Ny fandikana teny eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Malay dia dingana iray miavaka sy mahaliana eo amin'ny sehatry ny haiteny. Na dia misaraka ara-jeografia aza i Madagasikara sy ny faritra Azia Atsimo-Atsinanana, ny teny Malagasy sy ny teny Malay dia samy ao anatin'ny fianakaviam-piteny iray ihany, dia ny fianakaviam-piteny Aostrôneziana (Austronesian language family). Noho izany fifandraisana ara-tantara izany, dia misy fitoviana lehibe eo amin'ny voambolana fototra. Na izany aza, ny fivoaran'ny tantara, ny kolontsaina ary ny jeografia dia niteraka fahasamihafana lehibe eo amin'ny rafitry ny fehezanteny, ny fitsipika ara-pitsipiteny, ary ny fomba fiteny. Ity lahatsoratra ity dia hamakafaka amin'ny antsipiriany ny dingana, ny olana atrehin'ny mpandika teny, ary ny soso-kevitra hanatsarana ny kalitaon'ny fandikan-teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Malay.
Ny Fifandraisana ara-Tantara sy ny Voambolana Iraisana
Ny fahafantarana ny fifandraisana misy eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Malay dia zava-dehibe ho an'ny mpandika teny. Satria samy teny Aostrôneziana izy roa, dia betsaka ny teny fototra manana faka iray (cognates). Ny fahafantarana ireo teny ireo dia manampy amin'ny fahazoana haingana ny dikan'ny teny sasany, saingy mitaky fitandremana ihany koa mba tsy ho voafitaky ny fiovian'ny dikany mandritra ny taonjato maro.
- Vato (Malagasy) sy Batu (Malay): Samy manondro ny vato na ny zavatra mafy avy amin'ny tany izy roa.
- Tany (Malagasy) sy Tanah (Malay): Manondro ny tany na ny faritra onenana.
- Taona (Malagasy) sy Tahun (Malay): Manondro ny fari-potoana misy volana roambin'ny folo.
- Lanitra (Malagasy) sy Langit (Malay): Ny habakabaka eo ambonintsika.
- Maty (Malagasy) sy Mati (Malay): Ny fiafaran'ny aina.
- Nify (Malagasy) sy Gigi (Malay): Ny taolana kely ao am-bava entina mitsako.
Na dia eo aza ireo fitoviana ireo, ny mpandika teny dia tokony hitandrina amin'ireo antsoina hoe "Namana Mpamitaka" (False Friends). Ohatra, ny teny Malagasy hoe mora dia midika hoe "tsy sarotra" na "tsy lafo". Amin'ny teny Malay kosa, ny teny hoe murah dia midika hoe "tsy lafo" ihany, fa ny hoe "tsy sarotra" kosa dia adika amin'ny alalan'ny teny hoe mudah. Ny tsy fahafantarana izany antsipiriany izany dia mety hitarika ho amin'ny fandikan-teny diso sy tsy mazava.
Ny Fahasamihafana ara-Pandrafitra: VOS mankany amin'ny SVO
Ny iray amin'ny fanamby lehibe indrindra amin'ny fandikana teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Malay dia ny rafitry ny fehezanteny (word order). Ny teny Malagasy dia mampiasa ny rafitra Matoanteny - Fameno - Lazaina (VOS - Verb-Object-Subject) amin'ny endriny fototra, raha ny teny Malay kosa dia mampiasa ny rafitra Lazaina - Matoanteny - Fameno (SVO - Subject-Verb-Object), mitovy amin'ny teny Anglisy na Frantsay.
Andao jerena ity ohatra manaraka ity:
- Malagasy (VOS): Mamaky boky ny mpianatra. (Matoanteny: Mamaky | Fameno: boky | Lazaina: ny mpianatra)
- Malay (SVO): Pelajar itu membaca buku. (Lazaina: Pelajar itu | Matoanteny: membaca | Fameno: buku)
Ho an'ny mpandika teny, tsy fahazoana fotsiny ny dikan'ny teny tsirairay no ilaina, fa ny fandravana tanteraka ny rafitry ny fehezanteny malagasy sy ny fananganana izany indray araka ny fitsipiky ny teny Malay. Ny fandikana mivantana ny rafitra VOS ho amin'ny teny Malay dia hahatonga ny fehezanteny ho tsy azo vakina sy tsy ara-dalàna.
Ny Rindran-teny sy ny Fiovan'ny Matoanteny (Prefixes sy Suffixes)
Samy mampiasa tovona (prefixes) sy tsofoka (infixes) ary tovana (suffixes) ny teny roa mba hanovana ny dikan'ny matoanteny sy ny anjara asany ao anatin'ny fehezanteny. Na izany aza, manana ny mampiavaka azy manokana ny teny tsirairay:
Ny teny Malagasy dia manana rafitra matanjaka amin'ny fitodiky ny matoanteny (focus system), toy ny fitodika mpanao (active), fitodika lazaina (passive), ary fitodika mpandray na mpitaona (circumstantial voice). Ny fitodika mpanao dia mampiasa tovona toy ny man-, mam-, manao-, raha ny fitodika lazaina kosa dia mampiasa tovana toy ny -ina, -ana na tovona vo-.
Ny teny Malay kosa dia mampiasa rafitra tovana sy tovona antsoina hoe "Imbuhan". Ny matoanteny mpanao (active transitif) dia matetika mampiasa ny tovona meN- (ohatra: membaca, menulis). Ny matoanteny passive kosa dia mampiasa ny tovona di- (ohatra: dibaca, ditulis). Misy ihany koa ny tovona ter- izay manondro asa tsy niniana natao na fahafahana manao zavatra iray.
Amin'ny teny Malagasy, misy fiantraikany lehibe eo amin'ny fandrafetana fehezanteny ny fampiasana ny fitodika mpanao sy ny fitodika lazaina. Ohatra, matetika ny Malagasy no tia mampiasa ny fitodika lazaina amin'ny resaka andavanandro ("Novakina ny boky" fa tsy "Namaky ny boky aho"). Ao amin'ny teny Malay koa, ny fehezanteny passive (pasif) dia mpanjaka amin'ny sehatra maro, indrindra amin'ny fitantaran-javatra ofisialy na soratra siantifika. Ny tovona di- dia ampiasaina rehefa ny olona fahatelo no mpanao the asa (ohatra: Buku itu dibaca oleh Ahmad - Novakian'i Ahmad ilay boky). Rehefa ny olona voalohany na faharoa kosa no mpanao, dia miova ny rafitra ho amin'ny endrika tsy mampiasa di- (ohatra: Buku itu saya baca - Novakiko ilay boky). Ity fitsipika ara-pitsipiteny malay ity dia tena manan-danja tokoa ho an'ny mpandika teny malagasy satria misy fitoviana amin'ny tovana -ko, -nao, -ny amin'ny teny Malagasy (ohatra: novakiko dia adika hoe saya baca).
Ny Kolontsaina sy ny Fomba Fiteny eo amin'ny Firenena Roa
Ny fandikan-teny tsara dia tsy mijanona amin'ny teny ihany, fa mikatsaka ihany koa ny hampita ny fanahy sy ny kolontsaina fonosin'izany teny izany. Ny teny Malagasy dia ahitana taratra ny kolontsaina malagasy, izay mifototra amin'ny fihavanana, ny fanajana ny razana, ary ny fady. Ny teny Malay kosa dia kolontsaina voataonan'ny finoana Islamo, ny fomban-drazana tany am-boalohany (adat), ary ny fifandraisana ara-tantara tamin'ny teny Sanskrit sy Arabo.
Rehefa mandika teny manana hevitra kolontsaina lalina ny mpandika teny, dia matetika no tsy mahita teny mitovy dika mivantana. Ohatra:
- Fihavanana (Malagasy): Sarotra ny mandika ity teny ity amin'ny teny iray monja amin'ny teny Malay. Mety hampiasaina ny andian-teny hoe semangat kekeluargaan (fanahin'ny fianakaviana) na keharmonisan sosial (rindran'ny fiarahamonina) mba hampitana ny hevitra, saingy mbola tsy feno izany raha tsy misy fanazavana fanampiny.
- Budi (Malay): Ity teny malay ity dia manondro ny fahatsaram-panahy, ny fahendrena, ary ny fitondran-tena tsara. Raha adika amin'ny teny Malagasy izy io, dia azo ampiasaina ny teny hoe fanahy na fahatsaram-panahy, saingy manana lanja ara-kolontsaina lehibe any Azia Atsimo-Atsinanana izay tsy mora tsorina.
Ankoatra izay, ny fampiasana ny teny enti-manaja na ny fiteny miambina dia manana ny maha-izy azy amin'ny teny roa tonta. Ao amin'ny teny Malay, ny rafitra fiantsoana sy ny mpisolo tena (pronouns) dia tena be safidy tokoa arakaraka ny sarangam-piarahamonina, ny taona, ary ny fifandraisana misy eo amin'ny olona roa miresaka. Ohatra, ny teny hoe "ianao" dia azo adika amin'ny hoe kamu (ho an'ny namana na olona mitovy taona), anda (ho an'ny sehatra ofisialy na dokam-barotra), awak (ho an'ny olona mahazatra), na tuan/puan (ho an'ny fanajana lehibe). Ny mpandika teny dia tokony hahatakatra tsara ny fifandraisan'ny mpandray anjara ao anatin'ny lahatsoratra tany am-boalohany mba hifidianana ny teny mifanaraka indrindra amin'ny teny Malay.
Soso-kevitra sy Paikady ho an'ny Mpandika Teny
Mba hahazoana fandikan-teny tsara sy matihanina avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Malay, ireto misy paikady vitsivitsy azo ampiasaina:
- Fandalinana ny fitsipiteny malay: Aza miantehitra fotsiny amin'ny dikan-teny teny tsirairay. Ianaro tsara ny fomba fampiasana ny tovona sy tovana (imbuhan) amin'ny teny Malay mba ho voajanahary ny fehezanteny vokarina.
- Ampiasao ny rafitra SVO araka ny tokony ho izy: Rehefa mamaky ny andian-teny malagasy ianao, fantaro aloha hoe iza ny Lazaina (Subject), inona ny Matoanteny (Verb), ary aiza ny Fameno (Object), avy eo alaharo araka ny rafitra SVO amin'ny teny Malay izany.
- Tandremo ny fampiasana ny teny ara-pinoana sy ara-kolontsaina: Ny teny Malay dia mampiasa teny maro avy amin'ny teny Arabo mifandraika amin'ny fiainana andavanandro sy ny finoana (ohatra: selamat, syukur, adab). Ataovy azo antoka fa mifanaraka amin'ny manodidina ny teny fidinao.
- Fakafakao ny mpanoratra sy ny mpamaky kendrena: Ny teny Malay ampiasaina any Malezia, Indonezia (izay antsoina hoe teny Indonezianina nefa mitovy fototra), ary Broney dia misy fahasamihafana kely amin'ny voambolana. Fantaro tsara hoe iza no hamaky ny fandikan-teninao mba hampiasana ny voambolana mifanaraka amin'izany.
Ny fandikana teny eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Malay dia tetezana mampifandray ny lasa iraisan'ireo vahoaka roa ireo sy ny hoaviny amin'ny alalan'ny fifandraisana an-tsoratra sy am-bava. Ny fampiharana ireo paikady voalaza etsy ambony ireo dia antoka iray lehibe hahazoana fandikan-teny mahomby sy mahafa-po.