Go fetolela ditshekafalo, ditlhamo, le ditokumente tsa semolao go tswa mo puong ya Setswana go ya mo puong ya Semarathi (Marathi) ke tiro e e tlhokang botswerere jo bo kwa godimo, kitso e e tseneletseng ya thutapuo, le go tlhaloganya ka botlalo dintlha tsa ngwao tsa dipuo tseno ka bobedi. Setswana, e le nngwe ya dipuo tsa Bantu tse di buiwang thata mo borwa ba Aferika, le Semarathi, e le nngwe ya dipuo tsa Indo-Aryan tse di buiwang ke dimilione tsa batho mo nageng ya India (segolobogolo mo porofenseng ya Maharashtra), di tswa mo malapeng a dipuo a a farologaneng gotlhelele. Se se raya gore batoloki ba tobana le dikgwetlho tse di raraaneng tsa sebopeho sa dipolelo, melao ya thutapuo, le mokgwa o dipuo tseno di tlhalosang maikutlo le ditiragalo ka tsela ya tsone e e kgethegileng.
Pharologanyo ya Kaelo ya Polelo: SVO vs SOV
Ntlha ya ntlha e e botlhokwa e motoloki mongwe le mongwe a tshwanetseng go e tsaya tsia ke pharologanyo e e leng teng mo kaelong ya mafoko kgotsa sebopeho sa dipolelo (word order). Setswana se latela sebopeho sa Modiri-Lediri-Modirwa (Subject-Verb-Object kgotsa SVO). Ka sekai, mo polelong ya Setswana: "Moithuti o bala buka," moithuti ke modiri (subject), o bala ke lediri (verb), mme buka ke modirwa (object). Sebopeho se se motlhofo mme se tsamaeang ka tlhamalalo.
Ka fa letlhakoreng le lengwe, puo ya Semarathi e latela sebopeho sa Modiri-Modirwa-Lediri (Subject-Object-Verb kgotsa SOV). Fa polelo e e fa godimo e fetolelwa ka Semarathi, e nna "विद्यार्थी पुस्तक वाचतो" (Vidyārthī pustak vācatō), mo e leng gore modiri (Vidyārthī / Moithuti) o latelwa ke modirwa (pustak / buka), mme lediri (vācatō / o bala) le tla kwa bofelong ba polelo. Pharologanyo eno e raya gore motoloki ga a kake a fetolela polelo lentswe ka lentswe (word-for-word). O tshwanetse go fetola tsela e a akanyang ka yone mme a rulaganye mafoko gape go netefatsa gore a utlwala sentle ka Semarathi ntle le go latlhegelwa ke molaetsa wa ntlha.
Ditlhopha tsa Maina tsa Setswana le Bong ba Semarathi
Sebopeho sa thutapuo sa Setswana se ikaegile thata ka thulaganyo ya ditlhopha tsa maina (noun class system). Ditlhopha tseno di laola tumalano ya thutapuo (concordial agreement) mo polelong yotlhe, go akaretsa matlhalosi, maemedi, le madiri. Ka sekai, leina le le mo setlhopheng sa 1 (jaaka "motho") le tlhoka tumalano e e farologaneng le leina le le mo setlhopheng sa 7 (jaaka "setlhare"). Se se dira gore Setswana se nne le modumo o o tsamaelanang sentle mme sebopeho sa sone se kitlane.
Mo puong ya Semarathi, ga go na ditlhopha tsa maina tse di jaaka tsa Setswana. Semarathi se dirisa bong ba thutapuo (grammatical gender) jo bo arogantsweng ka dintlha tse tharo: bong ba senna (masculine), bong ba sesadi (feminine), le bong jo bo sa tlhakanelang (neuter). Maina otlhe ka Semarathi, go akaretsa le a a sa tsheleng, a na le bong jo bo ba neetsweng. Gape, Semarathi se dirisa thulaganyo ya go fetola dintlha tsa bofelo tsa maina (case declensions kgotsa vibhakti) go supa kamano ya maina le mafoko a mangwe mo polelong. Fa motoloki a fetolela go tswa mo Setswaneng, o tshwanetse go itse gore leina la Setswana le o tswang go le dirisa le tla tsena mo bong bofe ka Semarathi, le gore le tlhoka letshwao lefe la bofelo la thutapuo go tsamaelana le lediri.
Maitiro a Madiri le Dihongwana
Puo ya Setswana e dirisa thata dihongwana tsa pele (prefixes) tse di khutshwane go supa nako (tense), leina le le dirang tiro, le maikutlo a polelo. Ka sekai, mo go "ke a go rata", go na le tlhagiso ya modiri "ke", letshwao la nako "a", le tlhagiso ya modirwa "go" mme go fela ka lediri ka bolona "rata". Thulaganyo eno e dira gore go nne motlhofo go tlhagisa dintlha tse dintsi mo polelong e le nngwe e khutshwane.
Semarathi, ka fa go raraaneng ga sone, se dirisa maselwanamorago kgotsa dihongwana tsa morago (suffixes) tse di kgomaretswang mo go lediri la konokono go supa nako, bong, le palo ya badiri (subject-verb agreement). Go feta fa, Semarathi se na le thutapuo e e raraaneng e e bidiwang 'split-ergativity'. Seno se raya gore mo dinakong tse di fetileng (past tense), lediri le ga le sa tlhole le dumalana le modiri, go na le moo le dumalana le modirwa (object), mme modiri o tsaya letshwao le le kgethegileng la ergative. Se ke nngwe ya dintlha tse di raraaneng traffic tse motoloki a tshwanetseng go di ela tlhoko thata gore a se ke a dira diphoso tse di ka tlhagisang tatlhelotlhaloso mo mmading wa Semarathi.
Go Fetolela Diane, Maele le Dintlha tsa Ngwao
Toloko e e atlegileng ga se go fetola mafoko fela, ke go fetola ngwao le ditlhaloganyo. Setswana ke puo e e humileng ka diane le maele tse di tswang mo botshelong jwa letsatsi le letsatsi ba Batswana, bogolo jang kamano ya bone le leruo, masimo, le popo ya Modimo. Ka sekai, seane sa Setswana se se reng "Mabogo ditsoga di tlhobana" se tlhalosa botlhokwa ba tirisanommogo le go thusana. Fa o se fetolela lentswe ka lentswe ka Semarathi, molaetsa o tla latlhega gotlhelele ka gonne ba tla bona fela mafoko a a buang ka diatla tse di tsogang mme di tlhobana.
Mokgwa o o siameng wa go fetolela maele a a ntseng jalo ke go dirisa thulaganyo e e bidiwang 'transcreation' (go fetolela ka popotlhago). Motoloki o tshwanetse go batla seane kgotsa leele ka Semarathi se se nang le bokao jo bo tshwanang mme se tlhalosa tirisanommogo mo ngwaong ya bone. Ka sekai, leele la Semarathi le le reng "एकमेका सहाय्य करू, अवघे धरू सुपंथ" (Ekamekā sahāyya karū, avaghē dharū supantha) le le kayang "A re thusaneng, rotlhe re tsamae mo tseleng e e siameng," le ka dirisiwa go fetola seane seo sa Setswana ka gonne se na le bokao jo bo tshwanang jwa go thusana.
Dintlha le Ditlhagiso tsa Batoloki ba go Fetolela Setswana go ya Semarathi
Go fitlhelela boleng jo bo kwa godimo ba toloko, latela dikgato tse di latelang tsa botlhokwa:
- Ithute thutapuo ya Semarathi ka botlalo: O se ke wa ikaega fela ka ditranseleitara tsa mo inthaneteng. Itshupe sentle mo go tlhaloganyeng dintlha tsa diphetoho tsa maina (declensions) le go dirisiwa ga dikaedi tsa bong.
- Rulaganya mafoko gape: Nako le nako fa o fetolela polelo, e kgaoganye ka dintlha tse tharo (modiri, modirwa, lediri) mme o di beye ka tatelano ya SOV e e batlegang ka Semarathi.
- Ela tlhoko mafoko a a tsotsang (false friends): Ka gonne dipuo tseno di tswa mo ditsong tse di farologaneng, go na le mafoko a a ka utlwalang e kete a a tshwana mme a na le bokao jo bo farologaneng gotlhelele. Netefatsa tiriso ya one mo dikshinaring.
- Dirisa batoloki ba ba buang Semarathi e le puo ya bone ya belego (native speakers): Fa o feditse go fetolela dokumente, e neele motho yo o buang Semarathi go tswa botshelong go e bala le go e baakanya gore e utlwale sentle.
Tsamaiso eno yotlhe e supa gore go fetolela go tswa ka Setswana go ya ka Semarathi ga se selo sa letsatsi le le lengwe fela, ke bokgoni jo bo tlhokang boineelo, bopelotelele, le go rata dipuo ka bobedi. Ka go latela melao eno ya thutapuo le go tlotla mekgwa ya dingwao ka bobedi, o ka kgona go golaganya batho ba ba farologaneng ba dipuo tseno ka tsela e e atlegileng mme ya tlhagisa molaetsa ka tlhamalalo.