoleli
- Nna le Ditikshinari tse di Tshephagang: Go fetolela ka tlhamalalo go tswa mo Setswaneng go ya ka Se-Burma go ka nna thata ka gonne ga go na ditikshinari tse di tlhamaletseng tse di lekaneng. Bafetoleli ba le bantsi ba dirisa puo ya boraro jaaka Se-esemane e le borogo, mme ba tshwanetse go nna kelotlhoko gore ba se ke ba latlhegelwa ke tlhaloso ya nnete ya Setswana mo tseleng.
- Sekaseka Tonal System: Dipuo ka bobedi di na le molodi wa lentswe (tone). Le fa Setswana se na le melodi e e farologaneng e e ka fetolang tlhaloso ya lentswe mo dintlheng dingwe, Se-Burma le sone se na le melodi e e nonofileng e e laolang go kwalwa le go buiwa ga mafoko ka tlhamalalo. Go tlhaloganya se, go thusa go thibela diphoso tse di ka tlhagang ka ntlha ya melodi e e sa tlhaloganyesegeng sentle.
- Rulaganya Kwalololo ya Script ya Se-Burma: Se-Burma se dirisa mokwalo wa nasabalo o o farologaneng gotlhelele le mokwalo wa Latin o o dirisiwang mo Setswaneng. Bafetoleli ba tshwanetse go tlhaloganya mekgwa ya go thapa le go kwala ka tsela e e siameng ya Se-Burma le go netefatsa gore mekgwa ya software e tsamaisana sentle.
- Kopana le Babadi ba Puo e e Fetolelwang: Go botlhokwa gore mofetoleli a romele tiro ya gagwe kwa go ba ba buang Se-Burma e le puo ya bone ya botsalo (native speakers) go e tlhatlhoba le go bona gore a e tlhamaletse sentle pele e gatisiwa go thibela diphoso tsa ditlhaloso.
Bokhutlo jwa Segompieno jwa go Fetolela Setswana go ya ka Se-Burma
Go fetolela Setswana go ya ka Se-Burma ke borogo jo bo kopanyang ditso tse pedi tse di farologaneng mme di humile ka mekgwa ya tsona e e kgethegileng. Ka go tlhaloganya thutapuo ya SOV ya Se-Burma, go dirisa numerical classifiers ka tshwanelo, le go kgetha mafoko a a maleba a a bontshang tlotlo le maemo a loago, bafetoleli ba ka kgona go tlisa dipolelo tse di utlwalang le go nna le seabe se segolo mo kgokaganong ya lefatshe lotlhe. Tiriso ya transcreation e nna yona selo sa botlhokwa mo go netefatseng gore dipharologano tsa dipuo tseno ka bobedi ga di nne sekgoreletsi, mme e nna monyetla wa go abelana matshelo le megopolo e e farologaneng ka tsela e e bonolo mme e le botlhokwa.