Lefatsheng la kajeno le amanang haholo ka lebaka la kgwebisano, thuto le dipuisano tsa matjhaba, bafetoleli ba tobana le mosebetsi o boima o hlokang bokgoni bo phahameng ba dipuo le kutloisiso e tebileng ya ditsela tsa bophelo tsa batho ba fapaneng. Hara dipuo tse hlahisang diphephetso tse kgolo ke ho fetolela dipakeng tsa Sesotho, e leng puo ya seBantu e buwang haholo Lesotho le Afrika Borwa, le Sechaena (haholo-holo Sechaena sa Mandarin, se tsejwang e le Putonghua), e leng e nngwe ya dipuo tse buuwang haholo ebile di na le nalane e telele lefatsheng. Sengolwa sena se hlahloba mekong, diphephetso le dintlha tsa bohlokoa tseo bafetoleli ba lokelang ho di ela hloko ha ba fetolela ho tloha ho Sesotho ho ya ho Sechaena ho netefatsa hore molaetsa o fetisetsoa ka nepo, ka ho hlaka le ka tsela e loketseng setso sa babali ba Machaena.
Phapang ya Sebopeho sa Lipuo: Sesotho vs. Sechaena sa Mandarin
Ntlha ya pele le ya bohlokoahali eo mofetoleli a lokelang ho e utloisisa ke phapang e kgolo ya sebopeho sa dipuo tsena tse peli tse tsoang malapeng a fapaneng ka ho feletseng a dipuo. Sesotho ke puo ya seBantu (Niger-Congo) e ruileng haholo ka likopano tsa mantsoe le liphetoho tsa mopeleto ho latela lihlopha tsa mabitso (noun classes). Leetsi ka Sesotheng le ka nka lihlongo (prefixes) le lihlomathiso (suffixes) tse bontšang nako (tense), motho ea etsang ketso (subject concord), le maikutlo a fapaneng a buang. Sebopeho sena se etsa hore leetsi le le leng la Sesotho le khone ho jara moelelo oa polelo e tletseng ka dipuo tse ling.
Ka lehlakoreng le leng, Sechaena sa Mandarin ke puo e ahlotsoeng e le "isolating language" e se nang lihlopha tsena tsa mabitso kapa ho fetoha ha maetsi ho latela nako, bong, kapa bongata. Sechaena ha se na likopano tsa maetsi ho hang. Sebakeng sa hoo, se sebelisa mantsoe a khethehileng a supang nako (joalo ka "le" bakeng sa nako e fetileng, kapa "guo" bakeng sa phihlelo e fetileng) le tatellano e tiileng ya mantsoe e latelang sebopeho sa Subject-Verb-Object (SVO), le hoja maemo a mang a ka fetola sena. Lintlha tsena li hlahisa diphephetso tse latelang:
- Ho hlopha bocha ha lipolelo: Haeba u leka ho fetolela sebopeho sa polelo ya Sesotho ka ho toba ho ya ho Sechaena, polelo eo e ke ke ea utloahala e le ya tlhaho. Mohlala, polelo ya Sesotho e nang le maetsi a mangata a kopantsoeng e hloka ho aroloa ka lipolelo tse nyenyane tse hlakileng ka Sechaena.
- Tšebeliso ya Lihlongo le Lihlomathiso: Kaha Sechaena ha se na lihlongo tsa maetsi kapa mabitso, mofetoleli o lokela ho fumana mantsoe a ikemetseng a Sechaena ho hlalosa lintho tse joalo ka boemo ba ketsahalo (aspect) kapa kamano ya lintho.
- Mopeleto oa Mantsoe le Litlhaku (Logograms): Sesotho se sebelisa litlhaku tsa Selatine, ha Sechaena se sebelisa litlhaku tse emelang meelelo (Hánzì). Sena se bolela hore phetolelo ha se feela ho fetola litlhaku, empa ke ho fetola litsela tsa ho nahana le ho emela lintho ka litšoantšo tsa litlhaku.
Diphephetso tsa Likhopolo tsa Setso le "Transcreation"
Phetolelo e atlehileng ha e felle feela ho fetoleng mantsoe ho tloha puong e nngwe ho ya ho e nngwe, empa e mabapi le ho fetisa moelelo oa setso. Sesotho ke puo e tletseng maele, litšomo, le lipolelo tse patileng moelelo o tebileng o amanang le bophelo ba mahaeng, liphoofolo, thaba le litumelo tsa Basotho. Ka mokhoa o tšoanang, Sechaena se na le "Chengyu" — e leng lipolelo tse khutšoane tsa litlhaku tse nne tse nang le nalane e telele le meelelo e tebileng ya setso sa bona sa boholo-holo.
Ha u fetolela maele a Sesotho a joalo ka "Mphiri o roriswa o sa tswa ntsheng", kapa "Pinyane e a mahlomola", ho ke ke ha thusa letho ho fetolela mantsoe ana ka ho toba ho latela tlhaloso ya ka ntle. Machaena a ke ke a utloisisa hore na ke hobane'ng ha ho buuoa ka mphiri kapa pinyane. Ke kahoo ho hlokahalang mokhoa oa Transcreation (kapa phetolelo e bōpang bocha). Mofetoleli o lokela ho batla leele la Sechaena le nang le moelelo o tšoanang oa hore lintho tse nyenyane kapa tsa sephiri li ka ba le liphello tse kholo, kapa hore motho o rorisoa ka mor'a ho etsa mosebetsi o molemo. Sena se hloka bafetoleli ba nang le tsebo e pharaletseng ya lingoliloeng le litsela tsa bophelo tsa lichaba tsena ka bobeli.
Mekhoa e Atlehileng ea ho Fetolela ho tloha ho Sesotho ho ya ho Sechaena
Ho netefatsa hore phetolelo ya hau e fihla boemong bo holimo ba boleng le hore e utloahala e le ya tlhaho ho babali ba Machaena, ho bohlokoa ho latela mehato ena e hlophisitsoeng:
- Tlhahlobo e Tebileng ya Mongolo oa Pele: Pele u qala ho fetolela, bala mongolo oa Sesotho ka makhetlo a 'maloa ho utloisisa moelelo o akaretsang. Leka ho utloisisa sepheo sa mongoli, hore na o ngola a thabile, a halefile, kapa a ruta, mme u boloke molumo oo (tone) ha u fetolela.
- Arola Lipolelo tse Telele: Lipolelo tsa Sesotho li ka ba telele haholo ka lebaka la sebopeho sa puo. Ka Sechaena, ho molemo ho sebelisa lipolelo tse khutšoane, tse hlakileng le tse tobileng ho qoba pherekano ya molaetsa.
- Sebelisa Litlhaloso tsa Setso ka Tsela e nepahetseng: Haeba ho se na leele le tšoanang ka ho toba ka Sechaena, hlalosa khopolo eo ka mantsoe a hlakileng le a bonolo ho e-na le ho leka ho qapa litlhaloso tse ncha tse sa utloahaleng.
- Hlophisa Mabitso a Batho le Libaka ka Nepo: Mabitso a batho ba Basotho kapa a libaka (joalo ka Maseru, Thaba-Bosiu, kapa Moshoeshoe) a lokela ho fetoleloa ka ho sebelisa litlhaku tsa Sechaena tse utloahalang ka tsela e tšoanang (phonetic transliteration). Etsa bonnete ba hore u sebelisa litlhaku tse tloaelehileng bakeng sa sena ho qoba meelelo e meng e mebe e ka bakoang ke litlhaku tse khethiloeng ka phoso.
Dintlha tsa Bohlokoa bakeng sa ho Ntlafatsa Boleng ba Mosebetsi oa Hau
Bafetoleli ba batlang ho iphaphatha le maemo a lefats'e ba lokela ho ela hloko dintlha tsena tse latelang tsa bohlokoa:
- Tseba Dialects le Mefuta ya Mongolo oa Sechaena: Sechaena se na le mefuta e 'meli ea mantlha ea mongolo: Litlhaku tse nolofalitsoeng (Simplified Chinese) tse sebelisoang haholo naheng ea China, le Litlhaku tsa setso (Traditional Chinese) tse sebelisoang Taiwan le Hong Kong. Etsa bonnete ba hore u tseba babali ba hau pele u qala phetolelo.
- Tšebelisano le Basebeletsi ba Bang (Peer Review): Kamehla ho bohlokoa hore mosebetsi oa hau oa phetolelo o hlahlojwe ke motho eo Sechaena e leng puo ya hae ya lapeng (native speaker). Sena se thusa ho netefatsa hore mongolo oa ho qetela o utloahala o le mongolo o hloekileng oa Sechaena, eseng mongolo o fetoletsoeng feela.
- Qoba ho Tšepa Mechini ka ho Feletseng: Le hoja lisebelisoa tsa phetolelo tsa mechini li ka u thusa ho potlakisa mosebetsi, li atisa ho etsa liphoso tse kholo ha li sebetsana le lipuo tse fapaneng haholo joalo ka Sesotho le Sechaena. Kutloisiso ya motho e lula e le eona ya bohlokoa ka ho fetisisa.
Phetolelo lipakeng tsa Sesotho le Sechaena ke borokho ba bohlokoa bo kopanyang lichaba tsena tse peli. Ka ho latela mekhoa e nepahetseng ya sebopeho sa lipuo le ho nka setso e le karolo ea bohlokoa ya phetolelo, u ka khona ho fana ka mosebetsi o hloekileng, o nepahetseng le o khotsofatsang babali bohle.