ការបកប្រែភាសានៅក្នុងយុគសម័យសកលភាវូបនីយកម្មនេះ បានក្លាយជាស្ពានចម្លងដ៏សំខាន់សម្រាប់ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម ការអប់រំ និងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌។ ក្នុងចំណោមនោះ ការបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាស៊ុយអែត (Khmer to Swedish translation) គឺជាការងារមួយដែលទាមទារនូវជំនាញបច្ចេកទេស និងការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីវប្បធម៌ ដោយសារតែភាសាទាំងពីរនេះមានប្រភពដើម និងរចនាសម្ព័ន្ធខុសគ្នាស្រឡះ។ ភាសាខ្មែរជាសមាជិកនៃអំបូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ីទិក (Austroasiatic) ខណៈពេលដែលភាសាស៊ុយអែតស្ថិតនៅក្នុងអំបូរភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប (Indo-European)។ ភាពខុសគ្នានេះបង្កើតឱ្យមានបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន ប៉ុន្តែក៏ជាឱកាសសម្រាប់អ្នកបកប្រែក្នុងការបង្ហាញពីសិល្បៈនៃការបកប្រែផងដែរ។
១. រចនាសម្ព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ និងលំដាប់ពាក្យក្នុងប្រយោគ
ចំណុចចាប់ផ្តើមដំបូងបង្អស់ក្នុងការបកប្រែប្រកបដោយជោគជ័យ គឺការយល់ដឹងពីភាពខុសគ្នានៃរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគរវាងភាសាទាំងពីរ Preson-Verb-Object (SVO - Subject-Verb-Object) ដូចគ្នាក៏ដោយ ក៏លម្អិតនៃវេយ្យាករណ៍មានភាពខុសគ្នាខ្លាំង៖
- ការប្រែប្រួលទម្រង់កិរិយាសព្ទ (Verb Conjugation)៖ ភាសាខ្មែរគ្មានការបំបែកកិរិយាសព្ទទៅតាមកាល (Tense) ឬបុគ្គលឡើយ ដោយគ្រាន់តែប្រើពាក្យជំនួយដូចជា «បាន» «កំពុង» «នឹង» ឬពាក្យបញ្ជាក់ពេលវេលាប៉ុណ្ណោះ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាស៊ុយអែតទាមទារឱ្យមានការបំបែកទម្រង់កិរិយាសព្ទយ៉ាងម៉ត់ចត់ទៅតាមកាល (Present, Past, Perfect) ដែលអ្នកបកប្រែត្រូវតែវិភាគបរិបទខ្មែរឱ្យបានច្បាស់លាស់មុននឹងជ្រើសរើសទម្រង់កិរិយាសព្ទស៊ុយអែតឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
- នាម និងការបែងចែកភេទ (Gender and Nouns)៖ ភាសាស៊ុយអែតមានភេទរបស់នាមចំនួនពីរគឺ Utrum (ភេទរួម - en) និង Neutrum (ភេទគ្មានវិញ្ញាណ - ett) ដែលជះឥទ្ធិពលដល់គុណនាម និងសព្វនាមដែលមកពន្យល់នាមនោះ។ ចំណែកភាសាខ្មែរគ្មានការបែងចែកភេទរបស់នាមក្នុងទម្រង់វេយ្យាករណ៍បែបនេះទេ ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកបកប្រែត្រូវស្គាល់ភេទនាមនីមួយៗក្នុងភាសាស៊ុយអែតឱ្យបានច្បាស់លាស់។
- ច្បាប់ V2 (V2 Rule) ក្នុងភាសាស៊ុយអែត៖ នៅក្នុងប្រយោគសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ភាសាស៊ុយអែត កិរិយាសព្ទសំខាន់ត្រូវតែស្ថិតនៅទីតាំងទីពីរជានិច្ច ទោះបីជាមានកិរិយាសព្ទវិសេស ឬឃ្លាបញ្ជាក់ពេលវេលាមកនៅខាងមុខក៏ដោយ។ នេះជាច្បាប់តឹងរ៉ឹងដែលខុសពីភាសាខ្មែរ ដែលមានភាពបត់បែនជាងក្នុងការរៀបចំលំដាប់ពាក្យ។
២. ភាពខុសគ្នាផ្នែកវេយ្យាករណ៍ និងរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគយ៉ាងលម្អិត
ការស្វែងយល់ឱ្យបានស៊ីជម្រៅអំពីវេយ្យាករណ៍គឺជាគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់អ្នកបកប្រែ។ ភាសាខ្មែរជាភាសាដែលមិនប្រើការផ្លាស់ប្តូររូបសព្វពាក្យ (Isolating Language) ដែលមានន័យថាពាក្យនីមួយៗរក្សារូបរាងដដែលជានិច្ច ទោះបីជាស្ថិតក្នុងស្ថានភាព ឬកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាស៊ុយអែតជាភាសាបត់បែនរូបសព្វពាក្យ (Inflected Language) ដែលទាមទារការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ពាក្យទៅតាមមុខងាររបស់វាក្នុងប្រយោគ៖
- កាល និងទិដ្ឋភាព (Tense and Aspect)៖ ក្នុងភាសាខ្មែរ យើងប្រើពាក្យដូចជា «ម្សិលមិញ» «ថ្ងៃនេះ» ឬ «ថ្ងៃស្អែក» ដើម្បីបញ្ជាក់ពេលវេលា ហើយកិរិយាសព្ទនៅដដែល។ ប៉ុន្តែក្នុងភាសាស៊ុយអែត កិរិយាសព្ទត្រូវប្តូរទម្រង់ ឧទាហរណ៍ កិរិយាសព្ទ «ញ៉ាំ» ទៅជា «äter» (បច្ចុប្បន្នកាល), «åt» (អតីតកាល), ឬ «har ätit» (បច្ចុប្បន្នកាលបរិបូណ៌)។ ប្រសិនបើអ្នកបកប្រែមិនយល់ពីពេលវេលានៃសកម្មភាពក្នុងអត្ថបទខ្មែរឱ្យច្បាស់លាស់ទេ នោះការបកប្រែទៅជាភាសាស៊ុយអែតនឹងមានកំហុសឆ្គងភ្លាមៗ។
- ទម្រង់ឯកវចនៈ និងពហុវចនៈ (Singular and Plural Forms)៖ ភាសាខ្មែរប្រើពាក្យបញ្ជាក់បរិមាណដូចជា «ខ្លះ» «ច្រើន» «ទាំងអស់» ឬប្រើលេខរាប់ជាមួយលិង្គវចនៈ (Classifiers) ដូចជា «នាក់» «ក្បាល» «គ្រឿង»។ ឯភាសាស៊ុយអែត នាមខ្លួនវាផ្ទាល់ត្រូវប្តូរទម្រង់ទៅជាពហុវចនៈតាមរយៈការបន្ថែមបច្ច័យ (Suffixes) ដូចជា -ar, -er, -or, -en ទៅតាមក្រុមរបស់នាមនីមួយៗ (Declensions)។
- ភាពជាក់លាក់ និងមិនជាក់លាក់នៃនាម (Definiteness)៖ នេះជាចំណុចពិសេសមួយទៀតរបស់ភាសាស៊ុយអែត ដែលនាមមានទម្រង់ជាក់លាក់ (Bestämd form) និងមិនជាក់លាក់ (Obestämd form)។ ឧទាហរណ៍ «en bok» (សៀវភៅមួយក្បាល - មិនជាក់លាក់) ក្លាយទៅជា «boken» (សៀវភៅនោះ - ជាក់លាក់) ដោយគ្រាន់តែផ្លាស់ប្តូរបច្ច័យនៅចុងពាក្យ។ ភាសាខ្មែរគ្មានទម្រង់បែបនេះទេ ដោយយើងច្រើនប្រើពាក្យចង្អុលបង្ហាញដូចជា «នេះ» «នោះ» ឬ «នោះឯង» ដើម្បីបញ្ជាក់ភាពជាក់លាក់។
៣. កម្រិតនៃភាសា ឋានានុក្រម និងការប្រើប្រាស់ពាក្យគួរសម
សង្គមខ្មែរមានវប្បធម៌គោរពឋានានុក្រមយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ដែលស្តែងចេញតាមរយៈការប្រើប្រាស់ភាសា។ ភាសាខ្មែរមានកម្រិតគួរសមជាច្រើន ដូចជាភាសាទូទៅ ភាសាសរសើរបញ្ជោរ ភាសាផ្លូវការ រហូតដល់រាជសព្ទ និងសង្ឃសព្ទ។ ការប្រើប្រាស់សព្វនាមដូចជា «ខ្ញុំ» «ខ្ញុំបាទ» «នាងខ្ញុំ» «តេជគុណ» «ទ្រង់» មានការបែងចែកយ៉ាងលម្អិតទៅតាមឋានៈ អាយុ និងទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកនិយាយ និងអ្នកស្តាប់។
ផ្ទុយទៅវិញ ប្រទេសស៊ុយអែតបានឆ្លងកាត់បដិវត្តន៍ភាសាសព្វនាមគួរសមដែលហៅថា «Du-reformen» ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ដែលធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់ពាក្យ «Du» (អ្នក/ឯង) ក្លាយជាទូទៅសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប ទោះបីជាជួបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬមនុស្សចាស់ក៏ដោយ។ ដូច្នេះ នៅពេលបកប្រែពីខ្មែរទៅស៊ុយអែត ភាពទន់ភ្លន់ និងកម្រិតគួរសមរបស់ខ្មែរ មិនអាចបកប្រែចំៗតាមពាក្យបានឡើយ។ អ្នកបកប្រែត្រូវរកវិធីសាស្ត្រសម្រួលអត្ថន័យ ដោយប្រើប្រាស់ទឹកដមសំឡេងផ្លូវការ ឬការជ្រើសរើសពាក្យពេចន៍ដែលសមរម្យក្នុងភាសាស៊ុយអែត ដើម្បីកុំឱ្យបាត់បង់តម្លៃនៃការគោរព ប៉ុន្តែក៏មិនត្រូវធ្វើឱ្យប្រយោគស៊ុយអែតមើលទៅប្លែក ឬបុរាណពេកដែរ។
៤. បញ្ហាប្រឈមនៃវប្បធម៌ និងពាក្យប្រៀបធៀប (Cultural Nuances and Idioms)
ភាសានីមួយៗឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិស្ថាន និងរបៀបរស់នៅរបស់ប្រជាជនខ្លួន។ ប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្នុងតំបន់ត្រូពិច មានសេដ្ឋកិច្ចផ្អែកលើកសិកម្ម និងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលធ្វើឱ្យពាក្យប្រៀបធៀបខ្មែរភាគច្រើនទាក់ទងនឹងស្រែចម្ការ ទឹក ភ្លៀង និងជំនឿសាសនា។ ឧទាហរណ៍ ឃ្លាថា «ស្រង់បាយ» ឬ «ធ្វើបុណ្យបានបុណ្យ ធ្វើបាបបានបាប» មានអត្ថន័យវប្បធម៌ស៊ីជម្រៅ។
ចំណែកឯប្រទេសស៊ុយអែតជាប្រទេសតំបន់ត្រជាក់ អាកាសធាតុប្រែប្រួលខ្លាំង និងមានប្រវត្តិសាស្ត្រទាក់ទងនឹងធម្មជាតិព្រៃឈើ និងសមុទ្រ។ លើសពីនេះ វប្បធម៌ស៊ុយអែតមានពាក្យពិសេសដូចជា «Lagom» (មិនតិចពេក មិនច្រើនពេក គឺល្មមសមរម្យ) ឬ «Fika» (ការសម្រាកញ៉ាំកាហ្វេ និងនំផ្អែមជាមួយមិត្តភក្តិ ឬមិត្តរួមការងារ) ដែលគ្មានពាក្យបកប្រែចំតែមួយម៉ាត់នៅក្នុងភាសាខ្មែរឡើយ។ នៅពេលជួបពាក្យវប្បធម៌ទាំងនេះ អ្នកបកប្រែត្រូវ៖
- ប្រើវិធីសាស្ត្រពន្យល់ន័យ (Paraphrasing) ដើម្បីជួយឱ្យអ្នកអានស៊ុយអែតយល់ពីបរិបទខ្មែរ។
- ស្វែងរកឃ្លាប្រៀបធៀបដែលមានន័យប្រហាក់ប្រហែលគ្នាក្នុងភាសាស៊ុយអែត ជាជាងការបកប្រែពាក្យក្នុងពាក្យ (Word-for-word translation)។
- រក្សាទុកពាក្យដើម និងបន្ថែមលេខយោងពន្យល់ ប្រសិនបើជាឯកសារសិក្សាស្រាវជ្រាវ ឬអក្សរសិល្ប៍។
៥. គន្លឹះសំខាន់ៗដើម្បីបង្កើនគុណភាពនៃការបកប្រែ
ដើម្បីធានាបាននូវការបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាស៊ុយអែតប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈ អ្នកបកប្រែគួរអនុវត្តតាមគោលការណ៍ណែនាំដូចខាងក្រោម៖
- ការវិភាគបរិបទមុនពេលចាប់ផ្តើម៖ ត្រូវអានអត្ថបទដើមទាំងមូលឱ្យយល់ពីគោលបំណង ទឹកដមសំឡេង (Tone of voice) និងក្រុមអ្នកអានគោលដៅ។ តើវាជាឯកសារច្បាប់ អត្ថបទបច្ចេកវិទ្យា កិច្ចសន្យាពាណិជ្ជកម្ម ឬជាប្រលោមលោក? ព្រោះស្ទីលនៃការសរសេរក្នុងភាសាស៊ុយអែតត្រូវប្រែប្រួលទៅតាមនោះ។
- ការបង្កើតសទ្ទានុក្រមផ្ទាល់ខ្លួន (Glossary)៖ ដោយសារតែវចនានុក្រមទ្វេរភាសាខ្មែរ-ស៊ុយអែតមានកម្រិតកំណត់ ការកត់ត្រាពាក្យបច្ចេកទេស និងពាក្យពិបាកៗទុកជាប្រព័ន្ធ នឹងជួយរក្សាភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃការបកប្រែពេញមួយអត្ថបទ។
- យល់ដឹងពីសញ្ញាវណ្ណយុត្តិ និងការរៀបចំទម្រង់អត្ថបទ៖ ភាសាស៊ុយអែតមានច្បាប់តឹងរ៉ឹងក្នុងការប្រើប្រាស់សញ្ញាក្បៀស (Comma) ចំណុចទសភាគ និងសញ្ញាសម្រង់សម្រង់សម្តី ដែលខុសប្លែកពីការប្រើប្រាស់ក្នុងភាសាខ្មែរ។ ការធ្វេសប្រហែសលើចំណុចតូចៗទាំងនេះអាចធ្វើឱ្យឯកសារបាត់បង់លក្ខណៈអាជីព។
- ការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយអ្នកជំនាញភាសាដើម (Native Proofreading)៖ ជំហានចុងក្រោយដែលមិនអាចខ្វះបាន គឺការឱ្យអ្នកនិយាយភាសាស៊ុយអែតជាភាសាកំណើតត្រួតពិនិត្យ និងកែសម្រួលភាសា ដើម្បីធានាថាប្រយោគដែលបកប្រែរួចមានភាពរលូន ធម្មជាតិ និងគ្មានកំហុសវេយ្យាករណ៍ ឬការប្រើប្រាស់ពាក្យខុសបរិបទ។
៦. សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ការបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាស៊ុយអែត មិនមែនគ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរពាក្យពេចន៍ពីភាសាមួយទៅភាសាមួយទៀតនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការផ្ទេរគំនិត អារម្មណ៍ និងវប្បធម៌ឆ្លងដែន។ តាមរយៈការយកចិត្តទុកដាក់លើរចនាសម្ព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ ការយល់ដឹងពីកម្រិតភាសា និងការគោរពបរិបទវប្បធម៌នៃប្រទេសទាំងពីរ អ្នកបកប្រែនឹងអាចបង្កើតស្នាដៃបកប្រែមួយដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ដែលមិនត្រឹមតែត្រឹមត្រូវតាមអត្ថន័យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានភាពរលូន និងទាក់ទាញចិត្តអ្នកអានជនជាតិស៊ុយអែតទៀតផង។